Giúp học sinh học tốt Tập làm văn
Tập làm văn là phân môn cuối cùng của quá trình luyện tập cho học sinh có năng
lực sử dụng tiếng Việt, làm công cụ giao tiếp và tư duy. Để làm được bài văn, học sinh
phải huy động vốn kiến thức nhiều mặt như: các hiểu biết về cuộc sống, tri thức về văn
học, khoa học, xã hội… học sinh lại còn phải sử dụng nhiều loại kỹ năng như: dùng từ đặt
câu, dựng đoạn, tạo văn bản, kỹ năng phân tích đề, tìm ý, lập dàn ý… Do đó tập làm văn
mang tính thực hành toàn diện, tổng hợp.
Vì sao?
Tập làm văn mang tính sáng tạo, một bài văn
thể hiện một sự suy nghĩ, hiểu biết mang đậm màu
sắc cá nhân, là những sản phẩm không lặp lại của
mỗi học sinh.
Tuy nhiên, trong những giờ dạy môn này
thường gặp không ít những khó khăn. Nhất là trong
giờ tập làm văn miệng, vì hầu hết học sinh rất thụ
động, ít phát biểu, có chăng là học sinh khá giỏi,
thường thì các em cũng chỉ trả lời. Nguyên nhân chủ
yếu là do học sinh quá nghèo vốn từ, từ đó dẫn đến tình trạng diễn đạt lủng củng, rời rạc
thậm chí sử dụng từ sai, chưa hợp lý.
Cung cấp vốn từ như thế nào?
Vốn từ phong phú là yếu tố quan trọng để giúp học sinh có thể tham gia vào các
hoạt động giao tiếp ngôn từ một cách có hiệu quả. Một trong những nhiệm vụ quan trọng
của nhà trường là đào tạo con người phát triển toàn diện, hoàn thiện năng lực ngôn ngữ
cho học sinh, bao gồm cả việc làm giàu vốn từ tiếng mẹ đẻ cho các em.
Để làm giàu vốn từ cho học sinh, trước hết chúng ta phải tìm hiểu các khả năng tiếp
nhận từ ngữ của mỗi học sinh. Mỗi em có một khả năng tiếp nhận một số lượng từ nhất
định.
Hãy bồi dưỡng tâm hồn các em
bằng ngôn ngữ đầy chất văn học
Mục tiêu đầu tiên của việc làm giàu vốn từ là giúp học sinh tích lũy và mở rộng
vốn từ các đơn vị từ vựng. Trước hết phải giúp cho các em nắm từ, nắm từng từ cụ thể,

đen, nghĩa bóng, nghĩa “văn chương” của từ ngữ, điều này sẽ có ích cho học sinh khi vận
dụng từ. Giáo viên có thể kết hợp với những bài tập điền từ thích hợp.
VD: chọn từ “náo nức” hay từ “tưng bừng” điền vào chỗ trống cho thích hợp:
Chúng em… chào đón ngày khai trường.
Trong phần tìm hiểu bài:
Giáo viên nên gợi ý khuyến khích học sinh trả lời câu hỏi theo ý mình, hạn chế dần
cách trả lời rập khuôn trong sách giáo khoa. Điều này tạo điều kiện cho học sinh vận dụng
tối đa vốn từ của mình, đồng thời cũng giúp giáo viên nắm được lượng từ có được ở mỗi
học sinh để từ đó có được biện pháp thích hợp để cung cấp từ mới cho các em.
Ngoài ra có thể mở rộng vốn từ cho học sinh qua việc cho học sinh tìm từ trái nghĩa, gần
nghĩa, khai thác triệt để vốn từ của học sinh khuyến khích học sinh tìm càng nhiều vốn từ
càng tốt.
Trong giờ chính tả:
Để viết đúng chính tả, học sinh phải nắm được nghĩa của từ.
VD: Học sinh phải phân biệt được nghĩa của hai từ “nặn”, “nặng”.
Nặn: nặn tượng, nặn đất sét.
Nặng: khối lượng của một vật.
Để kích thích học sinh tìm được nhiều từ và hào hứng trong học tập, tôi thường đưa
hình thức thi đua theo nhóm, nhóm nào tìm được nhiều từ nhất sẽ thắng cuộc.
Trong giờ kể chuyện:
Khi nghe chuyện phải hiểu chuyện, muốn thế trước hết phải hiểu từ. Chỉ cố diễn đạt
câu chuyện qua giọng nói, điệu bộ không thì chưa đủ mà giáo viên cần cho học sinh nêu ra
những từ mà các em chưa hiểu và cũng chưa chính xác các em sẽ đi tìm lời giải thích cho
chính mình, tất nhiên phải có sự gợi ý của giáo viên. Nếu những từ có nghĩa không rõ ràng
giáo viên có thể đưa vào ngữ cảnh để từ đó học sinh có thể nắm được nghĩa của từ đó.
Khi học sinh kể lại chuyện thì cũng chính là lúc các em vận dụng lại từ mà mình đã
nắm. Vì vậy không thể tách rời việc dạy kể chuyện và dạy từ ngữ. Hiểu được từ và có
được vốn từ sẽ giúp các em thể hiện thành công hơn câu chuyện. Giáo viên nên khuyến
khích học sinh kể lại câu chuyện bằng ý của mình, học sinh có thể thay một số từ trong
chuyện bằng những từ địa phương (trong sách thường sử dụng từ ở Hà Nội). Tuy nhiên, sự

khung ở giờ từ ngữ.
Làm giàu vốn từ cho học sinh trong giờ TậP LÀM VĂN
Với giờ dạy tập làm văn miệng rất quan trọng, nó góp phần rất lớn trong việc tạo
nên một bài văn hoàn chỉnh. Chính vì thế ở giờ tập làm văn miệng bao giờ tôi cũng khuyến
khích học sinh tự do nói, nghĩ gì nói đó điều này giúp học sinh mạnh dạn phát biểu, đưa ra
ý kiến của mình. Thường thì các em mang nặng tâm lý là đứng lên nói lỡ sai các bạn cười
hoặc thầy cô mắng. Để giải tỏa gánh nặng tâm lý này cho các em, tôi thường để các em tự
do đưa ra ý kiến của mình dù ý kiến chưa sát với câu hỏi đặt ra. Đừng bao giờ phủ nhận
sạch trơn những suy nghĩ của các em mà nên động viên các em như em A. trả lời gần đúng
hay em B. còn thiếu ý nhỏ… điều này kích thích học sinh suy nghĩ tìm ra những cái khuyết
đó để bổ sung cho bạn hoặc tự bổ sung cho chính mình. Nếu học sinh không nhận ra được
chỗ sai, chỗ khuyết đó bấy giờ giáo viên mới nêu câu hỏi định hướng cho các em nhận xét
những chỗ cần bổ sung sửa đổi thay từ cho phù hợp (đây chính là lúc học sinh vận dụng
vốn từ của mình và cũng chính là lúc giáo viên cung cấp thêm từ mới cho học sinh).
Học sinh cũng có thể làm giàu vốn từ cho mình bằng cách tham khảo thêm những
bài văn mẫu (in sẵn) hoặc những bài làm hay của bạn trong lớp chọn lọc những từ hay ý
hay ghi vào sổ tay tập làm văn của mình để hỗ trợ cho học sinh chúng ta cũng cần cung
cấp cho các em một số từ để các em tham khảo.
VD: Kể về lễ hội là học sinh suy nghĩ về những ngày hội mà các em tham
gia hoặc được biết qua ti vi, sách báo và nêu tên ngày hội đó như Hội
khỏe Phù Đổng, Hội rước đèn Trung thu…
- Hội tổ chức khi nào, ở đâu?
- Học sinh nêu được địa điểm, thời gian?
(Trung tâm Sinh hoạt thanh thiếu niên quận Bình Thạnh - 7 giờ).
- Mọi người đi xem hội như thế nào?
(rất đông, ai cũng háo hức đón xem).
- Diễn biến của ngày hội, những trò vui được tổ chức trong ngày hội
- (cờ tướng, điền kinh…).
- Em cảm tưởng như thế nào về ngày hội đó? (vui, khỏe…).
Học sinh càng giàu vốn từ thì bài văn các em càng sinh động hơn chúng ta đừng nên