1
Chương 4:
NHẬP MÔN CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
Thiết kế dữ liệu
2
Nội dung
1. Mở đầu
1. Mục tiêu
2. Kết quả
3. Quá trình thiết kế
2. Thiết kế dữ liệu với tính đúng đắn
3. Thiết kế dữ liệu và yêu cầu chất lượng
1. Tính tiến hóa
2. Tính hiệu quả về tốc độ
3. Tính hiệu quả về lưu trữ
3
1.1 Mục tiêu
•
Mô tả cách thức tổ chức để:
–
Lưu trữ các dữ liệu của PM
–
Chọn lọc dữ liệu cần thiết
–
Thay đổi dữ liệu (tham số, miền giá trị) dễ dàng.
–
Dữ liệu không trùng lắp, lưu trữ ít tốn kém
–
Truy xuất nhanh
4
1.1 Mục tiêu (tt)

Danh sách các bảng dữ liệu
•
Việc lưu trữ cần bao nhiêu bảng và đó là các bảng nào?
–
Danh sách các liên kết.
•
Các bảng dữ liệu có quan hệ (liên kết) ra sao?
•
Thông tin chi tiết:
–
Mô tả chi tiết từng thành phần lưu trữ.
6
Sơ đồ logic
Tên bảng
Bảng (quan hệ)
Liên kết (xác định duy nhất)
•
Là sơ đồ cho phép thể hiện:
–
hệ thống các bảng dữ liệu cùng với quan hệ giữa chúng
•
Các ký hiệu được dùng trong sơ đồ:
7
Quan hệ 1-N
Tên quan hệ
Một phần tử của A quan hệ duy nhất
1 phần tử của B và ngược lại 1 phần
tử của B có thể quan hệ với nhiều
phần tử của A.
A B

DG02 S03
9
Quan hệ m-n
Bảng thuộc tính cho phép mô tả chi tiết
thành phần trong sơ đồ logic theo dạng như sau:
Thành phần:
Ý nghĩa:
Stt Thuộc tính Kiểu Miền giá trị Ý nghĩa
Thành Phần:DOC_GIA
Ý nghĩa: Lưu trữ thông tin về đọc giả
Stt Thuộc tính Kiểu Miền giá trị Ý nghĩa
1 MaDG Chuỗi Tối đa 6 ký tự
2 LoaiDG Chuỗi Có 2 loại “X”, “Y” Loại đọc giả
3 HoTen Chuỗi Tối đa 40 ký tự
4 NgaySinh Ngày Tuổi từ 18 đến 55
5 NgayLapThe Ngày
6 Địa chỉ Chuỗi Tối đa 60 ký tự
10
Ví dụ: Bảng thuộc tính
Thành Phần:SACH
Ý nghĩa: Lưu trữ thông tin về Sách
Stt Thuộc tính Kiểu Miền giá trị Ý nghĩa
1 MaSach Chuỗi Tối đa 6 ký tự
2 TheLoai Chuỗi Có 3 thể loại “A”, “B”, “C”
3 TenSach Chuỗi Tối đa 40 ký tự
4 NgayNhap Ngày >= Ngày hiện tại
5 TacGia Chuỗi Tối đa 40 ký tự
6 NamXuatBan Số
Stt Thuộc tính Kiểu Miền giá trị Ý nghĩa
1 MaDG Chuỗi Tối đa 6 ký tự

Thiết kế với YC hệ thống
13
1.3 Quá trình thiết kế
•
Thiết kế với tính đúng đắn:
–
Bảo đảm lưu trữ đầy đủ và chính xác các thông tin
liên quan đến các công việc có trong YC nghiệp vụ.
–
Chú ý:
•
các thông tin phục vụ cho các YC chất lượng sẽ không được
xét đến trong bước này.
•
Thiết kế với YC chất lượng:
–
Vẫn đảm bảo tính đúng đắn nhưng thỏa mãn thêm
các YC chất lượng.
–
Chú ý:
•
đảm bảo tính đúng đắn khi cải tiến sơ đồ logic
14
1.3 Quá trình thiết kế
•
Thiết kế với YC hệ thống:
–
Vẫn đảm bảo tính đúng đắn và các YC chất
lượng.
–

•
Đầy đủ:
–
Không thừa: xác định thuộc tính đúng chỗ.
–
Không thiếu: trả lời được mọi câu hỏi của bài
toán
•
Chính xác:
–
Tạo khóa: khử dữ liệu trùng
–
Tìm ràng buộc: khử dữ liệu sai
•
RB Tự nhiên: RB đúng ở mọi thời gian và không gian
•
RB Toàn vẹn: RB phụ thuộc bài toán, hay thay đổi.
17
2. Thiết kế dữ liệu với tính đúng đắn
STT Mã Mô tả
1 RTN1 Ngày mượn <= Ngày trả
2 RTN2 Một cuốn sách tại một thời điểm chỉ được mượn bởi 1 độc
giả
3
STT Mã Mô tả
1 RNC1 Một độc giả chỉ được mượn tối đa 3 quyển sách
2
Danh sách các RB tự nhiên
Danh sách các RB ngữ cảnh
18

yêu cầu và chuyển sang 1.2
–
1.2 Tách một số thuộc tính để tạo ra các thành phần
mới. Xác định liên kết giữa các thành phần. Đánh
giá tính đúng đắn so với các yêu cầu lập lại 1.2 nếu
cần thiết.
20
2. Thiết kế dữ liệu với tính đúng đắn
•
Tiêu chuẩn nhận dạng đối tượng:
–
Định danh: Đối tượng phải có tên (thường là danh từ/ngữ
danh từ)
–
Chu trình sống: có thời điểm sinh ra, có khoảng thời gian
hoạt động, có thời điểm chấm dứt
–
Sự độc lập tương đối với các đối tượng khác,…
•
Đề nghị:
–
Con người, Vật thể, Tổ chức, Vật lý, Không gian, Thời gian,…
•
Tiêu chuẩn nhận dạng quan hệ:
–
Động từ
–
Sự phụ thuộc giữa các đối tượng
21
2. Thiết kế dữ liệu với tính đúng đắn

–
Nhận bảng điểm môn học
–
Tính điểm trung bình môn
•
Ví dụ 2: Xét PM quản lý nhà sách với 6 YC:
–
Lập hóa đơn bán sách
–
Nhập sách
–
Tra cứu sách
–
Lập phiếu thu tiền
–
Lập báo cáo công nợ KH
–
Lập báo cáo tồn kho
23
3. Thiết kế dữ liệu với YC chất lượng
3.1 Tính tiến hóa
3.2 Tính hiệu quả (tốc độ)
3.3 Tính hiệu quả (lưu trữ)
24
3.1 Tính tiến hóa
•
Phạm vi xem xét:
–
Các tham số trong các qui định biểu mẫu
–

•
Khuyết: việc bổ sung tham số mới rất phức tạp.