Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
Lời Cảm Ơn
Em xin chân thành cảm ơn sự dạy dỗ tận tình và
chu đáo của Quý thầy cô giáo Khoa luật , Đại học
huế trong 3 năm qua đã truyền đạt cho em những
kiến thức bổ ích.
Em xin trận bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô
Nguyễn Thị Hà đã giúp đỡ hướng dẫn em nhiệt tình
và đầy trách nhiệm trong suốt quá trình hoàn thành
bài niên luận này.
Xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã
đóng góp ý kiến cũng như sự động viên, khích lệ
trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện niên
luận.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng song không thể
tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót khi thực hiện
khoá luận này . Kính mong Quý thầy giáo, cô giáo và
bạn bè đóng góp ý kiến để bài Niên luận được hoàn
thiện hơn .
Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn !
Huế, 10 tháng 9 năm 2013
Sinh viên
Nguyễn Thị Phượng
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
1
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
2
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
3
4
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề pháp lý và thực tiễn của các biện pháp
trừng phạt phi vũ trang của Hội Đồng Bảo An Liên Hợp Quốc (HĐBALHQ) đề
tài đưa ra những giải pháp và kiến nghị nhằm đống góp cho việc nâng cao hiệu
quả cảu việc áp dụng các biện pháp này.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
+ Đối tượng nghiên cứu
- Hiến chương Liên Hợp Quốc
- Tuyên bố năm 1970 của Đại hội đồng LHQ về những nguyên tắc của Luật
quốc tế
+ Phạm vi nghiên cứu:
- Phạm vi về không gian: Niên luận nghiên cứu những vẫn đề lý luận và
thực tiễn trên phạm vi toàn cầu
- Pham vi về thời gian:
Cơ sở lý luận, nội dung và ý nghĩa của các biện pháp chủ yếu được dựa
trên cơ sở khoa học của pháp luật quốc tế hiện đại
Thực tiễn áp dụng biện pháp phi vũ trang đã được áp dụng ở một số nước
trong những năm gần đây
4. Phương pháp nghiên cứu
Nội dung của niên luận được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luật chủ
nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử
Để giải quyết những vấn đề khoa học của niên luận tác giả chủ yếu sử dụng
các phương pháp nghiên cứu cụ thể:
- Phân tích số liệu thống kê;
- Phương pháp so sánh;
- Phương pháp phân tích quy phạm (những quy phạm của Hiến chương
Liên hợp quốc…)
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
trao cho LHQ, hay nói cách khác, việc thực hiện các chức năng nhiệm vụ của nó
đều nhằm tới việc thực hiện các mục tiêu của LHQ được quy định rõ ràng, cụ
thể tại điều 1 của Hiến Chương. Hơn thế nữa, điều 24 HCLHQ quy định: “Để
đảm bảo cho LHQ hành động mau chóng và có hiệu quả, các hội viên LHQ trao
cho HĐBA trách nhiệm trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế …” [1].
Khi thực thi những quyết định liên quan đến vấn đề này, HĐBA hành động với
tư cách thay mặt cho các thành viên LHQ nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ đầy đủ
những mục đích và nguyên tắc của LHQ đã được quy định tại Điều 25 của Hiến
chương. [1].
Để thực hiện chức năng của mình, các hoạt động của HĐBA tập trung vào
hai lĩnh vực chính:
Đó là giải quyết hòa bình các tranh chấp Quốc tế ( quy định cụ thể tại
chương VI của hiến chương ) và duy trì hòa bình và đấu tranh chống xâm lược
( theo quy định tại chương VII của hiến chương ).
Nội dung cụ thể như sau:
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
7
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
Thứ nhất, đối với việc giải quyết các tranh chấp quốc tế, thì:
- HĐBA có quyền yêu cầu, kiến nghị và mời các bên tranh chấp giải quyết
tranh chấp bằng một trong những biện pháp giải quyết hòa bình nêu ở điều 33
như: đàm phán, điều tra trung gian, hòa giải, trọng tài, tòa án, sử dụng phương
thức hoặc những hiệp định khu vực, hoặc bằng các biện pháp tự lựa chọn khác;
- Khi xét thấy sự tiếp diễn của một tranh chấp hay tình thế có nguy cơ đưa
đến sự bất hòa giữa các dân tộc hoặc đe dọa hòa bình và an ninh Quốc tế,
HĐBA có quyền tiến hành điều tra ( điều 34 );
- Soạn thảo các kế hoạch bằng cách thiết lập hệ thống các quy định về vũ
trang;
- Khi thực hiện thẩm quyền này, HĐBA thường dùng phương thức khuyến
nghị, Hội đồng đề nghị các bên nên dựa vào một phương thức giải quyết xác
chính về duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Trên thực tế, những chức năng mà
HĐBALHQ được trao có thể được coi là nhằm ba mục tiêu: gìn giữ hòa bình,
vãn hồi hòa bình và kiến tạo hòa bình. Do đó, để có thể thực hiện được chức
năng của mình trong việc duy trì hòa bình và an ninh thế giới, HĐBA đã sử
dụng rất nhiều biện pháp khác nhau. Việc sử dụng các biện pháp nào trước hết
căn cứ trên những quy định chung của luật quốc tế, quy chế hoạt động của
HĐBA và đặc biệt phải dựa trên diễn biến của tình hình cụ thể. VÀ trong quá
trình hoạt động của mình, đã có một số biện pháp được HĐBA sử dụng liên
quan tới các sự kiện cụ thể trên thế giới như sau:
- Biện pháp tố cáo một quốc gia nào đó về hành vi vi phạm pháp luật quốc
tế.
Ví dụ: trước chủ nghĩa Apacthai với chủ trương phân biệt chủng tộc và đối
xử dã man với người da đen ở Nam Phi cũng như các dân tộc Châu Á đến định
cư, đặc biệt là người Ấn Độ của chính quyền Nam Phi, nhiều văn kiện của LHQ
coi Apactahi là “một tội ác chống nhân loại”, vi phạm luật pháp quốc tế, hiến
chương của LHQ, đe dọa nghiêm trọng hòa bình và an ninh của các nước. Từ
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
9
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
năm 1986, Đại Hội đồng của LHQ thông qua nghị quyết chống Apacthai trong
các hoạt động thể thao, kêu gọi các nước thành viên cắt đứt quan hệ ngoại giao
và áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Nam Phi. [2]
-Biện pháp kêu gọi các quốc gia tranh chấp.
Ví dụ: trường hợp xung đột ở Biển Đông.
- Biện pháp đóng vai trò hòa giải để giải quyết tranh chấp.
Ví dụ: các biện pháp áp dụng đối với các vấn đề Palextin [3], tranh chấp
giữa Ấn Độ và Pa-kit-xtan, tranh chấp gần đây ở các nước Châu Á. [4]
- Biện pháp xác nhận ( đưa ra kết luận về nhận định tình hình ).
Ví dụ: Hội đồng cho rằng chế độ Apacthai là tôi ác chống nhân loại.
- Biện pháp khẳng định quyết định và nghị quyết của Đại Hội đồng, kế
đưa ra được khái niệm về trừng phạt phi vũ trang. Song mặc dù chưa đưa ra
được khái niệm nhưng tại điều 41 hiến chương LHQ đã ghi nhận: “HĐBA có
thẩm quyền quyết định những biện pháp nào phải được áp dụng mà không liên
quan tới việc sử dụng vũ lực để thực hiện các nghị quyết cảu Hội đồng và có thể
yêu cầu các thành viên LHQ áp dụng những biện pháp ấy. Các biện pháp này có
thể là cắt đứt toàn bộ hay từng phần quan hệ kinh tế, đường sắt, đường hàng hải,
hàng không, bưu chính, điện tín, vô tuyến điện và các phương tiện liên lạc khác,
kể cả cắt đứt quan hệ ngoại giao”[1]. Như vây, các biện pháp trừng phạt phi vũ
trang có thể là các biện pháp kinh tế, tài chính, ngoại giao
Từ đây HĐBA đã đưa ra một định nghĩa như sau: “trừng phạt phi vũ trang
là việc HĐBA sử dụng các biện pháp kinh tế, tài chính, ngoại giao hay các biện
pháp khác không sử dụng tới lực lượng vũ trang nhằm tác động một cách gián
tiếp hay trực tiếp tới chủ thể bị trừng phạt theo các quy định hiện hành của luật
pháp quốc tế”.
Theo định nghĩa này, có thể nêu ra một số đặc trưng của các biện pháp
trừng phạt phi vũ trang do Hội đồng bảo an áp dụng như sau:
- Được HĐBA thông qua trên cơ sở các nghị quyết có tính bắt buộc đối với
các quốc gia thành viên.
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
11
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
- Đây là những biện pháp không liên quan tới việc sử dụng vũ lực nhằm
thực hiện các nghị quyết của HĐBA.
- Khác với biện pháp trừng phạt vũ trang hay các biện pháp khác được
HĐBA sử dụng nhằm thực hiện mục tiêu gìn giữ hòa bình và an ninh thế giới,
các biện pháp trừng phạt phi vũ trang có phạm vi rộng. Theo quy định tại điều
41 hiến chương LHQ “những biện pháp trừng phạt có thể gồm những việc đình
chỉ một phần hay toàn bộ những qua hệ kinh tế, đường sắt, hàng hải, hàng
không, bưu chính, điện tín, vô tuyến điện và các phương tiện liên lạc khác, cũng
như việc cắt đứt quan hệ ngoại giao” [1]. Trên thực tế, các biện pháp trừng phạt
Thứ hai, với tư cách là một tổ chức quốc tế liên chính phủ do các quốc gia
thành viên, quyền năng chủ thể luật quốc tế của tổ chức này phụ thuộc vào phạm
vi đó. Vì vậy các biện pháp trừng phạt phi vũ trang do HĐBA áp dụng cũng phải
tuân thủ các quy định của hiến chương. Hiến chương không những quy định về
chức năng và quyền hạn của các cơ quan thực thi việc cưỡng chế mà còn quy
định những trường hợp nào thì các biện pháp chế tài có thể được sử dụng. Cụ
thể, khoản 1 điều 1 hiến chương quy định: “LHQ theo đuổi những mục đích duy
trì hòa bình và an ninh và để đạt được mục đích đó, tiến hành những biện pháp
cụ thể có hiệu quả, để phòng ngừa và loại trừ mối đe dọa hòa bình, cấm mọi
hành vi xâm lược hoặc phá hoại hòa bình khác” [1] và nhằm “đảm bảo cho LHQ
hành động nhanh chống và hiệu quả, các thành viên LHQ trao cho HĐBA trách
nhiệm chính trong sự nghiệp duy trì hòa bình và an ninh quốc tế và thừa nhận
khi làm những nhiệm vụ do trách nhiệm ấy đặt ra thì HĐBA hành động với tư
cách thay mặt cho các thành viên LHQ” ( khoản 1 điều 24 ) [1].
Thứ ba, bên cạnh các yếu tố trên, một yếu tố qua trọng không thể bỏ qua
vơi stuw cách là cơ sở để HĐBA áp dụng các biện pháp trừng phạt phi vũ trang
đó là mức độ vi phạm của hành vi cũng như nguy cơ đe dọa của hành vi đó đối
với hòa bình và an ninh thế giới. Cụ thể, việc không tuân thủ đầy đủ và nghiêm
túc nghị quyết của HĐBA khiến cho nguy cơ và mức độ phá hoại hòa bình và an
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
13
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
ninh thế giới gia tăng, đây là cơ sở để HĐBA ban hành một nghị quyết trừng
phạt buộc các chủ thể phải thay đổi thái độ và cách hành xử sao cho phù hợp với
các quy định chung của luật pháp quốc tế.
1.5. Mục đích và ý nghĩa của các biện pháp trừng phạt phi vũ trang.
1.5.1. Mục đích
Thứ nhất, đảm bảo thi hành các nghị quyết của HĐBA nói riêng và cảu luật
quốc tế nói chung. Tức là các nghị quyết cảu HĐBA có hiệu lực pháp lý bắt
buộc và các quốc gia thành viên có nghĩa vụ phải tuân thủ đầy đủ, phù hợp với
pháp trừng phạt phi vũ trang chính là lời cảnh báo sâu sắc đến tất cả các chủ thể
khác của luật quốc tế về một hệ quả xấu có thể xảy ra nếu bất cứ chủ thể nào cố
ý vi phạm các quy định của pháp luật quốc tế. Điều này buộc các chủ thể phải có
những cân nhắc thận trọng trước khi có bất cứ hành vi nào có khả năng đe dọa
hòa bình và an ninh thế giới. Đây không chỉ là mục đích riêng của các biện pháp
trừng phạt phi vũ trang mà là biện pháp chung của tất cả các biện pháp cưỡng
chế được quy định trong hiến chương LHQ.
1.6. Điều kiện áp dụng các biện pháp phi vũ trang
Để có thể áp dụng các biện pháp trừng phạt phi vũ trang, HĐBA phải tuân
thủ những quy định được ghi nhận tại hiến chương LHQ. Cụ thể, theo điều 39
và điều 40 của Hiến chương [1], HĐBA trước hết sẽ xem xét một tình hình cụ
thể để xác định liệu rằng tình hình đó có đe dọa hòa bình hoặc có một hành vi
xâm lược hay không. Nếu nhận thấy có những nguy cơ từ những hành vi trên,
HĐBA sẽ ra quyết định xác nhận tình hình và yêu cầu của bên liên quan thực
hiện các nghĩa vụ để khôi phục lại trật tự pháp lý đã bị xâm hại. Khi những nguy
cơ đe dọa này vẫn tiếp tục tiếp diễn, HĐBA có quyền đưa ra nghị quyết áp dụng
những biện pháp trừng phạt đẻ đảm bảo cho việc thi hành các quy định của
mình. Như vậy, các biện pháp trừng phạt của HĐBA sẽ được áp dụng khi thõa
mãn các điều kiện sau:
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
15
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
- Thứ nhất, Hội đồng đã ra nghị quyết xác nhận có hành vi đe dọa hòa bình
và an ninh thế giới, đồng thời yêu cầu quốc gia đã thực hiện những hành vi đó
phải tuân thủ những quy định được đưa ra trong nghị quyết.
- Thứ hai, quốc gia vi phạm không chấp hành những nghĩa vụ theo yêu cầu
của HĐBA, vẫn tiếp tục có hành vi được xác định là sự đe dọa hòa bình và an
ninh quốc tế.
- Thứ ba, theo khoản 2 điều 27 HĐBA phải ra được nghị quyết về các biện
pháp trừng phạt với sự chấp thuận của ít nhất chín ủy viên, trong đó tất cả năm
dẫn thi hành ) cho đến các khâu triển khai thực sự trên thực tế một chế độ trừng
phạt đối với chủ thể vi phạm, trong nhiều truongf hợp còn có giai đoạn khắc
phục hậu quả. Việc triển khai các biện pháp trừng phạt phi vũ trang trên thực tế
không hề đơn giản, do đó để đảm bảo thi hành một cách có hiệu quả những biện
pháp này, song song với việc ban hành các nghị quyết, để thực hiện các biện
pháp trừng phạt, các ủy ban trừng phạt sẽ được thành lập nhằm phối hợp với
quốc gia chịu trách nhiệm trong thực thi và giám sát các nghị quyết này. Thành
viên của các ủy ban bao gồm đại diện tại LHQ của các quốc gia là thành viên
của HĐBA. Các ủy ban sẽ phải tuân theo các hướng dẫn của HĐBA, đồng thời
chịu trách nhiệm báo cáo lên cơ quan có liên quan.
Trong quá trình triển khai thi hành các nghị quyết trừng phạt, các biện pháp
trừng phạt sẽ được xem xét áp dụng sao cho tương xứng với hành vi của quốc
gia và do đó có thể được thay đổi theo hướng nới lỏng hoặc gia tăng các biện
pháp trừng phạt phù hợp với biến chuyển của tình hình. Và khi các quốc gia mục
tiêu chấp nhận những điều kiện được đưa ra bởi các nghị quyết hay các biểu
hiện của sự đe dọa tơi hòa bình và an ninh thế giới không còn nữa, HĐBA sẽ
tiến hành bàn bạc thông qua một nghị quyết mới chính thức tuyên bố chấm dứt
việc áp dụng các biện pháp trừng phạt phi vũ trang đối với các quốc gia mục
tiêu.
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
17
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
Vấn đề khắc phục hậu quả do việc thực thi các lệnh trừng phạt của HĐBA
nói chung và trừng phạt phi vũ trang nói riêng cũng được dự liệu theo quy định
tại điều 50 hiến chương. Theo đó: “nếu HĐBA áp dụng những biện pháp đề
phòng hoặc cưỡng chế đối với một quốc gia nào đó thì bất cứ một quốc gia nào
khác dù là thành viên của LHQ hay không nếu gặp khó khăn đặc biệt về kinh tế,
do sự thi hành những biện pháp nói trên gây ra đều có quyền đề xuất ý kiến lên
HĐBA về việc giải quyết những khó khăn ấy”.[1] Đây là một sự quan tâm hợp
lý, giúp cho các biện pháp trừng phạt phát huy tối đa hiệu quả của mình cũng
kiện xảy ra trên thế giới. Cụ thể, từ năm 1990 đến 2007, HĐBA đã áp đặt hang
loạt các biện pháp trừng phạt: đối với I rắc vào năm 1990; Lybya năm 1992 và
năm 2001; Sômali năm 1992; Siera Leone vào năm 1997; Afghanistan vào năm
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
19
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
1999;… Các năm gần đây như Bờ biển Ngà năm 2004; Xu - đăng năm 2005;
Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên năm 2006; Cộng hòa hồi giáo Iran năm
2006…[5]
Từ đó cho thấy, ngoài sự tăng lên về số lượng các biện pháp trừng phạt phi
vũ trang được áp dụng sau khi chiến tranh lạnh kết thúc còn thể hiện được vai
trò trung lập, khách quan của HDBALHQ trong việc giải quyết hòa bình các sự
kiện diễn ra trên thế giới. Điều này giúp cho vai trò và tầm ảnh hưởng của LHQ
cũng không ngừng gia tăng. Liên hợp quốc đã áp dụng biện pháp trừng phạt vi
vũ trang trong một số trường hợp cụ thể:
Về trường hợp của Triều Tiên
Sau khi Bắc Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân năm 2009, Hội Đồng Bảo
An Liên Hợp Quốc thông qua biện pháp cấm cung cấp vũ khí và thiết bị quân sự
cho nước này. Hầu hết các sán phẩm có tiềm năng sử dụng kép – tức là có thể được
quân đội sử dụng – bao gồm máy vi tính, có thể thuộc hạng mục cấm được xuất
khẩu từ hầu hết các quốc gia vào Bắc Triều Tiên. Ngoài ra họ cũng cấm xuất khẩu
các xa xỉ phẩm, nhưng cho phép mỗi quốc gia tự đưa ra định nghĩa riêng đó gồm
những đồ gì. Nhật Bản đưa ra danh sách cấm xuất khẩu sang Bình Nhưỡng gồm
thịt bò, trứng cá muối, cá ngừ, xe hơi loại sang, xe máy, camera. [7]
Chính phủ Mỹ cũng trừng phạt kinh tế Bắc Triều Tiên bằng cách cấm xuất
khẩu những vật dụng như máy nghe nhạc iPod, tivi plasma và xe chạy điện
Segway sang nước này, đó là nỗ lực hướng đòn trừng phạt thương mại vào
những vật dụng mà họ cho rằng Chủ tịch Kim Chính Nhật và những người giàu
có ở Bắc Triều Tiên có thể ưa thích. Danh sách dự kiến còn bao gồm cả rượu
cognac, đồng hồ Rolex, thuốc lá, xe hơi, xe máy Harley Davidson, thậm chí cả
tác kinh tế giữa hai miền, nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc đã lên phương án rút
khỏi khu công nghiệp Kaesong.[9]
Việc Liên Hợp Quốc và các nước siết chặt lệnh cấm vận đồng thời quan hệ
kinh tế liên Triều xấu đi nghiêm trọng, trong khi 1/3 dân số thiếu đói, khiến tình
hình kinh tế của Bắc Triều Tiên được đánh giá là tồi tệ đặc biệt là năm 2009,
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
21
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
được đánh giá như thời kỳ năm 1994 Tổ chức lương nông thế giới ( FAO ) từng
dự báo, trong năm 2009, Mặc dù Triều Tiên nhập khẩu lương thực, vẫn có
khoảng 9 triệu người, tức là hơn 1/3 trong tổng số 24 triệu dân ở nước này thiếu
đói trong khi tổ chức này chỉ có thể giúp được 2,27 triệu người.[9]
Trường hợp của Liberi
Vào năm 2001 sau khi cơ quan này phát hiện cựu tổng thống Chales Taylor
đã bán kim cương để tài trợ cho các cuộc xung đột dân cư trong nước và tạ các
nước khác ở Tây Phi. Cùng lúc đó, một ủy ban trừng phạt cũng được thành lập
nhằm giám sát quá trình thực hiện nghị quyết này. Đến năm 2003, một ủy ban
mới được thành lập nhằm thay thế ủy ban cũ đồng thời củng cố thêm những
nhiệm vụ mới cho ủy ban này. Nghị quyết 1521 ( 2003 ) được ban hành khi mà
những biện pháp được áp đặt theo nghị quyết 1341 ( 2001 ) tiếp tục bị vi phạm,
đặc biệt thông qua sự tranh giành ảnh hưởng quân sự. Mặc cho mọi nỗ lực nhằm
khôi phục lại sự ổn định của khu vực này, chiến sự và thỏa thuận hòa bình toàn
diện vẫn không được thi hành một cách thống nhất tại Liberi, nhiều khu vực vẫn
tiếp tục tồn tại ngoài tầm kiểm soát của chính phủ chuyển giao của Liberia, đặc
biệt là tại các khu vực nơi mà các phái đoàn của LHQ chưa được triển khai.
Sự khai thác bất hợp pháp những tài nguyên thiên nhiên như kim cương, gỗ
và việc buôn lậu những tài nguyên này cùng với tình trạng buôn bán vũ khí bất
hợp pháp tiếp tục là những nguyên nhân làm trầm trọng them tình trạng xung
đột về chất đốt và khủng hoảng tại Tây Phi, đặc biệt là tại Liberia.
Để giả quyết tình trạng này, sau nghị quyết 1521 hàng loạt các nghị quyết
Trong số các nghị quyết được ban hành, nghị quyết 661 là nghị quyết đầu tiên
chính thức áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với quốc gia này. Sau khi
hàng loạt các biện pháp trừng phạt phi vũ trang khác được ban hành, Chính phủ
nước này đã hợp tác khi cho phép các thanh tra vũ khí của LHQ giám sát phá
hủy vũ khí của quốc gia này.
Đối với Triều Tiên, mặc dù hiện tại về vấn để của Triều Tiên là một bài
toán khó đối với LHQ, song LHQ đã áp dụng biện pháp phi vũ trang về kinh tế
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
23
Trừng phạt phi vũ trang trong liên hợp quốc những vấn đề lý luận và thực tiễn
và tài chính đối với Triều Tiên, Reuters ngày 15/5 dẫn nội dung một báo cáo bí
mật của LHQ cho biết, lệnh cấm vận vũ khí và các hạn chế quốc tế khác về
thương mại với Bắc Triều Tiên đã không dừng được chương trình vũ khí hạt
nhân bất hợp pháp của Bình Nhưỡng nhưng dường như đã làm trì hoãn nó đáng
kể.
“Trong khi việc áp dụng các biện pháp trừng phạt đã không làm dừng lại
sự phát triển của các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo, nhưng nó đã làm
trì hoãn đáng kể… thông qua việc đã bóp nghẹt các khoản tài trợ lớn của Tiều
Tiên” – bản báo cáo 52 trang cho biết.
Sự thành công quan trọng nhất là ở Nam Phi, nơi mà những nghị quyết đã
buộc chính quyền Apacthai phải chấp nhận những nguyên tắc quan trọng
( Coovadia, 1999 ).
2.2.2. Những hạn chế trong việc áp dụng các biện pháp trừng phạt phi
vũ trang
Bên cạnh những thành công đạt đucợ trong việc giải quyết hiệu quả các
nguy cơ xảy ra góp phần quan trọng vào việc gìn giữ hòa bình và an ninh thế
giới, thì nó còn tồn tại một số hạn chế.
Sau khi chiến tranh lạnh kết thúc, các biện pháp trừng phạt phi vũ trang
được LHQ sử dụng một cách phổ biến hơn và nó được đánh giá là một biện
pháp cưỡng chế tập thể mang ít tính bạo lực hơn là các biện pháp quân sự. Tuy
lên án là đã làm ngăn cản việc nhập khẩu thuốc men bằng việc gây ra cuộc trì
hoãn đối với các hợp đồng cung ứng thuốc. Tuy nhiên trong cùng thời điểm
đó,các cuộc giám sát của LHQ về nhập khẩu đã đưa ra những đảm bảo cho việc
thanh toán đối với các nhà cung ứng thuốc men đối với quốc gia này. Tuy nhiên,
những biện pháp trừng phạt chấm dứt thì nhiều công ty lại chấm dứt việc buôn
bán với bộ y tế và sự thiếu hụt những loại dược phẩm cần thiết bắt đầu trở nên
tồi tệ hơn. Như vậy là trái với những nhận thức cho rằng các biện pháp trừng
phạt phi vũ trang của HĐBALHQ chính là nguyên nhân gây ra sự thiếu hụt
ngiêm trọng về thuốc men ở Serbia, các biện pháp này đã giúp sự đảm bảo sự
GVHD: Th.S Nguyễn Thị Hà SVTH: Nguyễn Thị Phượng
25