PHầN I : LậP QUY TRìNH SửA CHữA CHUNG
1.GIớI THIệU chung
1.1. Giới thiệu chung về cầu trục hai dầm :
Cầu trục đợc dùng chủ yếu trong các phân xởng, nhà kho để nâng hạ và vận
chuyển hàng hoá với lu lợng lớn, trên đó đặt xe con có cơ cấu nâng. Dầm cầu có
thể chạy trên các đờng ray đặt trên cao dọc theo nhà xởng còn xe con có thể
chạy dọc theo dầm cầu. Vì vậy mà cầu trục có thể nâng hạ và vận chuyển hàng
theo yêu cầu tại bất kỳ điểm nào trong tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế quốc
dân với các thiết bị mang vật rất đa dạng nh móc treo, thiết bị cặp, nam châm
điện, gầu ngoạm, Đặc biệt, cầu trục đợc sử dụng phổ biến trong ngành công
nghiệp chế tạo máy và luyện kim với các thiết bị mang vật chuyên dùng. Tuỳ
thuộc vào sức nâng khẩu độ mà kết cấu cầu trục thờng có những dạng: cầu trục
một dầm,cầu trục 2 dầm. Kết cấu thép thờng là dầm tổ hợp hoặc dầm là thép
định hình dầm dàn kết hợp.
Cầu trục 2 dầm hộp là loại cần trục di chuyển trên ray và thờng lắp đặt cho các
nhà xởng có chiều dài lớn.
Kết cấu cầu bao gồm các bộ phận chính sau:
-Dầm chính
-Dầm đầu
-Cơ cấu di chuyển cầu trục
-Cơ cấu di chuyển xe con
Theo yêu cầu thiết kế môn học ở đây chỉ quan tâm đến kết cấu thép của dầm
chính cầu trục , các hỏng hóc thờng gặp của kết cấu thép thờng gặp và các biện
pháp khác phục những h hỏng thờng gặp đó.
1.2. Kết cấu tổng thể và nguyên lý hoạt động của cầu trục :
Trên hình vẽ là hình chung của cầu trục hai dầm. Hai đầu của các dầm chính
2 đợc liên kết cứng với các dầm đầu 1 tạo thành một khung cứng trong mặt
phẳng ngang, đảm bảo độ cứng cần thiết của kết cấu thép theo phơng đứng và
phơng ngang. Trên dầm đầu có lắp các bánh xe di chuyển chạy trên ray đặt dọc
theo nhà xởng trên vai các cột. Khoảng cách theo phơng ngang giữa tâm các ray
1

425
2066
10
36000
11
9
Hình 1.1.Cầu trục hai dầm

1.3.Các thông số ban đầu :
2
Cầu trục hai dầm hộp đợc sửa chữa có các thông số cơ bản sau:
- Sức nâng: 10T
- Tốc độ nâng hạ hàng: 14 m/ph
- Tốc độ di chuyển xe con: 30 m/ph
- Tốc độ di chuyển cầu trục: 80 m/ph
- Khẩu độ: 14 m
- Chiều cao nâng: 20 m
- Chế độ làm việc: Trung bình
- Nguồn điện sử dụng: 220/380 V , 50 Hz
3
2. chọn hình thức và phơng pháp sửa chữa
2.1. Lựa chọn hình thức sửa chữa :
Công việc sửa chữa cầu trục có thể đợc tiến hành theo hình thức sửa chữa
đơn chiếc hoặc hình thức sửa chữa lắp lẫn.
- Hình thức sửa chữa đơn chiếc: Tất cả các cụm,các chi tiết máy sau khi sửa
xong phải đợc lắp vào đúng máy mà ban đầu chúng đợc tháo ra.Hình thức này áp
dụng cho trờng hợp máy đa vào sửa chữa bao gồm nhiều chủng loại,kết cấu
chủng loại giống nhau mà số lợng chủng loại ít.Tuy nhiên hình thức sửa chữa
này có nhợc điểm là thời gian sửa chữa kéo dài do khoảng thời gian từ khi kết
thúc công đoạn tháo đến lúc bắt đầu công đoạn lắp ráp quá lớn,bởi vì cần thời

m
C C
C

Trong đó: C
m
: giá mua chi tiết máy
C
sc
: giá thành sửa chữa chi tiết cũ theo phơng pháp đợc chọn
Giá thành sửa chữa chi tiết: C
sc
=C
L
+C
VL
+C
K
Trong đó: C
L
: tiền lơng trả cho công nhân
C
VL
: tiền mua vật liệu
C
K
: các chi phí khác nh khấu hao máy móc, năng lợng, vật t,
nhiên liệu
Chỉ tiêu kỹ thuật: đợc đánh giá qua hệ số tuổi thọ K
t

hết độ mòn trên chi tiết. Chi tiết lắp với chi tiết phục hồi thì phải hiệu chỉnh sao
cho thoả mãn chế độ lắp ráp ban đầu.
- Phục hồi theo kích thớc sửa chữa: bản chất của phơng pháp này là khi chi tiết
bị mòn ngời ta sẽ bóc đi một lớp kim loại trên chi tiết sau đó cho nó đạt tới kích
thớc trên hồ sơ kỹ thuật sửa chữa, đây gọi là kích thớc sửa chữa.
2.2.2. Phục hồi chi tiết máy bằng phơng pháp gia công biến dạng:
Phơng pháp này dựa trên cơ sở sử dụng phần dự trữ vật liệu và dựa vào tính dẻo
của nó, có các phơng pháp sau: phơng pháp chồn, phơng pháp nong, phơng pháp
ép, phơng pháp tóp, phơng pháp cán, phơng pháp nắn.
2.2.3. Phục hồi chi tiết bằng phơng pháp hàn:
Hàn là một quá trình công nghệ tạo ra mối liên kết không tháo đợc của các chi
tiết khi ngời ta đốt nóng cục bộ chi tiết đó đến nhiệt độ nóng chảy hoặc trạng
thái dẻo để chúng hoà trộn vào nhau, có các phơng pháp sau:
- Hàn nóng chảy: hàn điện, hàn hoá học, hàn đúc
- Hàn bằng biến dạng dẻo
2.2.4. Phục hồi bằng phơng pháp phun kim loại:
Phun kim loại đợc dùng để khắc phục các bề mặt bị mòn, các vết nứt, xớc, tróc
vỡ bề mặt. Có các phơng pháp sau:
- Phun kim loại nóng chảy bằng hồ quang điện
- Phun kim loại nóng chảy bằng khí cháy
- Phun kim loại nóng chảy bằng dòng điện quang tần
- Phun kim loại nóng chảy bằng ngọn lửa plasma
2.2.5. Phục hồi bằng phơng pháp mạ :
Mạ là phơng pháp phủ một lớp kiem loại mỏng lên bề mặt chi tiết nhờ tác dụng
điện phân dung dịch muối kim loại khi có dòng điện chạy qua .
6
Phạm vi ứng dụng của mạ rất rộng: dùng hàn đắp bề mặt bị mòn, cải thiện chất l-
ợng bề mặt, hay dùng để trang trí.
Có nhiều phơng pháp mạ nhng phổ biến nhất là: mạ đồng, crôm , sắt, thép .
2.3. Các công đoạn sửa chữa cầu trục :

. Cate dầu bôi trơn sau khi rửa
xong phải dùng khí nén áp suất để thổi sạch. Công việc rửa máy có thể tiến hành
trong buông chuyên dùng.
3.1.3 Tháo máy
Trong quá trình tháo các nguyên công đợc chia làm hai loại công việc: công
việc cơ bản và công việc phụ. Công việc cơ bản bao gồm: những thao tác là thay
đổi kết cấu của máy hay cụm máy (tháo bulông, đai ốc, tháo nắp thân hoặc cụm
máy). Các công việc phụ bao gồm các thao tác dịch chuyển, gá đặt các cụm
máy.
Các máy đợc đa đến sửa chữa, tại đó nhờ các thiết bị nâng nh cầu trục, cần
trục, palăng, các dụng cụ tháo nh: cờ lê, mỏ lết, cờ lê chồng, cờ lê tuýt và các
băng chuyền, máy đợc tháo ra từng bộ phận và đa đến nơi sửa chữa.
Các nguyên tắc cần tuân thủ khi tháo máy:
- Thợ tháo máy cần phải hiểu rõ cấu tạo của máy, biết sử dụng hợp lí các
thiết bị đồ gá, biết trình tự thực hiện nguyên công tháo và nắm chắc các phơng
pháp tháo từng loại chi tiết.
8
- Đối với máy phức tạp, trớc hết phải tháo ra từng cụm, bộ phận, cơ cấu, sau
đó mới tháo rời từng chi tiết.
- Việc tháo máy phải tuân theo một trình tự nghiêm ngặt của quy trình công
nghệ với chi phí thời gian ngắn nhất.
- Không cho phép sử dụng các dụng cụ tháo gây hỏng hoặc khuyết tật cho
các chi tiết.
- Những bộ phận đặc thù nh động cơ điện, thiết bị thuỷ lực, thiết bị nhiên liệu
của động cơ, động cơ khởi động, các đồng hồ đo và kiểm traSau khi tháo ra
khỏi máy cần phải đa ngay sang phân xởng chuyên môn hoá để sửa chữa.
- Các chi tiết bắt chặt nh bulông, đai ốc, chốt, then nên phân thành từng
nhóm kích thớc và theo từng bộ đôi với từng đối tợng sửa chữa.
- Những chi tiết mà trong quá trình chế tạo phải gia công theo bộ hoặc làm
việc trong quá trình khai thác vẫn còn sử dụng đợc cho chu kì sau thì khi tháo

hàng
Khớp nối
Hộp giảm tốc
Phanh
Động cơ
Tang
Phanh
Khớp nối
Động cơ
Hộp giảm tốc
Cụm bánh xe
di chuyển
cầu
Xe con
Kết cấu thép
dầm đầu
11
3.4. Lập phiếu công nghệ tháo
St
t
Bc nguyờn
cụng
Phng tin Dng c Bc
th
Số
ngời
Chỳ ý
1 Tháo hệ thống
điện của cầu trục.
Palăng nâng

tấn
-Dõy cỏp 4/7 5 -Do thao tác trong vị trí
chặt hẹp nên chú ý
không gây h hỏng các
thiết bị khác.
4 Tháo Bộ truyền
động cơ cấu di
chuyển cầu trục
ra khỏi kết cấu
thép
Pa lăng Clê
16
4/7 2
Đánh dấu các vị trí tháo
quan trọng.
5
Nhấc dầm chính
ra khỏi dầm đầu
-Cần trục ô tô
sức 10 tấn
Clê 16 4/7 5 Phải cố định dầm đầu tr-
ớc khi tháo .
6 Thỏo bỏnh xe
khi dầm đầu .
-Kích thuỷ
lực lực nâng 2
tấn
-Clê 16
4/7 3 Phải cố định dầm đầu tr-
ớc khi tháo .

tiến hành tuần tự từ bớc tháo bánh xe ra khỏi dầm đầu đến các công việc tháo
dần các bộ phận trong bộ truyền ra khỏi dầm đầu.Nó bao gồm các bớc tháo:động
cơ điện,khớp nối,phanh,hộp giảm tốc.
-Tháo dầm chính ra khỏi dầm đầu.Công việc này tiến hành bằng cách tháo các
bulông đai ốc liên kết giữa dầm đầu và dầm chính ra và sử dụng phơng tiện xếp
dỡ nhấc dầm chính ra ra khỏi dầm đầu.Chú ý trớc khi tháo bulông đai ốc thì phải
cố định dầm đầu lại để dầm đầu không bị đổ khi tháo đầm chính ra.Khi hạ dầm
chính xuống nền nhà xởng cũng yêu cầu có các tấm kê bằng gỗ tránh không để
trực tiếp dầm chính xuống bề mặt phân xởng.
14
c
c
Hình 3.4 .Tháo dầm chính ra khỏi dầm đầu.
-Tháo bánh xe của cơ cấu di chuyển cầu trục ra khỏi dầm đầu. Chú ý khi tháo
các chi tiết này thờng sử dụng các dụng cụ chuyên dụng. Khi tháo bánh xe ra
khỏi kết cấu thép dầm đầu thì đòi hỏi cần có kích thuỷ lực để nâng toàn bộ kết
cấu thép của cầu trục lên trên bề mặt đặt cầu trục. Nếu sửa chữa trong nhà xởng
có các pa lăng nâng hạ thì có thể sử dụng palăng để nâng toàn bộ kết cấu thép
dầm đầu cùng bánh xe di chuyển lên để tháo bánh xe ra khỏi dầm đầu.
Dầm đầu có liên kết với hệ thống bánh xe di chuyển cầu trục :Bánh xe đợc lắp
trên trục.Trục đợc đỡ bởi các ổ bi đỡ. Các ổ bi đỡ đợc đặt trong 2 côslê.2 côslê đ-
ợc liên kết với dầm đầu bằng liên kết bu lông.
Do vậy quá trình tháo bánh xe di chuyển ra khỏi dầm đầu thực chất là tháo toàn
bộ cụm bánh xe di chuyển,trục bánh xe di chuyển, ổ bi đỡ, côslê ra khỏi dầm
chính.
15
4.vệ sinh, phân loại, kiểm tra đánh giá chất lợng, chỉ ra
những khuyết tật
4.1.Vệ sinh, phân loại, đánh giá chất lợng, chỉ ra khuyết tật
4.1.1 Rửa chi tiết

và của các chất bẩn để loại trừ khả năng chúng kết hợp lại với nhau.
- Đối với cabin, kết cấu thép dầm chính, kết cấu thép chân cổng và kết cấu thép
dầm chân ta sử dụng dung dịch chất tẩy rửa thông thờng bằng cách phun trực
tiếp dung dịch tẩy rửa lên kết cấu thép ngay tại nơi tháo lắp. Sau đó dùng máy
nén khí xì khô kết cấu thép vừa rửa.
- Đối với kết cấu thép của xe con và cụm cơ cấu di chuyển ta rửa bằng phơng
pháp nhúng tại phân xởng sửa chữa.
- Đối với các cụm chi tiết còn lại ta cũng rửa bằng phơng pháp nhúng tại phân
xởng sửa chữa.
* Ta sử dụng phơng pháp rửa nhúng :
+ Chất tẩy rửa là dung dịch kiềm AM-15; ML-52 có nhiệt độ đun nóng 80-
90C
+ Đun nóng dung dịch kiềm đến nhiệt độ 80 ữ 90C. Sau đó đổ dung dịch vào
trong thùng để rửa chi tiết. Sau đó cho chi tiết vào trong thùng rửa dới tác dụng
của chất tẩy rửa. Các màng dầu bị phá vỡ các liên kết, các liên kết, các mạt sắt,
bột mài cùng bụi bẩn bị tách ra khỏi bề mặt chi tiết và lắng xuống dới đáy thùng.
Sau 30 phút vớt chi tiết và rửa lại bằng nớc sạch, cuối cùng ta dùng giẻ sạch để
lau khô.
- Ưu điểm của phơng pháp rửa nhúng là đơn giản và có thể sử dụng các chất
tẩy rửa mạnh.
4.1.2 Kiểm tra, phân loại chi tiết
Sau khi rửa, ta phải tiến hành kiểm tra và phân loại để xác định tình trạng kĩ
thuật.của chúng. Tức là làm rõ khả năng của từng chi tiết còn sử dụng đợc nữa
hay không hay phải sửa chữa hoặc thay thế.
Cơ sở kiểm tra phân loại chi tiết là dựa vào điều kiện kĩ thuật đợc qui định
sẵn trong hồ sơ tài liệu cho từng cụm, từng loại chi tiết. Đồng thời dựa vào tính
năng và điều kiện làm việc của từng cụm, từng loại chi tiết đó mà định ra các
cách kiểm tra khác nhau cho phù hợp với mỗi loại cụ thể.
17
Trong quá trình kiểm tra, tất cả các chi tiết máy đợc phân thành các loại sau:

(bớc)
Dụng cụ Đồ gá
Bậc
thợ
Nhân
công
Kết quả
kiểm tra
Ghi chú
1
Kiểm tra vết
nứt trên dầm
chính
Kiểm tra vết
nứt trên dầm
chính bằng
phơng pháp
quang học
4/7 1 Nứt dầm
Hàn thêm các
tấm lót để
tránh vết nứt
lan rộng ra
2
Kiểm tra mối
hàn giữa tấm
thành với tấm
biên của dầm
Kiểm tra mối
hàn bằng ph-

Dùng mắt th-
ờng
3/7 1
Gơng bị nứt,
mối hàn bị
nứt
Khoan chặn
vết nứt, hàn
lại
5
Kiểm tra
động cơ điện
4/7 1
Động cơ vẫn
đảm bảo yêu
cầu
Không phải
sửa chữa
6
Kiểm tra vỏ
hộp giảm tốc
Dùng mắt th-
ờng, dụng cụ
phát quang
4/7 1
Vỏ hộp
giảm tốc bị
nứt
Cần phải sửa
vỏ hộp giảm

V
ngắn
4/7 1
Bánh răng bị
nứt chân
răng, răng bị
mòn
Cần hàn đắp
và phay lại
9 Kiểm tra puly
Dùng đồng
hồ so
Mâm
cặp 3
chấu
4/7 1 Puly bị mòn Cần sửa chữa
10
Kiểm tra trục
các bánh xe
Dùng đồng
hồ so
2 khối
V
ngắn
4/7 1
Trục bị
cong, mòn,
côn, ôvan,
nứt
Cần sửa chữa

yêu cầu
Không phải
sửa chữa
14
Kiểm tra
phanh
Mắt thờng,
dụng cụ đo
độ cứng loxo
3/7 1
Phanh bị
mòn
Cần thay thế
má phanh
mới
15
Kiểm tra tang
quấn cáp
Dùng đồng
hồ so, dụng
cụ phát
quang
2 mũi
chống
tâm
4/7 1
Tang không
bị nứt
Không phải
sửa chữa

7
V

Các vị trí cần kiểm tra là: 1,2
1
2
Hình 4.2: Kiểm tra mối hàn bằng phơng pháp quang học
1- Cụm phản xạ 2- Bộ lọc tia cực tím 3- Bộ phát tia cực tím
4- Biếm thế cao áp 5- Biến áp nguồn 6- Mối hàn

- Kiểm tra các mối hàn
Sau một thời gian làm việc,các mối hàn của kết cấu thép cần có thể bị bong
tróc hoặc xuất hiện vết nứt. Ta phải kiểm tra từng mối hàn để phát hiện các
khuyết tật đó bằng mắt thờng hoặc bằng phơng pháp siêu âm. Trong quá trình
kiểm tra phát hiện những mối hàn bị bong, nứt nhng các thanh vẫn còn có thể
làm việc đợc mà không cần phải sửa chữa, thay thế thì ta đánh dấu và ghi vào
biên bản kiểm tra số lợng mối hàn cần đợc sửa chữa.
*Kiểm tra độ tròn, côn, ôvan của trục:
21
1
3
2
Hình 4.3- Sơ đồ kiểm tra độ côn, độ ôvan của cổ trục
*Kiểm tra tra vết nứt của trục:
127V
220V
Hình 4.4 - Sơ đồ kiểm tra các vết nứt của trục
*Kiểm tra độ mòn của bánh xe:
Hình 4.5 - Kiểm tra độ mòn của thành và bề mặt làm việc của bánh xe
*Kiểm tra độ côn của bánh xe:

- Thay mới khi có dấu vết bị kẹt, các vết nứt
trên vòng bi, có sự phân lớp tróc lõm trên bề mặt
bi hoặc đũa, vòng cách hỏng, khe hở hớng tâm
của ổ bi tăng lên do mòn, vòng thân ổ ngả màu
ngũ sắc.
- Khi mối ghép ổ bi với thân gối đỡ lỏng có thể
phun, mạ hay hàn đắp thân gỗi đỡ sau đó gia
công cơ khí. Không cho phép thay thế các chi tiết
ở 2 ổ bi khác nhau
2 Trục
- Cong, xoắn
- Mòn, côn, ôvan
tại vị trí lắp then
- Nứt, gãy, vỡ
- Tróc rỗ bề mặt
- Mòn, dập các
rãnh then, rãnh
chốt, hỏng các ren
răng
- Những độ cong không vợt quá giới hạn cho
phép thì có thể tiến hành nắn nguội hoặc nắn
nóng (nhiệt độ nung 850 ữ 900) bằng máy ép.
Sau khi nắn nhất thiết phải kiểm tra xử lý nhiệt.
Thiết bị nắn có thể dùng ép cơ khí hay ép thủy
lực.
- Khi trục bị mòn quá 2mm thì tiến hành hàn đắp,
sau khi hàn tiến hành ủ (nhiệt độ 800 ữ 850)
trớc khi gia công tiếp theo
3 Phanh
- Má phanh mòn, h

+ Số bulông không đủ, mối lắp ghép chốt lỏng
24
mặt bích
- Mòn khớp vấu,
khớp làm tang
phanh
- Vòng đàn hồi bị
biến dạng
+ Có vết nứt trên bích
+ Vấu của khớp vấu mòn quá 30% bề dày ban
đầu
+ Các vòng đẹm của khớp răng bị hở
- Đối với khớp vấu:
+ Sửa lai vấu khi cha mòn quá 10% bằng phơng
pháp sửa nguội
+ Các vấu mòn mòn 10 ữ 30% thì phục hồi
bằng hàn đắp (chỉ cho phép hàn các vết nứt trên
bánh bánh phanh bằng thép). Các vấu mòn >30%
thì thay thế
- Với khớp nối đàn hồi:
+ Hàn đắp lên các then hoa
+ Thay các vòng đàn hồi khi bị biến dạng
5 Tang
- Nứt trên bề mặt
tang, mayơ
- Mòn bề mặt tang
(tang trơn), mòn
rãnh quấn cáp (tang
xẻ rãnh)
- H hỏnh bộ phân

25