HƯỚNG DẪN ÔN TẬP THI TỐT NGHIỆP 2014 MÔN NGỮ VĂN
Thầy Phan Danh Hiếu

Các em học sinh thân mến!
Vậy là sau 15 ngày chờ đợi thì Bộ Giáo dục cũng đã chính thức công bố đổi mới đề thi Ngữ văn từ kỳ
thi TN THPT năm 2014 (trên cơ sở đó sẽ đổi mới cả ĐH - CĐ). Sự việc đang thu hút sự quan tâm của
báo chí và giáo viên, học sinh. Phần lớn là sự phản đối và lên án mạnh mẽ về việc áp dụng trong năm
học này. Trong khi các trường đã lên kế hoạch và giảng dạy ngay từ đầu năm theo hình thức thi,
kiểm tra đánh giá theo hình thức như mọi năm. Khi chỉ còn 1,2 tháng bỗng nhiên Bộ thay đổi hình
thức thi mới, khiến cho giáo viên, học sinh rất ngỡ ngàng và hoang mang cực đỉnh.
Với thầy thì thầy ủng hộ cách kiểm tra đánh giá này NHƯNG PHẢI LÀ SAU NĂM 2015 khi giáo viên và
học sinh đã chuẩn bị kỹ càng. Còn áp dụng cho năm học này thì quả là quá sớm và không hiệu quả.
Nhưng Bộ đã quyết thì không lay chuyển được, vì vậy các em cần điều chỉnh cách học cho phù hợp,
tránh học thuộc, học vẹt, copy (không đúng với cách học văn).
Việc thực hiện việc đổi mới kiểm tra đánh giá chất lượng học tập môn Ngữ văn trong kì thi tốt nghiệp
THPT năm 2014 sẽ thực hiện theo hướng đánh giá năng lực học sinh nhưng ở mức độ phù hợp. Cụ
thể là tập trung đánh giá hai kĩ năng quan trọng: kĩ năng đọc hiểu văn bản và kĩ năng viết văn bản. Đề
thi gồm hai phần: đọc hiểu và viết (làm văn), trong đó tỷ lệ điểm của phần viết nhiều hơn phần đọc
hiểu. Thang điểm có thể là 20.

Hôm nay thầy sẽ thông tin và hướng dẫn cho các em phần I. Đọc hiểu
Phần II. Viết (làm văn) sẽ hướng dẫn vào hôm sau.

Cách thức ôn tập, kiểm tra kĩ năng đọc hiểu các em có thể đọc phần hướng dẫn sau:

1. Kỹ năng đọc hiểu văn bản
Các câu hỏi phần đọc hiểu tập trung vào một số khía cạnh như:
a. Nội dung chính và các thông tin quan trọng của văn bản; hiểu ý nghĩa của văn bản, tên văn bản:
Ví dụ: Văn bản sau nói về vấn đề gì ? Đặt tên cho văn bản.
“Ở người lớn tuổi ít vận động cơ bắp, nếu chế độ ăn giàu chất colesteron (thịt, trứng, sữa ) sẽ có
nhiều nguy cơ bị bệnh xơ vữa động mạch. Ở bệnh này, colesteron ngấm vào thành mạch kèm theo

vật, đồ vật trở nên gần gũi biểu thị được những suy nghĩ tình cảm của con người.
* Hoán dụ: gọi tên sự vật hiện tượng khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó.
* Nói quá: Biện pháp tu từ phóng đại mức độ qui mô tính chất của sự vật hiện tượng được miêu tả
để nhấn mạnh gây ấn tượng tăng tính biểu cảm.
* Nói giảm nói tránh: dùng cách diễn đạt tế nhị uyển chuyển tránh gây cảm giác phản cảm và tránh
thô tục thiếu lịch sự.
* Điệp ngữ: lặp lại từ ngữ hoặc cả câu để làm nối bật ý gây cảm xúc mạnh.
* Chơi chữ: Cách lợi dụng đặc sắc về âm và về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm hài hước.
Ví dụ:
Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật đặc sắc và tác dụng của chúng trong đoạn thơ sau:
“Chúng đem bom ngàn cân
Dội lên trang giấy trắng
Mỏng như một ánh trăng ngần
Hiền như lá mọc mùa xuân”
(Trang giấy học trò - Chính Hữu)
* Ta giải như sau:
Các biện pháp tu từ trong đoạn thơ là :
- Ẩn dụ, đối lập và so sánh.
- Ẩn dụ: hình ảnh trang giấy trắng chỉ sự ngây thơ trong sáng của trẻ nhỏ; đối lập: bom nghìn cân với
trang giấy mỏng manh; so sánh: trang giấy mỏng như…, hiền như…
- Tác dụng: khắc họa sự tàn khốc của chiến tranh và tội ác của kẻ thù; lòng căm giận và thương cảm
của tác giả.
GIẢI ĐỀ THI CỦA CHUYÊN VIÊN PHẠM THỊ THU HIỀN
ĐỀ THI TỐT NGHIỆP THPT (Thời gian làm bài: 120 phút)

Phần I – Đọc hiểu (5 điểm) Đọc bài thơ sau:
MẸ VÀ QUẢ
Nguyễn Khoa Điềm
Những mùa quả mẹ tôi hái được
Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng

Câu 5: Trong hai dòng thơ “Những mùa quả lặn rồi lại mọc - Như mặt trời, khi như mặt trăng”, tác
giả đã sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Hãy nêu tác dụng của biện pháp so sánh đó.
- Tác dụng của phép so sánh: mọc rồi lại lặn như mặt trời, mặt trăng là quy luật của tự nhiên. Mặt
trăng, mặt trời gợi lên hình ảnh của thời gian. Gợi lên thời gian tuần hoàn, gợi lên hình ảnh mẹ vẫn
bao năm tần tảo sớm hôm chăm sóc cho vườn quả, cho các con mà không quản nhọc nhằn.

Câu 6: Ở khổ thơ thứ nhất, hình ảnh người mẹ hiện lên như thế nào? Cảm xúc của nhà thơ dành cho
mẹ là gì?
- Ở khổ thơ thứ nhất, người mẹ hiện lên với hình ảnh lam lũ, tần tảo, vất vả nhưng vẫn lạc quan. Cảm
xúc của nhà thơ dành cho mẹ là cảm xúc yêu thương, kính trọng.

Câu 7: Đặc sắc nghệ thuật của hai dòng thơ: Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên - Còn những bí và bầu thì
lớn xuống là gì? A. Sử dụng từ trái nghĩa. B. Sử dụng hình ảnh nhân hóa. C. Sử dụng thủ pháp miêu
tả. D. Sử dụng phép tương phản, đối lập.
- Chọn D.

Câu 8: Biện pháp tu từ nào được tác giả sử dụng trong hai dòng thơ “Chúng mang dáng giọt mồ hôi
mặn - Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi? Ghi lại cảm xúc của em khi đọc hai dòng thơ này.
- “Giọt mồ hôi mặn” là phép so sánh, liên tưởng độc đáo, tạo ấn tượng mạnh mẽ về những hi sinh
lặng thầm mà lớn lao của mẹ. Từ đó chúng ta thấy được tình cảm sâu nặng của đứa con với công lao
suốt đời của người mẹ. Đọc hai câu thơ ta càng hiểu, càng yêu hơn biết bao nhiêu bóng hình của
người mẹ Việt Nam “sớm chiều nhẫn nại/Cần mẫn nuôi con suốt đời im lặng/Biết hi sinh nên chẳng
nhiều lời” (Tố Hữu)

Câu 9: Ở khổ thơ thứ hai, hình ảnh người mẹ hiện lên như thế nào? Hãy ghi lại cảm xúc của nhà thơ
mà em cảm nhận được?
- Người mẹ hiện lên với những hi sinh thầm lặng. Giọt mồ hôi mẹ nuôi những “quả” và chúng con lớn
lên mỗi ngày. Cảm xúc của nhà thơ là trân trọng, biết ơn.

Câu 10: Phần in đậm trong dòng thơ: Và chúng tôi, một thứ quả trên đời được gọi là: A. Phụ chú. B.

dao đó.
- Những câu tục ngữ ca dao:
+ Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con
(Ca dao)
+ Còn mẹ ăn cơm với cá
Mất mẹ vét lá ngoài đường
+ Mẹ già như chuối chín cây
Gió lay mẹ rụng con phải mồ côi
Câu 17: Trong văn học có nhiều tác phẩm viết về tình mẫu tử. Hãy kể tên một số tác phẩm viết về đề
tài này mà em đã học hoặc đã đọc. Từ đó, chỉ ra sự khác biệt lớn nhất về mặt nghệ thuật và nội dung
của bài thơ Mẹ và quả (Nguyễn Khoa Điềm) với những tác phẩm ấy.
- Trong văn học có nhiều tác phẩm viết về tình mẫu tử. Hãy kể tên một số tác phẩm: “Trong lòng mẹ”
– Nguyên Hồng, “Chiếc thuyền ngoài xa” – Nguyễn Minh Châu, Vợ nhặt – Kim Lân…
- Sự khác biệt: (cái này dành cho người ra đề làm)

Câu 18: Đọc xong bài thơ, em có suy nghĩ gì về cách ứng xử với cha mẹ của một số người qua những
mẩu tin sau?

- Sáng 26/3, Nguyễn Duy Linh (25 tuổi, trú huyện Thanh Oai) bị TAND Hà Nội xét xử về tội giết người.
Nạn nhân là mẹ của bị cáo. (Theo vnxpress ngày 26/3/2014)

- Cụ Nguyễn Văn Quý (84 tuổi) và cụ Nguyễn Thị Chén (82 tuổi), ngụ thôn Đồng Lư, xã Đồng Quang,
huyện Quốc Oai, Hà Nội đang sống trong góc nhà nhỏ hẹp khoảng dăm m2, chiếc giường xin được ở
đâu nên hai chân còn, hai chân phải lấy gạch kê lên. Tám năm qua, cả 2 cụ bị con cái đẩy ra đường
dù đã dựng vợ, gả chồng cho con cái yên ấm. Hiện tại, cụ ông ngày ngày ra đồng mò cua bắt ốc về
nuôi cụ bà qua những ngày đói khổ. (Theo vietnamnet ngày 27/12/2013)