1
Bµi gi¶ng:
C«ng nghÖ Hãa dÇu
Bé m«n läc- hãa dÇu
2
Tµi liÖu tham kh¶o
1. P.Wiseman.B.Sc. Petrochemicals. Ellis Horwood
Limited, 1986.
2. Alain Chauvel, Gilles Lefebvere. Petrochemical
Processes 1. Gulf Publishing Company, 1989.
3. Alain Chauvel, Gilles Lefebvere. Petrochemical
Processes 2. Gulf Publishing Company, 1989.
3
CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
1.1. Các sản phẩm hóa dầu là gì?
Công nghệ lọc dầu
và chế biến khí
Một số sản phẩm
Công nghệ hóa dầu
Các hợp chất
hữu cơ (95%)
4
Sự phát triển của công nghiệp hoá dầu.
Ngành công nghiệp hoá dầu bắt đầu từ năm 1920
Sản xuất isopropyl ancol từ propylen (công ty dầu mỏ của Mỹ)
Năm 1923 một nhà máy hoá dầu đầu tiên ra đời sản xuất các dẫn xuất của
etylen
Những năm 1960 ngành công nghiệp này đã phát triển ở hầu khắp các nớc
phát triển.
5
Nguyên liệu cho công nghiệp hoá dầu

7
etylenglycol
Ph©n ®o¹n
khÝ (chng
cÊt hoÆc
cracking)
C
2
H
4
Polyme ho¸
Cl
2
- HCl
Oligome ho¸
Dicloetan Vinyl clorua
Axit bÐo
P.E
Etylbezen Styren Nhùa P.S
C
6
H
6
, XT -H
2
Butadien Cao su tæng hîp
Etanol Dung m«i, phô gia cho x¨ng
H
2
SO

6
O
2
, NH
3
Dodexylen Dodexylenbenzensunfonat
ChÊt tÈy röa
Acrynltril Nhùa
Iso hexen isopren Cao su
Cumen phenol Nhùa
Axeton Dung m«i
Rîu isopropanoic Axeton Bis-phenol Nhùa
H
2
O, xt
Clorohydrin Thuèc næClorua allyl
Acrolein isopropanol rîu allylic nhùa
O
2
Cl
2
, t
-H
2
phenol
O
2
C
6
H

O
2
, XT
HCHO, xt
CO
2
, H
2
O
HCHO, xt
Butadien Cao su
C
4
H
10
O
2
, XT
Anhydric maleic Butadiol Nhùa
Butylrolacton
Polybutyltetraphtalat
Axit fumaric Axit maleic
Oxi ho¸
Axit axetic
Iso butan isobuten MTBE
10
KhÝ tæng
hîp vµ H
2
NH

Benzen
H
2
Xyclo hexan Caprolatam Nilon
O
2
NaOH
Anhydric maleic Nhùa
C
3
H
6
Axeton
HNO
3
O
2,
xt
Anhydrit phtalic Nhùa
O
2,
xt
Anhydrit tetraphtalic Dimetyl tetraphtalic Nhùa
Xylen
E.G
Butadiol
PBT
Phenyldiamin
Polyamit
Anhydrit phtalic Nhùa andehyt

tấn/năm. Nhà máy PP xây tại khu liên hợp LHD Nghi Sơn với công suất
300.000 tấn/năm.
- Nhà máy PE dự kiến đợc xây dựng trong tổ hợp hoá dầu phía Nam với công
suất 500.000 tấn/năm.
- Nhà máy PVC đã có một nhà máy sản xuất PVC của Petronas.
- Nhựa PS dự kiến sẽ xây dựng với công suất 290.000 tấn/năm.
14
* Xơ sợi tổng hợp (PET):PVN đang hợp tác với Vinatex triển khai dự án.
* Các sản phẩm từ hợp chất thơm (BTX):
- Định hớng các sản phẩm này từ Liên hợp Lọc Hoá dầu Nghi Sơn và tổ
hợp Hoá dầu phía Nam để làm nguyên liệu sản xuất PET, PS, LAB
- Sản xuất LAB ( chất tẩy rửa), dung môi các loại, metanol từ khí, muội
than (cacbon black).
15
C«ng nghÖ
• C¸c qu¸ tr×nh liªn tôc (continuous processing): nguyªn liÖu
liªn tôc ®îc ®a vµo vµ s¶n phÈm liªn tôc ®îc lÊy ra.
• C«ng nghÖ gi¸n ®o¹n (batch processing) ®îc thùc hiÖn theo
tõng mÎ, thêng ®îc sö dông trong phßng thÝ ngiÖm.
16
Chơng 2. Sản xuất Etylen và các hợp chất từ etylen
2.1. Giới thiệu chung.
Etylen đợc sử dụng nhiều nhất trong ngành tổng hợp hữu cơ và hoá dầu vì:
- Cấu tạo đơn giản, hoạt tính cao.
- Tơng đối rẻ tiền.
- Dễ sản xuất từ các hydrocacbon khác bằng quá trình steam
cracking với hiệu suất cao.
- Các phản ứng đi từ nguyên liệu etylen tạo thành ít sản phẩm
phụ hơn so với phản ứng đi từ các olefin khác.
17

- Etan
- Propan
- Naphta
- Gas oil
- Butan (rất ít )
- Các nguồn sản xuất etylen khác bao gồm: đehydrat hoá rợu etylic (ấn Độ,
Brazin, Thuỵ Điển, Trung Quốc), cracking các sản phẩm thu đợc từ quá
trình khí hoá than (Nam Phi) và chuyển hoá rợu metylic (hãng
UOP/Mobil-Mỹ).
19
- Nhật và Tây Âu 71% etylen đợc sản xuất từ naphta, 11% từ gasoil
- Mỹ: 52% etylen đợc sản xuất từ etan, 22% từ gasoil, 5% từ naphta, còn lại từ
các nguồn khác
20
2.1.2. Ph¶n øng
C¸c ph¶n øng cracking thø cÊp
* Cracking etan:
CH
3
CH
3
2
*
CH
3
Gèc tù do võa t¹o thµnh hÊp thô mét nguyªn tö H cña etan ®Ó t¹o gèc tù
do míi
*
CH
3

H
2
+ CH
3
CH
2
*
(2)
(1) vµ (2) lµ ph¶n øng ph¸t triÓn m¹ch.
- T¾t m¹ch:
H
.
+ CH
3
CH
2
*
CH
3
CH
3

CH
3
+ CH
3
CH
2
*
CH

CH
3
*
+
*
CH
2
CH
3
, gốc etyl có thể đứt liên
kết H-C ở vị trí nh ở etan để tạo một nguyên tử H và phân tử
etylen
C
3
H
8
+ CH
3
*
hoặc C
2
H
5
*
hoặc H
* *
C
3
H
7

3
CH
3
*
CHCH
3
CH
3
*
+ CH
2
=CH
2
* Cracking propan
22
Cracking Naphta vµ gas oil (cho etylen nhieu nhat)
* Cracking c¸c ankan m¹ch th¼ng:
C
9
H
20
C
3
H
7
*
+ C
6
H
13

3
CH
2
CH
2
CH
2
*
+ CH
2
=CH
2
CH
3
CH
2
CH
2
CH
2
*
CH
3
CH
2
*
+ CH
2
=CH
2

2
CH
2
CH
2
CH
2
*
CHCH
3
CH
3
CH
2
CH
2
CH
2
CH
2
CH
2
*+ CH
2
=CHCH
3
CH
3
CH
2

2
CH CH
2
CH
2
CH
3
H
*
+ CH
3
CH
2
CH
2
CH CH
2
*
CHCH
3
CH
2
CH
3
CH
2
CH
3
CH
3

CH
3
CH
3
CH
2
*
+ CH
2
=CHCH
2
CH
3
CH
3
CH
2
*
CH
2
=CH
2
+ H
*
24
* Cracking c¸c cycloankan
H .
*
H
*

CH
2
CH=CH
2
.
CH
2
CH
2
CH=CH
2
H
*
+ CH
2
=CHCH=CH
2
25
BiÓu diÔn sù ph©n bè s¶n phÈm trong ph¶n øng cracking naphta
C
5
+
C
2
H
4
H
2
vµ CH
4