HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở NƯỚC TA - KHÓ KHĂN VÀ GIẢI PHÁP
Quá trình phát triển hợp tác xã nói chung, hợp tác xã nông nghiệp nói
riêng đã trải qua nhiều bước thăng trầm, song luôn là nội dung có tính chiến lược
trong phát triển kinh tế nông nghiệp và nông thôn. Đảng và Nhà nước đã có
nhiều chủ trương, chính sách tháo gỡ vấn đề này. Tuy nhiên đây là khu vực đặc
thù ưu tiên, do vậy cần kết hợp các giải pháp tổng hợp (quản lý, kỹ thuật, tài
chính, thị trường ...) với các giải pháp về xã hội để tạo điều kiện phát triển đối với
hợp tác xã nông nghiệp
Sau 5 năm thực hiện Chỉ thị 68-CT/TW ngày 24/5/1996 của Ban bí thư Trung
ương Đảng khoá VII về : “Phát triển kinh tế hợp tác trong các ngành, các lĩnh vực kinh
tế” và 4 năm thực hiện Luật hợp tác xã (HTX). Việc chuyển đổi, xây dựng mới HTX
nông nghiệp và các hình thức kinh tế hợp tác đã có những chuyển biến bước đầu. Tuy
nhiên trên thực tế diễn ra còn nhiều phức tạp, khó khăn trong quá trình chuyển đổi và
thành lập mới HTX nông nghiệp... Để chuyển đổi, xây dựng HTX nông nghiệp và các
hình thức hợp tác khác thực sự đem lại hiệu quả, theo chúng tôi cần phải thấy rõ
những tồn tại để đề ra giải pháp thiết thực. Qua điều tra, nghiên cứu, ý kiến của chúng
tôi về vấn đề này như sau :
1. Những tồn tại khó khăn
Thứ nhất : Nhận thức về HTX kiểu mới và Luật HTX của hầu hết cán bộ cơ sở
và nông dân chưa thấu đáo và quán triệt đầy đủ, mặt khác trên thực tế việc chuyển đổi
và thành lập mới HTX còn mang nặng tính hình thức và thiếu những mô hình hoạt động
có hiệu quả. Tuy các cuộc khảo sát, phỏng vấn các hộ xã viên và hộ nông dân ở nhiều
địa phương có trên 80% trả lời cần thiết phải có HTX; song chưa thể khẳng định tiêu
thức đó đã phản ánh đúng nhận thức về HTX kiểu mới, mà từ lâu họ đã quen có HTX
để được bao cấp, giúp đỡ và các quyền lợi khác... Từ đó khi tham gia không thấy hết
được nghĩa vụ và trách nhiệm của họ đối với HTX. Thậm chí một số lớn xã viên sau khi
đã đóng cổ phần (khoảng 50000 đ/xã viên) cũng không quan tâm đến nghĩa vụ của
mình, phó mặc cho ban quản lý, thờ ơ trong mọi hoạt động, thậm chí quên mất mình là
xã viên.
Thứ hai : Vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật của HTX còn yếu kém đang là một
trong những khó khăn lớn ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của HTX trong quá

Thứ tư : Về công tác quản lý và giúp đỡ của Nhà nước đối với kinh tế HTX.
Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách (đặc biệt có Luật HTX) tạo hành lang
pháp lý cho HTX chuyển đổi, xây dựng mới, thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh-
dịch vụ. Nhưng trên thực tế, sự tác động của các chủ trương, chính sách đó còn chậm
đến các cơ sở. Nhiều chính sách đã được ban hành nhưng đến nay các HTX nông
nghiệp chưa được hưởng lợi từ những chính sách đó.
2. Một số giải pháp phát triển.
+ Trước hết cần tâp trung phân loại, xử lý các tồn đọng của các HTX cũ, để tiếp
tục hỗ trợ, giúp đỡ các HTX tiếp tục chuyển đổi có hiệu quả. Đối với các HTX yếu kém
không có khả năng chuyển đổi nên giải thể, để thành lập mới các hình thức kinh tế hợp
tác đa dạng, phù hợp hơn từ thấp đến cao theo nhu cầu của kinh tế hộ với đặc điểm
của từng cơ sở. Đồng thời tiến hành tổng kết các mô hình HTX nông nghiệp có hiệu
quả để phổ biến nhân ra diện rộng, tập trung vào các mô hình sau : Mô hình HTX kinh
doanh tổng hợp, mô hình HTX chuyên khâu, mô hình HTX dịch vụ tổng hợp, HTX nông
nghiệp ngành hàng v.v...
+ Tiếp tục triển khai công tác tuyên truyền về Luật HTX, cùng các văn bản
hướng dẫn thi hành chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh
tế hợp tác và HTX. Giới thiệu và tổ chức tham quan các mô hình kinh tế hợp tác và
HTX kiểu mới ở địa phương là nội dung có ý nghĩa và tác dụng rất lớn trong giai đoạn
hiện nay vì qua một thời gian dài tồn tại mô hình HTX kiểu cũ đã gây ra không ít những
mặc cảm, tâm lý thiếu tin tưởng của đông đảo hộ xã viên.
+ Để khuyến khích kinh tế hợp tác và HTX phát triển, Nhà nước cần bổ sung,
ban hành thêm một số chính sách và thực hiện một số giải pháp mang tính hỗ trợ về
kinh tế, để khuyến khích, tạo thuận lợi cho kinh tế hợp tác và HTX phát triển.
Về chính sách đất đai, mặc dù đã có Luật đất đai sửa đổi và có các văn bản
hướng dẫn thi hành, song các HTX nông nghiệp hiện nay vẫn gặp không ít vướng mắc
và cản trở cần được tháo gỡ. Đối với đất HTX dùng vào làm trụ sở, xây dựng kho bãi,
Nhà nước cần thiết có chính sách giao đất hoặc cho thuê ưu đãi đối với HTX, để tạo
điều kiện cho HTX mở rộng, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.
Chính sách tín dụng hiện nay chưa thực sự tạo điều kiện cho HTX vay vốn, để