Về vai trò lãnh đạo của Ðảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước
và xã hội
!"#$%&'
((##)*+,-#./0%
123&43564#57,%8195)#:;#$%&'(
6<
=1+,-"#>)#./0%123#$#?@*#"
#A*=66@5'B5"C#D#8
1E*#"?FG"(HI(5)"/0%
123J0.*#K0AL5M)25#6NJ)9
#O#%",-"KP56PQR"(;N)
(2##-95%#JS%#"(
##&#JS"S6N#80;#%#4964#J/
(@764",-?!T-R*4#.123
#%KQU$"/0%1237#6N#*A
,-3564#57,%;)V#./5Q#.S
JS8
1#A*=66@"/0%1239)0.WL#=XR=5
66@K0AL566@YZ#QR#./57S)J
%7,%[JS5"64#-"JS#."#;\]"[8LZ#QR$
#S#5(#(^#.-&>#:S
JS5_N47H*#8
1'"+,-#./6N#)*-/`#.
!6N###-\Ha&#%=-J2#SJS\H)
;812#)*+,-#./0%12
3&43564#57,%555_N)JS%#
)"6N##6?XRN
36)"+,-3564#57,%#./56?R5N
8
!=5-#?\"5##O7S)J5\%2&
"#b##&2C564#4###O##A*"(
JZ)#564#5CZ#A#R#81H
(=7,%#.%&#(;Z%#5#%%)
"5Z%#5V(^#"-#.6P&H
964#5#,-#./#>)81)"(2H7S)
J564#)5H(*6P*647,%
#.W(;5#%)#%%5(;H7d
5##OHV#9"%#.%JS#.5%
#.(8i,-#./0%J)9#>)&47,
%53564#(;C(;Sl4\#9#.564#
)$#5#+5(2#$'WQR)&4
7S)J564#)m03#.JS"JJS"JS@64#8
)"564#)J64,-#./0%1235
%CE#6#?\#.564#)m038
`=/,-3564#57,%")R"&24)
#564#")##./;5)##A*8/#>)"
(;#$W5)##A*#./@5)#564#8
a)##A*#./#>)5)#564#5-_
(#"E#J_R48a)##A*#./
#>)&243564#6N#H2R6?
J2<)*64#A*##O#5-%#.564#5
)JZ\%)564#H#2##Z#QR#A*#.8
/#>)(;#2)#564#5;\%
)564#H#2#6?W#A*"#.6?"6P&#.
8/(;5)#;2##.3564#8)H6?O
2#>)"/#7S)J"#.#&\%)564#"\
#\%)564##2:###O#"2Zd
*8
3##>)#./6N#7#*\@#7S)J5)
*6P&#A*Y##.%n#\%"R6N#/
42H\>#f\2g5##*A,-"'\%)
-#A*"66@5#O#"6P7)R4"#b
&"O#S#%A2"\W#A*"t#9-O#5
#,-888
u=(22)#.64#"###_*#S6
[Jk\+\["JZ#R\5[JS#.[5J")R#A
*""+I\64#5)#%#A*8LZ#QR#.#:
5I\64#-#"7$\v+,-#./0%12
38r6?O#29H-6N#Z#QR$5:#t)[Jk
\["[#)H$["57$\v/` !8
w2*#Z#.XRm; #9)"7$\v)
*+,-#./0%XRm;5%
C)RS#Q5,/5#%7,%#.W8
/uXRm; TT)*<[X#6N,-5JlJD
7,%m;=5-S#.2&#A*"#.9####O#5
64#5#O#7,%"5/0%XRm;8/5#.JS"5JS8
/0%"6N#\*\]0.WL#=XR=")*;
##H#.7,%56P&&%5&-#.XR
m;"#b-##(-#4#.SJSm;="5#$+R(-#"
2&$5#O')#%#9#.SJS
DN#.#.W#%8L^#O#-%(;(
XRm;[8
\%#.\,-/"\][/0%XRm;
;\>#"59)5J)*#./#>)888["3*
)#./-%-\H\96P>O\#./0%XRm;
#O#5)!=h= G",XP$>5/u#.
TT]7$\v#?@'#.2#/0%XRm;#>)
&Th(HI0#-L6P80b%",#$(
!G#A#9XR\"?oGG#A#964##%+5C
#6N#A*$O#5))",/0%XRm;815#&
F= "/0%XRm;\*"5)!o=!= 55)K
Sau khi nội chiến kết thúc, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô, nhân dân Xô Viết đã xây dựng một đất nước từ lạc hậu trở thành một cường quốc công nghiệp hùng mạnh, trở thành một lực lượng chủ yếu tiêu diệt chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa quân phát hiệnệt, cứu loài người ra khỏi thảm họa phát xít vào những năm 40. Cùng với thắng lợi vĩ đại ấy, chủ nghĩa xã hội từ một nước phát triển ra nhiều nước, trở thành một hệ thống tác động lớn lao của chiến thắng này còn làm tan rã hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc, mở đường cho nhiều nước giành được độc
lập ở những mức độ khác nhau. Sau khi trở thành hệ thống thế giới, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác đã đạt được những thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực. Đảng Cộng sản Liên Xô trưởng thành về mọi mặt, chuyên chính vô sản ở Liên Xô ngày càng được củng cố vững chắc.
Sau cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933, nguy cơ phát xít lên nắm quyền ngày càng tăng. Các Đảng Cộng sản thì chưa đủ mạnh để dẫn dắt quần chúng trong những trận đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít đi đến thắng lợi.
Trước tình hình đó, quốc tế cộng sản quyết định phải giúp xây dựng các Đảng Cộng sản vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức. Trên cơ sở lập trường của chủ nghĩa Mác-Lênin các đảng đó áp dụng học thuyết Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể nước mình. Đảng đó phải thực sự là đảng có tính chất quần chúng. Đảng có tính chất quần chúng là Đảng mà trong bất cứ điều kiện nào (hợp pháp và không hợp pháp) cũng phải duy trì liên hệ mật thiết với các tầng lớp nhân dân đông đảo, phải là những người biểu hiện nhu cầu và nguyện vọng của họ, đảng phái chống chủ nghĩa
biệt phái, và chủ nghĩa giáo điều; đảng phái có tính chất tập trung và nhất trí, lo cho phép bè phái trong hàng ngũ của mình, phải làm công tác tổ chức và tuyên truyền trong quân đội.
Quốc tế cộng sản còn chỉ rõ, để giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản ở mỗi nước, cần phải có sự thống nhất của giai cấp công nhân và phải có một đảng thống nhất của giai cấp công nhân, đảng đó phải đảm bảo những yêu cầu sau đây:
Một là, có sự độc lập hoàn toàn đối với giai cấp tư sản và khối xã hội - dân chủ, hoàn toàn đoạn tuyệt với giai cấp tư sản.
Hai là, sự thống nhất hành động phải được thực hiện trước.
Ba là, thừa nhận sự cần thiết phải dùng cách mạng để lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản và thiết lập chuyên chính vô sản dưới hình thức Xô - Viết.
Bốn là, không ủng hộ giai cấp tư sản trong cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa.
Năm là, xây dựng Đảng trên cơ sở thiết lập chế độ tập trung dân chủ, chế độ này đảm bảo sự thống nhất ý chí hành động và đã được chứng thực bằng kinh nghiệm của những người Bôn sê vích Nga.
2. Lý luận về cách mạng xã hội chủ nghĩa và cách mạng ở những nước thuộc địa
Khác với các cuộc cách mạng trước đây - chỉ là sự chuyển biến từ xã hội có áp bức, bóc lột này sang xã hội có áp bức, bóc lột khác - cách mạng xã hội chủ nghĩa là một sự chuyển biến sang xã hội không có áp bức, bóc lột.
Theo nghĩa hẹp, cách mạng xã hội chủ nghĩa là một cao trào đấu tranh chính trị, trong đó quần chúng lao động mà lực lượng tiên phong là giai cấp công nhân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, thực hiện bước quyết định tạo nên bước ngặt lịch sử - lật đổ ách thống trị của giai cấp tư sản, giành lấy chính quyền. Chính quyền được coi là mục tiêu chính trị cơ bản của cách mạng, do đó, việc chuyển chính quyền từ tay giai cấp tư sản sang giai cấp cách mạng được xem như dấu hiệu kết thúc cách mạng.
Theo nghĩa rộng: cách mạng xã hội chủ nghĩa là một quá trình cải biến cách mạng toàn diện, triệt để và lâu dài. Quá trình này bắt đầu từ khi giai cấp công nhân thông qua chính đảng của nó, tự giác lãnh đạo các tầng lớp quần chúng lao động và các lực lượng tiến bộ khác, hướng sức mạnh vào lật đổ chính quyền của giai cấp tư sản, thiết lập chính quyền mới làm công cụ để cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới. Quá trình này chỉ kết thúc khi xã hội mới được tạo lập hoàn toàn và vững chắc. Cách mạng xã hội chủ nghĩa, hiểu theo nghĩa rộng, sẽ bao gồm cả một thời đại lịch
sử của mỗi quốc gia, dân tộc, và trong bức tranh toàn cảnh, là một thời đại nổi bật trong lịch sử toàn nhân loại.
Trên cơ sở phân tích sâu sắc về chủ nghĩa đế quốc, Quốc tế cộng sản và các Đảng Cộng sản chỉ rõ: các mâu thuẫn của chủ nghĩa đế quốc ngày càng phát triển gay gắt thêm - đặc biệt là mâu thuẫn giữa đế quốc với đế quốc. Do sự phát triển không đểu của chủ nghĩa tư bản trong thời kỳ đế quốc chủ nghĩa dẫn đến các mức độ chín muồi của cách mạng ở các nước riêng rẽ, từ đó tạo ra các điều kiện đặc thù, đa dạng của quá trình cách mạng. Đại hội VI Quốc tế cộng sản chỉ rõ: ở nhiều nước thuộc địa, lạc hậu, sau thắng lợi của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, có thể tiến lên
chủ nghĩa xã hội không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa nói chung với điều kiện có sự giúp đỡ, ủng hộ của nhà nước chuyên chính vô sản và phong trào công nhân quốc tế. Cương lĩnh của Quốc tế cộng sản còn nêu rõ 3 loại hình cách mạng ở 3 loại nước khác nhau.
Trên cơ sở phân tích sâu sắc giai cấp phong kiến và giai cấp tiểu tư sản, các văn kiện của Quốc tế cộng sản và các Đảng Cộng sản chỉ rõ: chẳng những phong kiến mà cả giai cấp tư sản dân tộc bấp bênh vẫn luôn luôn tạo ra nguy cơ thỏa hiệp với bọn đế quốc. Từ đó đi đến khẳng định rằng, cách mạng giải phóng dân tộc là một bộ phận cấu thành của cách mạng thế giới và cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân quốc tế chống chủ nghĩa đế quốc.
Để đảm bảo cho các mạng ở những nước thuộc địa và nửa thuộc địa giành thắng lợi. Quốc tế cộng sản xác định: trước hết là thành lập và phát triển các Đảng Cộng sản ở các nước thuộc địa và nửa thuộc địa là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất và cấp thiết nhất.
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3-2-1930) đã đề ra đường lối cách mạng hoàn toàn đúng đắn cho phong trào cách mạng Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định: sau khi hoàn thành cách mạng giải phóng dân tộc, cách mạng Việt Nam tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa. Đây là cương lĩnh cách mạng chống đế quốc và phát triển triệt để, soi sáng bước đi cho cách mạng Việt Nam.
Ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định quyền lãnh đạo cách mạng. Nội dung được xác định trong chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt và những nội dung chiến lược chỉ đạo được xác định trong các Nghị quyết Trung ương là ngọn cờ tập hợp lực lượng cách mạng, chỉ đạo cách mạng trong việc giải quyết mối quan hệ dân tộc và dân chủ cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối cứu nước của cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX, đưa cách mạng Việt Nam phát triển đúng xu hướng
của thời đại đó là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Điều cốt tử trong cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng là lấy dân làm gốc, và sự lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua Đảng Cộng sản là nhân tố quyết định con đường phát triển của cách mạng.
Với đường lối đúng đắn, sáng tạo, cách mạng Việt Nam đã giành thắng lợi năm 1945, lập nên nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.
3. Những vấn đề chiến lược, sách lược trong giai đoạn cách mạng mới
Sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân muốn giành được thắng lợi cần có sự lãnh đạo của một Đảng Cộng sản chân chính. Song, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng đó phải có chiến lược đúng đắn, đồng thời phải có sách lược mềm dẻo, linh hoạt, phải tạo ra sự thống nhất hành động của giai cấp công nhân, tạo ra tính tích cực về chính trị của giai cấp công nhân và sự đonà kết các lực lượng của nó thành một đội quân chiến đấu thống nhất, có tinh thần cảnh giác và kịp thời hành động.
Đại hội VI Quốc tế cộng sản đã kiến nghị với tất cả các Đảng Cộng sản triển khai đấu tranh để đoàn kết nông dân, tiểu tư sản thành thị và quần chúng lao động của các dân tộc bị áp bức thành lập mặt trận nhân dân rộng rãi chống phát xít trên cơ sở mặt trận vô sản thống nhất.
Chủ trương thành lập mặt trận thống nhất nhằm tập hợp lực lượng đông đảo chống chủ nghĩa đế quốc và chiến tranh thế giới, thể hiện sách lược mềm dẻo, linh hoạt của Quốc tế cộng sản và các Đảng Cộng sản ở từng nước.
4. Đoàn kết quốc tế của giai cấp công nhân
XHCN, vì vậy, tất yếu phải do ÐCS lãnh đạo mà không có một lực lượng
nào có thể thay thế được. Ðây là sự thống nhất giữa xu thế khách quan
của sự phát triển đất nước với nguyện vọng của nhân dân, của toàn xã
hội. Chỉ có đi theo con đường XHCN do ÐCS lãnh đạo thì mới thực hiện
được mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Ngày nay trên thế giới, Hiến pháp của nhiều nước đều quy định về đảng
chính trị. Ðảng cầm quyền đã trở thành một khái niệm chính trị - pháp lý
quốc tế. Ðảng cầm quyền có thể là một đảng hoặc liên minh nhiều đảng
nhưng có một đảng chi phối tùy thuộc vào tương quan lực lượng giữa
các đảng, vào kết quả bầu cử, vào điều kiện lịch sử cụ thể của mỗi
nước. Chế độ đa đảng hay một đảng lãnh đạo đều có mặt ưu và nhược
do điều kiện cụ thể mỗi nước, mỗi giai đoạn lịch sử quy định. Vấn đề là
ở chỗ bản chất của đảng cầm quyền đó như thế nào, nó phục vụ cho
giai cấp, tầng lớp xã hội nào. Thực tế các nước trên thế giới đã cho thấy
không phải cứ một đảng thì đất nước không phát triển được hoặc đa
đảng thì mới phát triển được. Có nước một đảng lãnh đạo (như Trung
Quốc) nhưng phát triển rất nhanh, mạnh trong suốt hơn 30 năm qua,
trong khi đó nhiều nước phương Tây theo chế độ đa đảng lại lâm vào
khủng hoảng tài chính - kinh tế, khủng hoảng nợ công kéo dài, kinh tế trì
trệ, suy thoái, có nước phải hơn một năm mới lập được Chính phủ mới.
Ở Việt Nam, sau Cách mạng Tháng Tám thành công, lập nên Nhà nước
VNDCCH, ÐCSVN trở thành Ðảng cầm quyền. Lúc đó ngoài Ðảng Cộng
sản Việt Nam, còn có hai đảng đối lập là Việt quốc và Việt cách. Lúc đó
vai trò lãnh đạo của Ðảng đối với Nhà nước được thực hiện thông qua
vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các cán bộ, đảng viên hoạt động
trong bộ máy nhà nước và chính quyền các cấp. Ðến cuối năm 1946,
kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Ðảng ta di
chuyển lên Việt Bắc để lập căn cứ kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược. Còn hai đảng kia bỏ chạy ra nước ngoài theo gót chân của
ngoại bang. Như vậy thời kỳ đa đảng đối lập ở nước ta chỉ tồn tại trong
động, sáng tạo của Nhà nước. Tính hiệu lực, hiệu quả của Nhà nước là
thể hiện sức mạnh, năng lực lãnh đạo, hiệu quả lãnh đạo của Ðảng. Vì
vậy, phải tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Ðảng đối với Nhà
nước, xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm giữa Ðảng và Nhà nước,
thể chế hóa vai trò lãnh đạo và vị trí cầm quyền của Ðảng, tránh chồng
chéo giữa chức năng lãnh đạo của Ðảng với chức năng quản lý của
Nhà nước.
Tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo của ÐCSVN qua sửa đổi Hiến
pháp 1992
Kế thừa Hiến pháp năm 1980 và Hiến pháp năm 1992, Dự thảo sửa đổi
Hiến pháp năm 1992 tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo của ÐCSVN
đối với Nhà nước và xã hội. Ðiều 4 của Dự thảo là khẳng định cơ sở
pháp lý, là sự Hiến định về vai trò lãnh đạo và vị trí cầm quyền của
ÐCSVN. Ðây là điều cực kỳ quan trọng của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp
năm 1992. Sau khi Hiến pháp 2013 được thông qua, Ðiều 4 của Hiến
pháp - đạo luật gốc, văn kiện chính trị - pháp lý quan trọng nhất của Nhà
nước ta, sẽ là chỗ dựa pháp lý cho sự tồn tại, hoạt động, lãnh đạo, cầm
quyền của Ðảng Cộng sản Việt Nam.
Các thế lực thù địch trong âm mưu và hoạt động "diễn biến hòa bình"
chống phá cách mạng nước ta đều muốn phủ nhận vai trò lãnh đạo của
Ðảng Cộng sản Việt Nam, nhằm đưa nước ta đi chệch con đường xã
hội chủ nghĩa, thủ tiêu thành quả cách mạng mà nhân dân ta đã phải hy
sinh biết bao xương máu mới giành được. Vì vậy kiên định với vai trò
lãnh đạo của Ðảng Cộng sản Việt Nam là thể hiện lập trường chính trị,
bản lĩnh chính trị của cán bộ, đảng viên.
Ðiều 4 Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 so với Hiến pháp 1992 đã
có một số đổi mới, bổ sung quan trọng:
- Thể hiện đầy đủ hơn bản chất của Ðảng theo tinh thần Cương lĩnh (bổ
sung, phát triển năm 2011).
- Thể hiện rõ hơn trách nhiệm của Ðảng đối với nhân dân, dân tộc.
nhân dân" (1).
Copyright: Tài liệu đại học ©