NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG KỸ THUẬT KHAI THÁC TINH DỊCH BÒ BẰNG THIẾT
BỊ ĐIỆN TỬ ELECTRO-EJACULATION
Phan Văn Kiểm, Phan Lê sơn, Phan Trung Hiếu,
1
Nguyễn Hữu Sắc
Bộ môn Sinh lý, Sinh hoá và TTVN
1
Trạm Nghiên cứu và Sản xuất Tinh đông lạnh Moncada
Tóm tắt
2 bò đực laisind và 1 bò đực H Mông 3- 4năm tuổi, khối lượng cơ thể khoảng 330- 400kg được tiến hành
khai thác tinh bằng thiết bị phóng tinh điện tử Electro-Ejaculation (E-E). Đây là phương pháp kích thích phản ứng
xuất tinh trên bò dựa trên nguyên tắc: Sử dụng các xung điện yếu và ngắn kích thích thần kinh vùng xoang chậu (
qua trực tràng) gây phản xạ phóng tinh tức thì.
Kết quả thí nghiệm cho thấy: Vị trí đặt đầu dò trong trực tràng khoảng 30-35cm, thời gian kích thích
khoảng 20 giây, cường độ xung điện khoảng 32 von là thích hợp để kích thích bò đực phóng tinh. Tinh dịch khai
thác được có khối lượng và chất lượng tương đương với phương pháp khai thác bằng âm đạo giả: tinh dịch có mầu
trắng sữa; V (ml): 5,10 ml; A(%): 70,67%; C ( tỷ/ml): 0,73; pH: 7,23.
1. Đặt vấn đề
Kỹ thuật khai thác tinh dịch gia súc là một trong những khâu cực kỳ quan trọng không
thể thiếu trong công tác TTNT nhằm nâng cao năng suất và chất lượng vật nuôi (Nguyễn Tấn
Anh, Nguyễn Thiện, Lưu Kỷ - 1995)
Trên thế giới, để khai thác tinh dịch ngưòi ta đã nghiên cứu và ứng dụng nhiều phương
pháp như: phương pháp lấy tinh bằng âm đạo giả, bằng thiết bị phóng tinh điện tử ( trên bò, trâu,
ngựa, dê cừu…) hoặc phương pháp lấy tinh bằng tay ( trên lợn, gia cầm…)
Phương pháp lấy tinh bằng thiết bị phóng tinh điện tử Electro-Ejaculation
(E-E) dựa trên nguyên tắc sử dụng một loạt các xung động điện yếu và ngắn qua khung
xoang chậu, nơi mà các phản ứng xuất tinh được kích thích ( JC Rodger; IG White, 1975;
Melissa Rouge and R. Bowen. 2002.) Phương pháp này sử dụng thiết bị phóng tinh điện tử (
RAU Animal Ejaculator, Model E.E. 2000) dùng để khai thác tinh ở hầu hết động vật có vú và

2.3. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp khai thác tinh: Theo phương pháp của Rodger, J.C ; White, I.G (1975).
- Phương pháp đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng tinh:
Màu sắc tinh: đánh giá bằng mắt thường ngay sau khi lấy tinh
Thể tích tinh dịch(V) bằng ống đong có chia độ,
Hoạt lực tinh trùng (A) bằng kính hiển vi sử dụng phần mềm Sperm Vision 3.0
Nồng độ (C) bằng máy so màu SDM-S Minitub ( Đức)
pH: xác định bằng máy đo pH
2.4. Địa điểm thực hiện
- Trung tâm Thực nghiệm và bảo tồn vật nuôi.
- Trạm nghiên cứu & sản xuất tinh Môn Ca Đa.
- Bộ môn Sinh lý, Sinh hóa & TTVN, Viện Chăn nuôi
- Thời gian từ 4/ 2009 đến 31/12/ 2009.
3. Kết quả đạt được
3.1. Xác định vị trí đặt đầu dò bằng thiết bị Electro- Ejaculator ( E- E) trên bò đực
Sau khi kích thích bò thải phân, nhẹ nhàng đưa đầu dò vào sâu sâu trong khung xoang
chậu với các mức khoảng 10-15cm; 20-25 cm và 30-35 cm, xoay mặt cực đồng hướng về phía
lưng. Bật công tắc thiết bị và quan sát đáp ứng phóng tinh của bò qua sự co rút dương vật. Kết
quả thu được thể hiện ở bảng 1. Bảng 1. Sự đáp ứng ở bò với các vị trí đặt đầu dò thiết bị E- E
Độ sâu đầu dò trong trực tràng
Sự đáp ứng ở bò
10-15 cm
-
20-25 cm
+
30-35 cm
+ + +

10
-
-
-
-
15
-

+
+ +
20
-
+
+ +
+ + +

* Sự đáp ứng của bò đực sau khi kích thích bằng thiết bị E- E
- Chưa đáp ứng : - (chưa có phản xạ xuất tinh)
- Đáp ứng yếu : + (bắt đầu có biểu hiện co rút dương vật & thải nước tiểu)
- Đáp ứng mạnh : + + + (xuất hiện co rút dương vật và phóng tinh)
Qua bảng 2 nhận thấy: Khi kích thích với thời gian 5-10 giây ở cường độ xung điện từ 8-32 von chưa nhận thấy
các dấu hiệu của phản xạ phóng tinh.
Khi kích xung điện với cường độ từ 24-32 von, khoảng 15 giây, nhận thấy phản xạ phóng
tinh xuất hiện, tuy nhiên chưa đủ mạnh( dương vật mới thò ra khỏi bao quy đầu, sự co rút còn
yếu, bò có phản xạ thải nước tiểu và tinh thanh, phản xạ xuất tinh chưa xuất hiện). Tuy nhiên, ở
thú có túi( Kangaroo) thì đây là thời gian và cường độ xung điện thích hợp để khai thác tinh:
Rodger, J.C; White, I.G ( 1975)

7,2± 0,03
Bò đực số 3 *
Trắng sữa
6,50 ± 0,21
65 ± 0,09
0,48± 0,09
7,5± 0,06
* Bò H Mông

Từ số liệu bảng 3 khi khai thác tinh bò bằng thiết bị E.E thu được kết quả sau:
- Mầu sắc tinh dịch: trắng sữa
- Khối lượng tinh dịch: V (ml): dao động từ 4- 6,5ml, trung bình đạt 5,10 ml
- Hoạt lực tinh trùng : A(%) : trong khoảng 65-80% tinh trùng tiến thẳng, trung bình
70,67%
- Nồng độ tinh trùng C (tỷ/ml): 0,73, dao động 0,48 – 1,05 tỷ/ml
- pH tinh dịch: đạt trung bình 7,23, dao động từ 7 – 7,5.
Khi so sánh với phương pháp lấy tinh bằng âm đạo giả cho kết quả tương đương : V( 3,8-
5,8ml) ; A( 70-81%) ; C(0,55-1,20 tỷ/ml) và pH( 7,0 – 7,3)
Kết quả trên không sai khác nhiều với kết quả của nhóm tác giả Phan Văn Kiểm, Trịnh
Quang Phong, Vũ Chí Cương… ( 2007) khi nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh học tinh dịch bò
vùng cao Hà Giang bằng phương pháp lấy tinh qua âm đạo giả : tinh dịch có màu trắng ngà hoặc
trắng sữa; V: 3,87 ml ; A: 84,9 ( %); C: 0,859(tỷ/ml) và pH: 7,0
Với kết quả thu được trên tương đương với kết quả mà nhóm tác giả: Cathy J. Etson,
Cheryl L. Waldner, and Albert D. Barth (2004) và Palmera. C.W; Britoa L.F.C; Arteagaa.A.A (
2004); ) khi nghiên cứu bằng phương pháp mát xa và âm đạo giả trên bò thịt.
Như vậy việc thử nghiệm phương pháp và kỹ thuật khai thác tinh bò bằng thiết bị E- E đã
cho kết qủa tốt, có thể ứng dụng trong việc khai thác tinh dịch ở những bò đực giống khó huấn
luyện hoặc có vấn đề về chân móng.
4. Kết luận và đề nghị
4.1. Kết luận