CHƯƠNG 1:
TỔNG QUAN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
1.1. KHÁI NIỆM
 Thương mại điện tử là một hình thức thương mại mới, khác hẳn với hình thức
truyền thống với đặc điểm nổi bật là chủ yếu dựa trên các phương tiện điện tử
Theo nghĩa rộng thì thương mại điện tử có thể được hiểu là các giao dịch tài chính và
thương mại bằng các phương tiện điện tử.
Nếu hiểu thương mại điện tử theo phương diện này, thương mại điện tử không phải là
một vấn đề mới mẻ với chúng ta. Bởi vì những giao dịch điện tử, được thực hiện thông
qua các phương tiện thông tin liên lạc đã tồn tại hàng vài chục năm nay (fax, telex…)
và đã trở nên rất quen thuộc với chúng ta.
Thương mại điện tử, hiểu theo nghĩa hẹp, bao gồm các hoạt động thương mại được
thực hiện thông qua mạng internet.
Theo Tổ chức Thương mại thế giới, thương mại điện tử được hiểu bao gồm việc sản
xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên
mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình.
Theo Tổ chức hợp tác phát triển kinh tế của Liên Hợp quốc (OECD) đưa ra là:
thương mại điện tử được định nghĩa sơ bộ là các giao dịch thương mại dựa trên truyền
dữ liệu qua các mạng truyền thông như Internet.
1.2. Quá trình và xu hướng phát triển TMĐT
Các Công ty tham gia thế hệ TMĐT thứ nhất bằng cách tạo dựng các trang web, tìm
cách kết nối chúng với internet để khách hàng có thể truy nhập 24/24.
TMĐT phát triển đến thế hệ thứ hai : trên rất nhiều Website hiện nay, khách hàng có
thể đặt hàng. Thông tin đặt hàng được tiếp nhận và chuyển xuống cho một hệ thống xử
lý đơn đặt hàng.
Thương mại điện tử thế hệ thứ ba không định hướng vào web mà định hướng vào
khách hàng. Thay vì phải ngồi trước máy tính, mở trình duyệt để tìm kiếm và dịch
thông tin trên trang web thì các hệ thống kinh doanh điện tử thế hệ ba sẽ tự động biết
khách hàng cần gì để gửi và biên dịch thông tin đó cho khách hàng.
Thương mại điện tử thế hệ thứ ba sẽ đòi hỏi các ứng dụng tự động và thông minh ở cả
hai đầu giao dịch và phần mềm trung chuyển khả dĩ cho phép các ứng dụng tự tương
ở VN
ở VN
•
•
Tiềm năng phát triển TMĐT ở Việt Nam là cao bởi:
Tiềm năng phát triển TMĐT ở Việt Nam là cao bởi:–
–
Việt Nam
Việt Namlà nước xuất khẩu nhiều mặt hàng
là nước xuất khẩu nhiều mặt hàng
–
–
Việt Nam có thể “xuất khẩu” dịch vụ, sản phẩm thông tin và tri thức
Việt Nam có thể “xuất khẩu” dịch vụ, sản phẩm thông tin và tri thức
–
–
Du lịch Việt Nam cần tận dụng TMĐT để quảng bá
Du lịch Việt Nam cần tận dụng TMĐT để quảng bá
–
–
Nhà nước chủ trương thúc đẩy TMĐT phát triển
Nhà nước chủ trương thúc đẩy TMĐT phát triển

website TMĐT
website TMĐT
–
–
Doanh nghiệp bắt đầu tận dụng TMĐT B2B để mua sắm nguyên vật liệu
Doanh nghiệp bắt đầu tận dụng TMĐT B2B để mua sắm nguyên vật liệu
phục vụ việc sản xuất một cách tự động hoặc bán tự động
phục vụ việc sản xuất một cách tự động hoặc bán tự động
1.3. Đặc trưng của thương mại điện tử
- Không trực tiếp tiếp xúc
- Khái niệm biên giới dần được xoá mờ
- Mạng lưới thông tin chính là thị trường
ThS. ĐỖ HUY ĐỆ Trang 2
- Có sự tham gia của ít nhất ba chủ thể
- Độ lớn và vị trí của các doanh nghiệp trở nên không quan trọng
1.4. Lợi ích & hạn chế của TMĐT
1.4. Lợi ích & hạn chế của TMĐT
1.4.1 Đối với các doanh nghiệp
a. TMĐT đơn giản hoá hoạt động truyền thông và góp phần thay đổi các mối quan
hệ của doanh nghiệp và tổ chức
b. TMĐT giúp doanh nghiệp thu thập được nhiều thông tin
c. TMĐT giúp doanh nghiệp có thể quảng bá thông tin và tiếp thị cho một thị
trường toàn cầu
d. Thương mại điện tử giúp doanh nghiệp có thể giảm chi phí
ThS. ĐỖ HUY ĐỆ Trang 3
e. Thương mại điện tử giúp doanh nghiệp mang lại dịch vụ tốt hơn cho khách hàng
f. Thương mại điện tử giúp doanh nghiệp có thể tăng doanh thu
g. Thương mại điện tử giúp doanh nghiệp có thể tăng được lợi thế cạnh tranh
h. Thương mại điện tử tạo cơ hội kinh doanh cho các doanh nghiệp bưu chính trong
lĩnh vực dịch vụ vận chuyển bưu phẩm, bưu kiện và kho vận

tiếp, giao dịch điện tử
 Số lượng người tham gia chưa đủ lớn để đạt lợi thế về quy mô
 Sự gian lận ngày càng tăng do đặc thù của TMĐT
 Thu hút vốn đầu tư mạo hiểm khó khăn hơn sau sự sụp đổ hàng loạt của các
công ty dot.com
1.5. Các hình thức ứng dụng của thương mại điện tử
1.5.1 Thư điện tử
 Thông tin trong thư điện tử không phải tuân theo một cấu trúc định trước
 Dễ dàng được sao chép sang những người sử dụng khác
 Đính kèm thư trả lời của mình vào nó hoặc chuyển nó sang một người thứ ba
 Đính kèm các tài liệu và các files đồ hoạ vào các thông báo email
 Nó mang lại sự thuận tiện, nhanh chóng, rẻ tiền cùng với sự tin cậy cho người sử
dụng
 Email rất ít khi gặp sự cố trong việc truyền tải thông tin
ThS. ĐỖ HUY ĐỆ Trang 4
 Nếu người sử dụng phạm một sai sót nào đó trong khi gửi thông báo thì nó sẽ gửi trả
lại người sử dụng thông báo đó, trừ khi việc sai sót trong khi điền địa chỉ nhận đã
biến nó thành một địa chỉ thật của một người sử dụng khác
Ví dụ về một tài khoản email cung cấp bởi Yahoo
Sau khi đăng nhập
Để soạn thảo một bức thư
1.5.2 Trao đổi dữ liệu điện tử (EDI)
 Trao đổi dữ liệu điện tử (electronic data interchange-EDI) là công nghệ cho phép
trao đổi trực tiếp dữ liệu có cấu trúc giữa các máy tính thông qua phương tiện
điện tử từ máy tính điện tử này sang máy tính điện tử khác, giữa các doanh
nghiệp hoặc các đơn vị đã thỏa thuận buôn bán với nhau
 Sẽ tự động hóa hoàn toàn không cần có sự can thiệp của con người
 EDI được sử dụng để truyền theo đường điện tử các tài liệu như hoá đơn, phiếu
đặt hàng, giấy biên nhận, các tài liệu vận chuyển và các thư từ trao đổi nghiệp vụ
chuẩn khác giữa các tổ chức và các đối tác kinh doanh.

người sử dụng Việt Nam, từ đó thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia quảng cáo
tại trang thông tin điện tử hoặc các dịch vụ quảng cáo của những công ty này
1.5.7 Giải trí trực tuyến
• Trò chơi trực tuyến được đánh giá cao nhất về yếu tố liên tục cải tiến, nâng cao
chất lượng và khả năng hấp thụ công nghệ. Những yếu tố quan trọng này sẽ giúp
trò chơi trực tuyến phát triển mạnh mẽ
• Truyền hình trực tuyến và âm nhạc trực tuyến
1.5.8 E – Learning - đào tạo trên mạng Internet
Sự tiện lợi, linh hoạt trong việc khai thác kiến thức, tài liệu, giáo trình trên mạng; khả
năng tương tác giữa người học với người dạy, giữa người học với nhau trong những
“lớp học ảo” …
1.5.9 Các dịch vụ giá trị gia tăng trực tuyến khác
• Dịch vụ tin nhắn đa phương tiện vẫn tiếp tục giữ vị trí ưu thế của mình.
Dịch vụ này bao gồm tải nhạc chuông, hình, hình nền và các trò chơi trên điện thoại di
động.
• Các dịch vụ tin nhắn cung cấp nội dung
 Tin nhắn trúng thưởng
 Tin nhắn thông tin kinh tế xã hội
 Tin nhắn có nội dung chuyên sâu: tư vấn sức khỏe, an toàn giao thông, tra cứu,
giải đáp, v.v…
ThS. ĐỖ HUY ĐỆ Trang 6
CHƯƠNG 2:
CƠ SỞ HẠ TẦNG CHO PHÁT TRIỂN TMĐT
2.1 Hạ tầng cơ sở kinh tế - chính trị - xã hội
2.1.1 Môi trường quốc gia
• Hệ thống mã vạch quốc gia: việc tương thích mã quốc gia trên mạng Internet là
hết sức quan trọng, các hệ thống máy tính sẽ xử lý thông tin trên cơ sở việc đọc
mã vạch trên các sản phẩm hàng hoá.
• Mức sống của người dân
• Hệ thống thanh toán tài chính tự động

đầy đủ
• Thiếu đi một cơ sở pháp lý vững chắc cho thương mại điện tử hoạt động thì các
doanh nghiệp và người tiêu dùng sẽ rất lúng túng trong việc giải quyết các vấn
đề có liên quan và về phía các cơ quan Nhà nước cũng sẽ rất khó có cơ sở để
kiểm soát được các hoạt động kinh doanh thương mại điện tử
• Tạo được niềm tin cho các chủ thể tham gia vào các quan hệ thương mại điện tử
là một việc làm có tính cấp thiết
2.2.2 Các vấn đề pháp luật chuyên ngành
ThS. ĐỖ HUY ĐỆ Trang 7