Các tư thế nghỉ ngơi trị liệu thông thường
1. Đại cương
Trong điều trị có một số bệnh đòi hỏi người bệnh có một tư thế nằm đặc biệt. Mỗi tư thế này có
những chỉ định rõ ràng nhằm tạo điều kiện thoải mái cho người bệnh, tránh được biến chứng;
mặt khác còn giúp cho công tác chẩn đoán và điều trị, chǎm sóc người bệnh đạt kết quả tốt.
2. CáC TU THế NGHỉ NGƠI TRị LIệU THÔNG THƯờNG.
* Chuẩn bị người bệnh: Giải thích và hướng dẫn cho bệnh nhân biết trước khi tiến hành đặt bệnh
nhân vào tư thế đúng.
* Chuẩn bị dụng cụ:
- Gối đủ loại: gối cứng, gối mềm, gối hình trụ.
- Vòng đệm chống loét các loại (vòng cao su bơm hơi, vòng bông)
2.1. Tư thế nằm ngửa thẳng:
2.1.1. Trường hợp áp dụng: Tư thế trị liệu sau ngất, sốc, chóng mặt, xuất huyết nhẹ.
2.1.2. Trường hợp không áp dụng: bệnh nhân hôn mê, bệnh nhân nôn (sợ chất nôn lạc đường).
2.1.3. Tiến hành
Đặt bệnh nhân nằm thẳng lưng, đầu không có gối, chân duỗi thẳng, bàn chân vuông góc với
cẳng chân (H.39)
Hình 39. Tư thể nằm ngửa thắng. (trang 87)
2.2. Tư thế nằm ngửa đầu thấp nghiêng về một bên.
2.2.1. Trường hợp áp dụng
+ Sau xuất huyết đề phòng ngất, sốc.
+ Sau chọc ống sống
+ Lao đốt sống cổ.
+ Kéo duỗi trong trường hợp gãy xương đùi.
2.2.2. Trường hợp không áp dụng: bệnh nhân hôn mê, bệnh nhân nôn (sợ chất nôn lạc đường)
2.2.3. Tiến hành:
Đặt bệnh nhân nằm thẳng trên giường, đầu không gối, chân giường phía chân bệnh nhân được
kê cao tùy theo chỉ định. Cũng có thể kê gối dưới vai bệnh nhân và kê cao 2 cẳng chân bệnh
nhân bằng một gối to. (H.40)
Hình 40. Tư thế nằm ngửa thẳng đầu thấp. (trang 88)
2.3. Tư thế nằm ngửa đầu hơi cao.

dùng gối chồng lên bàn con đặt trên giường để bệnh nhân đặt tay và dựa ngực vào gối cho thoải
mái (H.42).
2.5. Tư thế nằm sấp (H.43)
2.5.1. Trường hợp áp dụng:
+ Loét ép vùng lưng, vùng cụt.
+ Chướng hơi ở bụng.
2.5.2. Tiến hành:
Điều dưỡng đứng ở một bên giường, đặt bệnh nhân nằm ngửa sát bên giường đối diện, tay
bệnh nhân để sát lưng, 2 chân bệnh nhân bắt chéo nhau.
- Điều dưỡng viên đặt 1 tay ở bả vai, 1 tay ở mông bệnh nhân.
- Lật nghiêng bệnh nhân về phía mình và nhẹ nhàng đặt bệnh nhân nằm sấp đầu nghiêng về một
bên, một bên mặt đặt lên gối mềm để 2 tay bệnh nhân đặt lên gối phía đầu. (Nếu bệnh nhân
nặng cần có thêm một người phụ).
Hình 43. Tư thế nằm sấp (trang 90)
2.6. Tư thế nằm nghiêng sang phải hoặc sang trái
2.6.1. Trường hợp áp dụng
+ Nghỉ ngơi
+ Bệnh nhân viêm màng phổi (nghiêng về phisa viêm, mổ thận, mổ phần cuối đại tràng)
2.6.2. Tiến hành
- Điều dưỡng đứng ở một bên giường
- Đặt bệnh nhân nằm ngửa sát bên giường đối diện
- Điều dưỡng đặt một tay ở vai - một tay ở mông bệnh nhân.
- Lật bệnh nhân nghiêng về phía mình, đầu có thể gối hoặc không, chân trên co nhiều chân dưới
co hoặc duỗi thẳng (hai chân không được đè lên nhau (H.44)
Hình 44. Tư thế nằm nghiêng. (trang 91)
3. GIúP BệNH NHÂN NGồI DậY
3.1. Mục đích:
- Giúp cho máu lưu thông và điều hòa trong cơ thể.
- Ngǎn ngừa các biến chứng như viêm phổi, tắc mạch, biến dạng cơ thể, loét ép.
- Tạo sự thoải mái cho bệnh nhân, giúp bệnh nhân chóng bình phục, nhất là những bệnh nhân

xe), ghế cao vừa phải, tiện lợi, thoải mái cho người bệnh ngồi. Bệnh nhân cần phải được mặc
quần áo đầy đủ, có giầy hoặc dép (những thứ này phải được mang, mặc trong khi bệnh nhân
ngồi ở giường).
4.1. Quy trình kỹ thuật.
1- Thông báo giải thích cho bệnh nhân
- Để ghế bên cạnh giường, lưng ghế hướng về phía cuối giường. Nếu bệnh nhân chỉ đi được
một chân thì để ghế cạnh chân đó.
- Nếu ghế có bánh xe (xe lǎn) thì khóa bánh xe lại để xe khỏi di động.
2- Hạ thấp giường tới mức có thể và kiểm tra chốt khóa bánh xe (nếu có). Nếu giường không hạ
thấp được, bệnh nhân không thể với chân xuống nền nhà thì phải chuẩn bị bục để chân, để bệnh
nhân bước xuống dễ dàng.
3- Điều dưỡng đứng dạng chân đối mặt với bệnh nhân, chân trước chân sau, chùng gối và hông
(thế đứng như vậy làm cho vững vàng giữ thǎng bằng khi cử động và người không bị vặn).
4- Điều dưỡng viên đặt 2 tay vào 2 bên thắt lưng bệnh nhân, 2 tay bệnh nhân lên vai điều dưỡng
viên, điều dưỡng hơi nhún mình xuống để đưa bệnh nhân ra khỏi giường. Xoay người lại, đầu
gối của điều dưỡng tỳ vào đầu gối bệnh nhân để bệnh nhân khỏi ngã. (hình 48).
5- Giúp bệnh nhân hạ thấp người, ngồi xuống ghế ngay ngắn đúng tư thế. Chẹn gối vùng thắt
lưng và gáy cho bệnh nhân.
6- Trường hợp bệnh nhân không đi được: cho bệnh nhân phương tiện giải trí sách báo khi ngồi.
Trường hợp bệnh nhân đi được, điều dưỡng dìu bệnh nhân đi lại (tay trái điều dưỡng xốc nách
trái bệnh nhân, tay phải luồn qua lưng đỡ hông dìu bệnh nhân đi).
Sau khi đi xong đưa bệnh nhân về giường, đặt bệnh nhân nằm đúng tư thế.
7- Quan sát tình trạng bệnh nhân.
Chuyển bệnh nhân từ ghế lên giường thì làm động tác ngược lại
Quy trình Có Không
1. Giải thích thông báo cho bệnh nhân
2. Để ghế cạnh giường, khóa bánh xe nếu cần.
3. Hạ thấp giường
4. Điều dưỡng đứng dạng chân đối mặt với bệnh nhân
5. Điều dưỡng đặt 2 tay vào 2 bên thắt lưng bệnh nhân, 2 tay