Chương 6
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
VỀ ĐẠO ĐỨC, NHÂN VĂN, VĂN HOÁ
I. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
II. Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh
III. Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá
IV. Vận dụng tư tưởng về đạo đức, nhân văn,
văn hoá Hồ Chí Minh vào việc xây dựng
con người Việt Nam mới hiện nay

I. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
1. Quan điểm về vai trò của đạo đức
1. Quan điểm về vai trò của đạo đức
cách mạng
cách mạng
1.1. Sự nghiệp CM XHCN là xoá bỏ XH cũ,
xây dựng XH mới với những lý tưởng và khát
vọng cao đẹp nên cần người có đức và tài
Lênin:
“Đạo đức đó là những gì góp phần phá huỷ XH
cũ của bọn bóc lột và góp phần đoàn kết tất cả
những người lao động chung quanh GCVS
đang sáng tạo ra XH mới của những người CS”

Đối
với
nước
ta
Đi lên CNXH từ nền sản xuất nhỏ,
bỏ qua chế độ TBCN, lại bị chiến

con người
Sức có mạnh mới gánh
Sức có mạnh mới gánh
được nặng và đi được xa
được nặng và đi được xa
Người CM
phải có đạo đức CM
phải có đạo đức CM mới hoàn
thành được nhiệm vụ CM

Vì
Vì
:
:
Sự nghiệp độc lập dân tộc và CNXH là
rất to lớn, khó khăn, nặng nề và lâu dài
Nó là gánh nặng đi trên con đường xa
Vậy
Vậy
Phải chăm lo cái gốc, cái nguồn, cái
nền tảng ấy
Đây là công việc
thường xuyên
thường xuyên của toàn
Đảng, toàn dân, của mỗi gia đình và mỗi
người trong xã hội ta

Phải có cái đức để đi đến cái trí
Phải có cái đức để đi đến cái trí
Khi đã có cái trí, thì cái đức chính là cái đảm

thực
sự
sự
Cố gắng học tập,
nâng cao trình độ,
năng lực, tài năng để
hoàn thành công việc
được giao
Khi đã thấy sức
không vươn lên được
thì sẵn sàng học tập,
ủng hộ và nhường
bước cho người có
tài hơn mình
Ý
Ý
nghĩa
nghĩa
của
của
“đức
“đức
là
là
gốc”
gốc”
chính
chính
là ở
là ở

Phẩm chất
trung với nước, hiếu
trung với nước, hiếu
với dân
với dân là phẩm chất đạo đức
quan trọng nhất, bao trùm nhất
Đối
với
mỗi
cá
nhân
Bác đã sử dụng khái niệm
trung, hiếu
trung, hiếu
truyền thống, nhưng đưa vào nội dung mới

Đối
với
cán
bộ,
đảng
viên
“Điều chủ chốt nhất” là “quyết tâm
suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho
CM”, “tận trung, tận hiếu” với
Đảng, với dân
Phải hết lòng phục vụ dân, gần
dân, gắn bó với dân, kính trọng
và học tập dân, dựa hẳn vào dân,
lấy dân làm gốc

Di chúc cuối cùng

- Cần
- Cần
tức là
Lao động cần cù, siêng năng
Lao động có kế hoạch, sáng
tạo, có năng suất cao
Lao động với tinh thần tự lực
cánh sinh, không lười biếng,
không ỷ lại, không dựa dẫm
Coi “lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là
nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta”

- Kiệm
- Kiệm
tức là
tiết
kiệm
Sức lao động, thì giờ, tiền của
của dân, của nước, của bản
thân mình
Từ cái to đến cái nhỏ, nhiều cái
nhỏ cộng lại thành cái to
“Không xa xỉ, không hoang phí,
không bừa bãi”, không phô
trương hình thức, không liên
hoan, chè chén lu bù

- Liêm

là
không
tà,
thẳng
thắn,
đứng
đắn”
Đối với mình – không tự cao, tự
đại, luôn chịu khó học tập, tự
kiểm điểm để tiến bộ
Đối với người – không nịnh hót
người trên, không xem khinh
người dưới
Đối với việc – để việc công lên
trên, lên trước việc tư, việc nhà
Làm việc có trách nhiệm cao; việc
thiện
thiện nhỏ
mấy cũng làm, việc
ác
ác nhỏ mấy cũng tránh

- Chí
- Chí
công
công
vô tư
vô tư
“Đem lòng
chí

khắc với
mình,
rộng rãi,
độ
lượng
với
người
khác
Tôn trọng
con
người,
biết nâng
con người
lên, không
hạ thấp,
vùi dập
con người
Đối với những
người có sai lầm
khuyết điểm, nhưng
đã nhận ra và cố
gắng sửa chữa, kể
cả những người lầm
đường, kể cả kẻ thù
bị thương, bị bắt,
đầu hàng

Đối
với
cán

3.1. Nói đi đôi với làm, phải nêu gương
về đạo đức
Đối
với
mỗi
người
Lời nói phải đi đôi với việc làm thì
mới đem lại hiệu quả thiết thực
cho bản thân mình và có tác dụng
đối với người khác
Chống: nói nhiều làm ít, nói mà
không làm, nói một đằng, làm một
nẻo, không gương mẫu

Vì
“Quần chúng chỉ quý mến những
người có tư cách đạo đức. Muốn
hướng dẫn nhân dân, mình phải làm
mực thước cho người ta bắt chước”
Mác kết luận: Người ta soi mình qua người
khác để điều chỉnh hành vi của mình
Có tấm gương chung và riêng, lớn và nhỏ,
xa và gần, trong đó tấm gương của những
người tiêu biểu, người tốt, việc có ý nghĩa
rất quan trọng.
Bác là một tấm gương lớn
Bác là một tấm gương lớn

3.2. Xây đi đôi với chống, phải tạo thành
phong trào quần chúng rộng rãi

chúng
rộng
rãi

3.3. Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời
Vì
“Đạo đức CM không phải trên trời rơi
xuống. Nó do đấu tranh, rèn luyện bền
bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố.
Cũng như ngọc càng mài càng sáng,
vàng càng luyện càng trong”
Đối
với
mỗi
người
Việc tu dưỡng đạo đức được thực
hiện trong hoạt động thực tiễn, lao
động, học tập và trong tất cả mối
quan hệ xã hội