- - -    - - -

Tiểu luận

Bản sắc dân tộc trong nền
kinh tế mở
A /
Đ
ặ
t v
ấ
n
đ
ề


ạ
o và
ý
chí
đấ
u tranh b
ề
n b
ỉ
, kiên
c
ư
ờ
ng , nh
ân dân ta
đ
ã
x
ây
đ
ắ
p n
ên m
ộ
t n
ề
n v
ăn hoá k
ế
t tinh s


tr
ườ
ng t
ồ
n c
ủ
a dân t
ộ
c Vi
ệ
t Nam .

Văn hóa Vi
ệ
t Nam là t
ổ
ng th
ể
nh
ữ
ng giá tr
ị
v
ậ
t ch
ấ
t và tinh th
ầ
n do c

nh văn hoá
ấ
y mà dù có nhi
ề
u th
ờ
i k
ỳ
b
ị
đô h
ộ

, d
ân t
ộ
c ta v
ẫ
n gi
ữ
v
ữ
ng v
à phát huy b
ả
n s
ắ
c c
ủ
a m

ấ
y
s
ứ
c ta mà gi
ả
i phóng cho ta .

Phát huy truy
ề
n th
ố
ng văn hoá dân t
ộ
c , d
ướ
i s
ự
l
ã
nh
đạ
o c
ủ
a
Đả
ng , là
nh
ân lên s
ứ

ng qu
ố
c ph
ò
ng , an ninh , m
ở
r
ộ
ng
quan h
ệ

đố
i ngo
ạ
i , t
ạ
o ra th
ế
và l
ự
c m
ớ
i cho
đấ
t n
ướ
c ta đI vào th
ế
k

ng ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i , th
ự
c hi
ệ
n th
ắ
ng l
ợ
i m
ụ
c ti
êu “ dân giàu ,
n
ướ
c m
ạ
nh , x
ã
h
ộ
i công b
ằ

ộ
c , x
ây d
ự
ng
n
ề
n t
ả
ng tinh th
ầ
n c
ủ
a dân t
ộ
c ta , coi đó v
ừ
a là m
ụ
c tiêu v
ừ
a là
độ
ng l
ự
c thúc
đẩ
y phát tri
ể
n kinh t

p v
ớ
i Th
ế
gi
ớ
i . Ch
úng ta đang s
ố
ng trong m
ộ
t th
ế
gi
ớ
i hi
ệ
n
đ
ạ
i bi
ế
n
chuy
ể
n nhanh chóng , đang di
ễ
n ra quá tr
ì
nh toàn c

u m
ở
r
ộ
ng
giao lưu gi
ữ
a các n
ề
n văn hoá . Trong khi chú tr
ọ
ng gi
ữ
g
ì
n , phát huy các
truy
ề
n th
ố
ng văn hoá tinh th
ầ
n t
ố
t
đẹ
p c
ủ
a dân t
ộ

ớ
i và th
ờ
i
đạ
i . N
ề
n văn c
ủ
a chúng ta s
ẽ
đa d
ạ
ng hơn , phong phú hơn , tiên
ti
ế
n h
ơn nh
ờ
h
ấ
p th
ụ

đư
ợ
c nh
ữ
ng y
ế

ớ
i th
ế
gi
ớ
i trên m
ọ
i l
ĩ
nh v
ự
c , trong đó có l
ĩ
nh v
ự
c văn hoá . Chúng ta 2
không th
ể
tránh kh
ỏ
i vi
ệ
c du nh
ậ
p nh
ữ
ng phong t

nh , c
ái g
ố
c c
ủ
a m
ì
nh . Vi
ệ
c gi
ữ
g
ì
n v
à phát huy
b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c trong th
ờ
i k
ỳ
n
ề
n kinh t
ế
m

ặ
t ti
ế
p thu nh
ữ
ng nét tinh hoa trong văn hoá c
ủ
a các
n
ướ
c , m
ộ
t m
ặ
t gi
ữ
g
ì
n và phát huy b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c
để
làm cho
đờ
i s
ố

ti
ế
n lên xây d
ự
ng n
ề
n kinh t
ế
m
ở
, h
ộ
i nh
ậ
p
v
ớ
i qu
ố
c t
ế
. Tuy nhiên , vi
ệ
c h
ộ
i nh
ậ
p c
ũ
ng có nh

ố
t ,
ả
nh h
ư
ở
ng
đ
ế
n
đ
ờ
i s
ố
ng v
ăn hoá
c
ủ
a n
ướ
c ta . M
ặ
t khác , chúng ta c
ò
n lo ng
ạ
i b
ị
đánh m
ấ

c khác.
Chính v
ì
th
ế
, vi
ệ
c
đặ
t ra nh
ữ
ng
đị
nh h
ướ
ng trong vi
ệ
c h
ộ
i nh
ậ
p , ti
ế
p thu
nh
ữ
ng tinh hoa trong v
ăn hoá c
ủ
a c

m
ộ
t vai tr
ò
không nh
ỏ
trong
vi
ệ
c h
ộ
i nh
ậ
p v
ớ
i th
ế
gi
ớ
i . M
ỗ
i m
ộ
t qu
ố
c gia
đ
ề
u c
ó nh

ộ
t m
ặ
t
để
đem nh
ữ
ng tinh hoa c
ủ
a m
ì
nh
để
giao lưu v
ớ
i các n
ướ
c , m
ộ
t
m
ặ
t giúp chúng ta “ hoà nh
ậ
p ch
ứ
không hoà tan” .
M
ỗ
i qu

ì
n v
à phát huy b
ả
n
s
ắ
c d
ân t
ộ
c l
à m
ộ
t
vi
ệ
c t
ấ
t y
ế
u trong n
ề
n kinh t
ế
m
ở
hi
ệ
n nay . Chúng ta có b
ả

g
ì
n
đượ
c b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c , chúng ta s
ẽ
l
ấ
y g
ì

để
h
ộ
i nh
ậ
p v
ớ
i th
ế

gi
ớ
i , khi đó chúng ta s

ể
th
ấ
y r
õ
t
ầ
m quan tr
ọ
ng c
ủ
a vi
ệ
c gi
ữ

g
ì
n v
à phát huy b
ả
n s
ắ
c d
ân t
ộ
c . C
ũ
ng v
ì

ế
u và c
ầ
n thi
ế
t trong giai
đo
ạ
n hi
ệ
n nay . 3 B /
GIẢ
I
QUYẾT

VẤN

ĐỀ
.

Ch

c là g
ì
?

1 . Khái ni
ệ
m :

B
ả
n
s
ắ
c d
ân t
ộ
c bao g
ồ
m nh
ữ
ng gi
á tr
ị
b
ề
n v
ữ
ng , nh
ữ
ng tinh hoa c

ng yêu n
ướ
c n
ồ
ng nàn ,
ý
chí t
ự
c
ườ
ng dân
t
ộ
c , tinh th
ầ
n đoàn k
ế
t cá nhân - gia
đì
nh -làng x
ã
- T
ổ
qu
ố
c ; l
ò
ng nhân ái ,
khoan dung , tr
ọ

ố
i s
ố
ng B
ả
n s
ắ
c v
ăn hoá
d
ân t
ộ
c c
ò
n
đậ
m đà trong các h
ì
nh th
ứ
c bi
ể
u hi
ệ
n mang tính dân t
ộ
c
độ
c đáo .


ắ
c văn hoá dân t
ộ
c
đả
m b
ả
o cho dân t
ộ
c t
ồ
n t
ạ
i ,
đứ
ng v
ữ
ng
v
à phát tri
ể
n qua c
ác bi
ế
n
đ
ộ
ng c
ủ
a l

ệ
n c
ủ
a m
ộ
t b
ả
n s
ắ
c trong giao lưu v
ớ
i qu
ố
c t
ế
. M
ụ
c tiêu c
ủ
a giao lưu là
thông qua giao lưu v
ớ
i n
ề
n văn hoá m
ớ
i , ta h
ộ
i nh
ậ

n giao l
ưu b
ì
nh
đẳ
ng v
ớ
i các n
ề
n văn hoá th
ế
gi
ớ
i . C
ò
n sao chép , tr
ở
thành “ cái bóng” , “
cái đuôi” c
ủ
a ng
ư
ờ
i ta th
ì
kh
ông c
ò
n c
ó g

c nguy cơ “
đồ
ng nhât” v
ề

văn hoá th
ự
c ch
ấ
t là s
ự
th
ố
ng tr
ị
c
ủ
a văn hoá n
ướ
c l
ớ
n , n
ướ
c giàu th
ì
b
ả
n s
ắ
c

ổ
ng th
ể
nh
ữ
ng nét
đặ
c trưng tiêu bi
ể
u nh
ấ
t
c
ủ
a m
ộ
t x
ã
h
ộ
i th
ể
hi
ệ
n trên m
ặ
t v
ậ
t ch
ấ

n
ở
m
ộ
t dân t
ộ
c trong l
ị
ch s
ử
t
ồ
n t
ạ
i và phát
tri
ể
n c
ủ
a nó , giúp cho dân t
ộ
c đó gi
ữ

đượ
c tính duy nh
ấ
t ( tính
độ
c đáo )

nh v
ự
c c
ủ
a
đờ
i s
ố
ng -
ý
th
ứ
c
thu
ộ
c v
ề
m
ộ
t d
ân t
ộ
c ( c
ộ
i ngu
ồ
n ) , c
ách tư duy , cách s
ố
ng , c

c
ủ
a dân t
ộ
c , nó là c
ố
t l
õ
i c
ủ
a m
ộ
t
v
ăn hoá . H
ệ
gi
á tr
ị
l
à nh
ữ
ng g
ì
nh
ân dân quan tâm , tin t
ư
ở
ng thu
ộ

ng
giá tr
ị
và nh
ữ
ng ni
ề
m tin , mà nhân dân cho là thiêng liêng , b
ấ
t kh
ả
xâm
ph
ạ
m .

-
H
ệ
giá tr
ị
bi
ể
u hi
ệ
n trong tư t
ưở
ng tri
ế
t h

án ) . - H
ệ
giá tr
ị
chuy
ể
n thành các chu
ẩ
n m
ự
c x
ã
h
ộ
i , nó
đị
nh h
ướ
ng cho s
ự

l
ự
a ch
ọ
n trong hành
độ

c
m
ạ
nh to l
ớ
n
đố
i v
ớ
i c
ộ
ng
đồ
ng . Trong s
ự
ti
ế
n b
ộ
và phát tri
ể
n c
ủ
a x
ã
h
ộ
i ,
các giá tr
ị

ử

để
l
ạ
i . Các giá tr
ị
này s
ẽ

tr
ở
th
ành truy
ề
n th
ố
ng khi
đư
ợ
c th
ế
h
ệ
sau l
ự
a ch
ọ
n , ti
ế


c
ũ

đố
i v
ớ
i s
ự
thay
đổ
i c
ủ
a th
ờ
i
đạ
i , là bi
ể
u hi
ệ
n c
ủ
a tính liên t
ụ
c văn hoá .

II /. B
ả
n s

ấ
n
đ
ề
gi
ữ
g
ì
n b
ả
n s
ắ
c v
ăn hoá dân t
ộ
c trong
n
ề
n kinh t
ế
m
ở
.

Nói dân t
ộ
c và b
ả
n s
ắ

là xu th
ế
khách quan , t
ấ
t y
ế
u mang tính th
ờ
i
đạ
i , tr
ướ
c h
ế
t trong l
ĩ
nh v
ự
c
kinh t
ế
. Xu th
ế
toàn c
ầ
u hoá t
ạ
o đi
ề
u ki

c ta nh
ấ
t
đ
ị
nh n
ắ
m l
ấ
y xu th
ế
n
ày coi như là m
ộ
t th
ờ
i c
ơ l
ớ
n ,
ra s
ứ
c t
ậ
n d
ụ
ng m
ọ
i đi
ề

ậ
t , công ngh
ệ
, nh
ữ
ng kinh nghi
ệ
m và tri
th
ứ
c hi
ệ
n
đạ
i r
ấ
t c
ầ
n thi
ế
t cho s
ự
nghi
ệ
p công nghi
ệ
p hoá , hi
ệ
n
đạ

n . M
ặ
t kh
ác , ph
ả
i th
ấ
y to
àn c
ầ
u ho
á là
m
ộ
t quá tr
ì
nh
đầ
y mâu thu
ẫ
n ph
ứ
c t
ạ
p . M
ặ
t t
ấ
t y
ế

h
ộ
i - kinh t
ế
, m
ặ
t b
ả
n ch
ấ
t giai c
ấ
p c
ủ
a quá tr
ì
nh toàn c
ầ
u hóa . Xét v
ề

m
ặ
t này , trên th
ế
gi
ớ
i hi
ệ
n nay đang có nh

ệ
gi
á tr
ị
c
ủ
a ri
êng h
ọ
l
ên c
ả

to
àn c
ầ
u . Quên đi
ề
u đó là ngây thơ v
ề
chính tr
ị
và trong th
ự
c ti
ễ
n không
tr
ánh kh
ỏ

ng l
ố
i m
ở
r
ộ
ng quan h
ệ
qu
ố
c t
ế
trên cơ s
ở

độ
c l
ậ
p t
ự
ch
ủ
c
ủ
a
Đả
ng ta nói chung và nói riêng trong xây d
ự
ng và phát tri
ể

đ
ắ
n v
à
sáng su
ố
t .

Ngh
ị
quy
ế
t H
ộ
i Ngh
ị
Trung ương 5 ch
ỉ
r
õ
: “ phương h
ướ
ng chung ,
đồ
ng
th
ờ
i là nhi
ệ
m v

ân t
ộ
c ,
ý
th
ứ
c
đ
ộ
c l
ậ
p t
ự
ch
ủ
,
t
ự
c
ườ
ng xây d
ự
ng và b
ả
o v
ệ
T
ổ
qu
ố

ân t
ộ
c , ti
ế
p th
ụ
nh
ữ
ng
tinh hoa văn hoá nhân lo
ạ
i , làm cho văn hoá th
ấ
m sâu vào toàn b
ộ

đờ
i s
ố
ng
và ho
ạ
t
độ
ng x
ã
h
ộ
i , vào t
ừ

con ng
ườ
i
, t
ạ
o nên trên
đấ
t n
ướ
c ta
đờ
i s
ố
ng tinh th
ầ
n cao
đẹ
p , tr
ì
nh
độ
dân trí cao ,
khoa h
ọ
c ph
át tri
ể
n ph
ụ
c v

c m
ạ
nh , x
ã
h
ộ
i công b
ằ
ng văn minh , ti
ế
n b
ướ
c
v
ữ
ng ch
ắ
c lên ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i .
Ngh
ị
quy
ế

i h
ỏ
i b
ứ
c xúc
c
ủ
a cu
ộ
c s
ố
ng v
ừ
a là
đị
nh h
ướ
ng chi
ế
n l
ượ
c cơ b
ả
n cho s
ự
nghi
ệ
p xây d
ự
ng ,

nh , x
ã
h
ộ
i công b
ằ
ng , văn minh , ti
ế
n
b
ướ
c v
ữ
ng ch
ắ
c lên ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i . 2 . Quan đi
ể
m v
ề

ử
. Có giá tr
ị

đượ
c h
ì
nh thành t
ừ
xa xưa và luôn luôn b
ề
n v
ữ
ng . Có giá tr
ị

đúng lúc tr
ướ
c , nhưng nay không thích h
ợ
p . L
ạ
i có giá tr
ị
m
ớ
i nhưng phù
h
ợ
p v

ớ
i t
ừ
1976 , c
ũ
ng là m
ớ
i hơn 30 năm nay , v
ớ
i l
ờ
i kêu
g
ọ
i c
ủ
a Ch
ủ
t
ị
ch H
ồ
Chí Minh , giá tr
ị
“ Không có g
ì
qu
ý
hơn
độ

ằ
m trong c
ác l
ĩ
nh v
ự
c nh
ư ki
ế
n tr
úc , h
ộ
i ho
ạ
, v
ăn
ch
ương , âm nh
ạ
c nhưng đó là nh
ữ
ng v
ấ
n
đề
ph
ứ
c t
ạ
p , c

a b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c ,
đượ
c vun
đắ
p qua l
ị
ch s
ử
lâu
đờ
i c
ủ
a dân t
ộ
c
đượ
c xác
đị
nh là :

L
ò
ng yêu n
ướ

n c
á nhân - gia
đ
ì
nh
- làng x
ã

- T
ổ
qu
ố
c ;

L
ò
ng nhân ái , tính khoan dung , tr
ọ
ng t
ì
nh ngh
ĩ
a ,
đạ
o l
ý
;

Đứ
c tính c

ằ
ng , nhi
ề
u d
ân t
ộ
c tr
ên th
ế
gi
ớ
i c
ũ
ng c
ó nh
ữ
ng gi
á tr
ị

tương t
ự
như trên , v
ì
sao ta l
ạ
i coi đó là b
ả
n s
ắ

ng
c
ủ
a chúng ta không ? Ch
ứ
không ph
ả
i là ta đi t
ì
m nh
ữ
ng g
ì
ch
ỉ
có ta có mà
dân t
ộ
c khác không có . Quan tr
ọ
ng là ta xác
đị
nh nh
ữ
ng chu
ẩ
n giá tr
ị
b
ả
7
Khi nói t
ớ
i b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c luôn luôn g
ắ
n bó v
ớ
i nhau như trên
đã
tr
ì
nh bày
. Khi nói t
ớ
i b
ả
n s
ắ
c văn hoá dân t
ộ
c c
ầ

c
ử
a giao lưu , ti
ế
p th
ụ
nh
ữ
ng tinh hoa
văn hoá th
ế
gi
ớ
i tr
ở
thành dân t
ộ
c h
ẹ
p h
ò
i , c
ự
c đoan , kiêu ng
ạ
o . Ho
ặ
c là “
m
ở

ụ
c h
ồ
i t
ấ
t c
ả
k
ể
c
ả
nh
ữ
ng cáI l
ạ
c h
ậ
u , l
ỗ
i
th
ờ
i trong quá kh
ứ
, không c
ò
n thích h
ợ
p trong x
ã

n
ề
n kinh t
ế
m
ở
.

I /. Tính t
ấ
t y
ế
u c
ủ
a vi
ệ
c xây d
ự
ng n
ề
n văn hoá Vi
ệ
t Nam tiên ti
ế
n ,
đậ
m đà
b
ả
n s

ấ
n
đề
d
ễ
đánh
giá . Có ng
ườ
i quá bi quan v
ớ
i t
ì
nh h
ì
nh cho là trong khi
đờ
i s
ố
ng kinh t
ế
có
kh
á lên t
ừ

đ
ổ
i m
ớ
i


đề
u t
ố
t
đẹ
p , nh
ữ
ng hi
ệ
n
t
ư
ợ
ng ti
êu c
ự
c l
à t
ự
nhi
ên và không đáng k
ể
. Th
ậ
t ra , b
ứ
c tranh kh
ông ch
ỉ

ớ
i th
ờ
i k
ỳ
tr
ướ
c
có b
ướ
c ti
ế
n b
ộ
r
õ
r
ệ
t . Đi
ề
u d
ễ
th
ấ
y là tính năng
độ
ng x
ã
h
ộ

. B
ầ
u không khí dân ch
ủ
, c
ở
i m
ở
trong x
ã
h
ộ
i tăng lên . M
ặ
t
b
ằ
ng dân trí
đượ
c nâng cao , s
ở
tr
ườ
ng , năng l
ự
c cá nhân con ng
ườ
i
đượ
c

ắ
c , phong phú , đa d
ạ
ng trên các l
ĩ
nh v
ự
c báo
ch
í , xu
ấ
t b
ả
n , ph
át thanh , truy
ề
n h
ì
nh , gi
áo d
ụ
c , v
ăn h
ọ
c , ngh
ệ
thu
ậ
t ,
v.v Trong s

đư
ợ
c
Đ
ả
ng ta v
ậ
n d
ụ
ng
và phát tri
ể
n sáng t
ạ
o v
ẫ
n là n
ề
n t
ả
ng tư t
ưở
ng và kim ch
ỉ
nam b
ả
o
đả
m cho
x

t
độ
ng x
ã
h
ộ
i , phát tri
ể
n giao lưu hàng
hoá , du l
ị
ch và các s
ả
n ph
ẩ
m văn hoá , giúp nhân dân ta m
ở
r
ộ
ng chân tr
ờ
i
hi
ể
u bi
ế
t v
à k
ế
n th

d
ộ
i ,
đã
không th
ể
ngăn n
ổ
i nhân dân ta 8
duy tr
ì
và phát tri
ể
n truy
ề
n th
ố
ng t
ố
t
đẹ
p , như th
ấ
y t
õ
nh
ấ

ớ

c
ác anh hùng dân t
ộ
c ,
đ
ề
n
ơn đáp ngh
ĩ
a nh
ữ
ng ng
ư
ờ
i c
ó công , giúp
đ
ỡ

nh
ữ
ng ng
ườ
i ho
ạ
n n
ạ
n

ả
m sút ni
ề
m tin l
ý
t
ưở
ng
ở
m
ộ
t s
ố
ng
ườ
i ,
k
ể
c
ả
m
ộ
t b
ộ
ph
ậ
n
đả
ng viên , cán b
ộ

ương m
ạ
i
tr
ướ
c s
ự
t
ấ
n công c
ủ
a thói ích l
ỷ
, ch
ủ
ngh
ĩ
a cá nhân , l
ố
i s
ố
ng tiêu dùng , s
ứ
c
m
ạ
nh
độ
ng ti
ề

đạ
o l
ý
th
ầ
y tr
ò
, quan h
ệ
b
ạ
n
bè , s
ự

đả
o l
ộ
n m
ộ
t s
ố
chu
ẩ
n giá tr
ị
và n
ế
p s
ố

u bi
ế
t
c
ò
n quá ít v
ề
l
ị
ch s
ử
dân t
ộ
c , v
ề
các giá tr
ị
truy
ề
n th
ố
ng mà l
ị
ch s
ử
và cách
m
ạ
ng
đã

ạ
i đôi khi
đế
n m
ứ
c mù quáng ,
phi l
ý
, k
ệ
ch c
ỡ
m . Đó là các t
ệ
n
ạ
n x
ã
h
ộ
i có chi
ề
u gia tăng , s
ự
đam m
ệ
nhu
c
ầ
u v

n x
ã
h
ộ
i và pháp lu
ậ
t đang xô
đẩ
y m
ộ
t s
ố
ng
ườ
i đi vào con
đườ
ng ph
ạ
m
t
ộ
i . T
ấ
t c
ả
nh
ữ
ng hi
ệ
n t

n x
ã
h
ộ
i ,
t
ạ
o mi
ế
ng
đấ
t màu m
ỡ
cho s
ự
xâm nh
ậ
p nh
ữ
ng s
ả
n ph
ẩ
m văn hóa
độ
c h
ạ
i
ngo
ạ

ộ
i
đã
phân tích
ở
trên , vi
ệ
c t
ậ
p trung xâu d
ự
ng và phát
tri
ể
n n
ề
n văn hoá Vi
ệ
t Nam tiên ti
ế
n ,
đậ
m đà b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c , có t
ầ

ào là “
đ
ậ
m
đà b
ả
n s
ắ
c d
ân t
ộ
c
” ?

a>. N
ề
n v
ăn hoá tiên ti
ế
n
Đọ
c Ngh
ị
quy
ế
t Trung ương 5 , ta có th
ể

t l
õ
i là l
ý
t
ưở
ng
độ
c l
ậ
p dân t
ộ
c và ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i
d
ướ
i ánh sáng c
ủ
a ch
ủ
ngh
ĩ
a Mác - Lênin , tư t

nh th
ứ
c
bi
ể
u hi
ệ
n , trong các phương ti
ệ
n chuy
ể
n t
ả
i n
ộ
i dung . Đấ
t n
ướ
c ta đang
ở
th
ờ
i k
ỳ
quá
độ
v

đạ
i hoá
nh
ằ
m xây d
ự
ng cơ s
ở
v
ậ
t ch
ấ
t - k
ỹ
thu
ậ
t cho ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i
đò
i h
ỏ
i huy
độ

n kinh t
ế
. Ch
ủ
ngh
ĩ
a yêu n
ướ
c
ở
đây là m
ộ
t
độ
ng l
ự
c c
ự
c k
ỳ
to l
ớ
n
. N
ề
n văn hóa tiên ti
ế
n do đó tr
ướ
c h

đấ
t n
ướ
c thoát kh
ỏ
i c
ả
nh nghèo nàn , l
ạ
c h
ậ
u , ph
ấ
n
đấ
u v
ì

d
ân giàu , n
ư
ớ
c m
ạ
nh , x
ã
h
ộ
i c
ông b

. N
ề
n
văn hoá tiên ti
ế
n ph
ả
i là n
ề
n văn hoá k
ế
t tinh t
ấ
t c
ả
nh
ữ
ng g
ì
là ti
ế
n b
ộ
, là
chân , là thi
ệ
n , là m
ỹ
c
ủ

ạ
t
nh
ân c
ố
t l
õ
i c
ủ
a n
ề
n v
ăn hoá tiên ti
ế
n l
à l
ý
t
ư
ở
ng
đ
ộ
c l
ậ
p d
ân t
ộ
c v
à ch

ì
h
ệ
t
ư t
ư
ở
ng chi ph
ố
i quan
ni
ệ
m v
ề
giá tr
ị
, chi ph
ố
i
đạ
o
đứ
c , l
ố
i s
ố
ng và hành vi con ng
ườ
i . Đành r
ằ

ờ
c
ũ
ng có c
ố
t tu
ỷ
là h
ệ
tư t
ưở
ng giai c
ấ
p . V
ì
v
ậ
y ,
th
ậ
t sai l
ầ
m n
ế
u
đ
ồ
ng nh
ấ
t h

ầ
m nghiêm tr
ọ
ng
n
ế
u ph
ủ
nh
ậ
n vai tr
ò
h
ệ
tư t
ưở
ng
đố
i v
ớ
i văn hoá , nh
ấ
t là khi nói
đế
n c
ả
m
ộ
t
n

ng s
ả
n xu
ấ
t
tinh th
ầ
n c
ũ
ng bi
ế
n
đ
ổ
i theo s
ả
n xu
ấ
t v
ậ
t ch
ấ
t ? Nh
ữ
ng t
ư t
ư
ở
ng th
ố

ệ
tư t
ưở
ng mang b
ả
n ch
ấ
t giai c
ấ
p ( công nhân ) như m
ọ
i h
ệ
tư t
ưở
ng ,
nhưng khác v
ớ
i b
ấ
t c
ứ
h
ệ
tư t
ưở
ng nào khác , ch
ủ
ngh
ĩ

i phóng con ng
ườ
i
, kh
ắ
c ph
ụ
c tri
ệ
t
đ
ể
t
ì
nh tr
ạ
ng con ng
ư
ờ
i b
ị
tha ho
á , t
ạ
o
đi
ề
u ki
ệ
n ph

ĩ
a nhân
đạ
o hi
ệ
n th
ự
c” . Nguy
ễ
n Ái
Qu
ố
c đi t
ừ
ch
ủ
ngh
ĩ
a yêu n
ướ
c truy
ề
n th
ố
ng c
ủ
a dân t
ộ
c và nh
ữ

ướ
c ngo
ặ
t quy
ế
t
đị
nh h
ì
nh thành tư t
ưở
ng H
ồ
Chí Minh . S
ự
g
ặ
p g
ỡ

th
ầ
n k
ỳ
này
đã
s
ả
n sinh ta m
ộ

c bi
ệ
t
đã
s
ớ
m khám phá t
ừ
năm 1923 khi ti
ế
p xúc v
ớ
i Bác
. Như v
ậ
y , th
ậ
t là chính xác và t
ự
nhiên khi Ngh
ị
quy
ế
t Trung ương 5 nêu
lên m
ụ
c tiêu n
ề
n văn hóa tiên ti
ế

ệ
h
ài hoà
gi
ữ
a cá nhân và c
ộ
ng
đồ
ng , gi
ữ
a x
ã
h
ộ
i và t
ự
nhiên .
Ở
đâylà tính nhân văn
cao c
ả
, trong đó giai c
ấ
p , dân t
ộ
c và nhân lo
ạ
i , cá nhân và x
ã

ng th
ấ
u su
ố
t n
ề
n văn hoá mà chúng ta xây d
ự
ng .

Tính ch
ấ
t tiên ti
ế
n c
ủ
a n
ề
n văn hoá c
ò
n ph
ả
I th
ể
hi
ệ
n c
ả
trong h
ì

i dung . Ví d
ụ
: trong phong cách văn chương , trong công ngh
ệ
truy
ề
n
h
ì
nh , đi
ẹ
n
ả
nh , trong ki
ể
u dáng ki
ế
n trúc , trong thi
ế
t k
ế
nh
ữ
ng công tr
ì
nh
t
ư
ợ
ng

i th
ì
lo
ạ
i tr
ừ
b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c
v
à càng không
đư
ợ
c nh
ầ
m l
ẫ
n hi
ệ
n
đ
ạ
i v
ớ
i “ ch
ủ

m đà b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c .

T
ính ch
ấ
t ti
ên ti
ế
n c
ủ
a n
ề
n v
ăn hoá Vi
ệ
t Nam kh
ông tách r
ờ
i
b
ả
n s
ắ
c d

m
ặ
t tinh th
ầ
n c
ủ
a dân t
ộ
c . B
ả
n
s
ắ
c dân t
ộ
c c
ủ
a văn hoá , như ng
ườ
i ta th
ườ
ng nói , là cái căn c
ướ
c , cái
ch
ứ
ng ch
ỉ
c
ủ

ự
ng n
ư
ớ
c v
à gi
ữ
n
ư
ớ
c
đ
ã
hun
đúc
cho dân t
ộ
c ta bi
ế
t bao giá tr
ị
truy
ề
n th
ố
ng t
ố
t
đẹ
p . Đó là ch

ng
Nh
ờ
s
ứ
c m
ạ
nh nh
ữ
ng giá tr
ị
đó , dân t
ộ
c Vi
ệ
t Nam
đã
chi
ế
n th
ắ
ng bao th
ử

thách kh
ắ
c nghi
ệ
t c
ủ

ả
o v
ệ

và phát huy nh
ữ
ng giá tr
ị
tinh th
ầ
n đó . C
ố
nhiên b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c có c
ả
n
ộ
i
dung v
à h
ì
nh th
ứ
c . C
ùng v

ể
u hi
ệ
n
độ
c đáo . Đó là ti
ế
ng 11
nói c
ủ
a dân t
ộ
c , là tâm l
ý
, là phong t
ụ
c t
ậ
p quán , là cách c
ả
m ngh
ĩ
c
ủ
a dân
t
ộ

ỗ
i d
ân t
ộ
c anh em
đ
ề
u c
ó b
ả
n
s
ắ
c riêng c
ủ
a m
ì
nh . Gi
ữ
g
ì
n và phát huy b
ả
n s
ắ
c dân t
ộ
c c
ủ
a t

ạ
o nên s
ự
phong phú đa d
ạ
ng trong tính th
ố
ng nh
ấ
t c
ủ
a n
ề
n văn hóa
Vi
ệ
t Nam .

II /. V
ấ
n
đề
gi
ữ
g
ì
n và phát huy b
ả
n s
ắ

ộ
c . Song đI
ề
u này khác h
ẳ
n xu h
ướ
ng ph
ụ
c
c
ổ
như
đã
x
ả
y ra g
ầ
n đây
ở
nhi
ề
u nơI trong ma chay , c
ướ
i xin , l
ễ
h
ộ
i . Trong
bàI nói t

c c
ái g
ì
t
ố
t , c
ò
n c
ái g
ì

không tôt th
ì
ph
ả
i lo
ạ
i d
ầ
n ra . Xem ra th
ì
năm nay tương
đố
i khá , c
ò
n như
năm ngoái , th
ì
khôi ph
ụ

ả
n
xu
ấ
t , c
ứ
tr
ố
ng m
õ
b
ì
b
õ
m , ca hát lu bù ” . Trong v
ố
n c
ổ
dân t
ộ
c , chúng ta
gi
ữ
l
ấ
y v
à phát huy nh
ữ
ng di s
ả

ự
cân nh
ắ
c và
l
ự
a ch
ọ
n
ấ
y th
ể
hi
ệ
n qu
á tr
ì
nh t
ự

ý
th
ứ
c d
ân t
ộ
c , qu
á tr
ì
nh t

ì
nh “ g
ạ
n
đụ
c khơi trong” và là s
ự
ti
ế
p n
ố
i d
ò
ng ch
ả
y liên t
ụ
c c
ủ
a l
ị
ch s
ử

dân t
ộ
c trong th
ế
gi
ớ

ể
n , s
ự
sáng t
ạ
o không ng
ừ
ng . M
ệ
nh
đề
“
đ
ậ
m
đà b
ả
n s
ắ
c d
ân t
ộ
c”
đó không th
ể
t
ách r
ờ
i m
ệ

ộ
ng giao lưu qu
ố
c t
ế
l
ạ
i
càng ph
ả
i nh
ấ
n m
ạ
nh yêu c
ầ
u ra s
ứ
c k
ế
th
ừ
a và phát huy b
ả
n s
ắ
c văn hoá
d
ân t
ộ

Đạ
i Vi
ệ
t ta t
ừ
tr
ướ
c , V
ố
n xưng n
ề
n văn hi
ế
n
đã

lâu” . Nh
ữ
ng
đ
ặ
c
trưng n
ổ
i b
ậ
t nh
ấ
t c
ủ

ố
ng đó
đã
t
ừ
ng là ngu
ồ
n s
ứ
c m
ạ
nh to l
ớ
n trong s
ự
nghi
ệ
p d
ự
ng
n
ướ
c và gi
ữ
n
ướ
c . Ngày nay , b
ướ
c vào th
ờ

đố
i v
ớ
i
m
ọ
i ng
ư
ờ
i . Kh
ông ph
ả
i b
ấ
t c
ứ
d
ân t
ộ
c n
ào trên hành tinh này c
ũ
ng c
ó
đư
ợ
c
may m
ắ
n k

ự
cao , t
ự

đạ
i ; càng
không đóng c
ử
a
để
t
ự
ng
ắ
m t
ự
cô l
ậ
p m
ì
nh .
C
ũ
ng nh
ư su
ố
t chi
ề
u d
ài l

ã
nh
đạ
o nhân dân ti
ế
n hành chi
ế
n
tranh ch
ố
ng xâm l
ượ
c , b
ả
o v
ệ
n
ề
n
độ
c l
ậ
p dân t
ộ
c . Th
ế
nhưng , chúng ta
chưa bao gi
ờ
ch

ng ta luôn nh
ấ
n
m
ạ
nh tính dân t
ộ
c
đồ
ng th
ờ
i v
ớ
i tính khoa h
ọ
c và
đạ
i chúng ; tính tiên ti
ế
n
g
ắ
n v
ớ
i yêu c
ầ
u ph
ả
i
đậ

ử
,
đ
ứ
ng
tr
ướ
c âm mưu
đồ
ng hoá văn hoá c
ủ
a
đủ
lo
ạ
i k
ẻ
thù , nhưng “ B
ố
n ngh
ì
n
năm ta l
ạ
i là ta” ; b
ả
n s
ắ
c văn hóa Vi
ệ

u ,
c
ác làn đI
ệ
u d
ân ca quan h
ọ
m
à c
ò
n l
à nh
ữ
ng danh nh
ân văn hoá mà n
ổ
i
b
ậ
t là H
ồ
Chí Minh , m
ộ
t con ng
ườ
i , m
ộ
t s
ự
nghi

ấ
y
đề
u
ở

đỉ
nh cao .

Ph
ả
i v
ớ
i m
ộ
t d
ân t
ộ
c c
ó
ý
ch
í t
ự
l
ậ
p , t
ự
c
ư

ộ
t d
ân t
ộ
c r
ấ
t t
ự
h
ào v
ớ
i truy
ề
n th
ố
ng v
ăn hóa c
ủ
a m
ì
nh m
ớ
i c
ó
th
ể
tuyên th
ệ
: “ Đánh cho
để

a m
ỗ
i con ng
ườ
i
Vi
ệ
t Nam . Nó là n
ồ
i cơm văn hoá Th
ạ
ch Sanh không bao gi
ờ
vơi ,
đượ
c
ph
ân chia
đ
ế
n t
ừ
ng d
ò
ng s
ữ
a m
ẹ
, t
ừ

i này qua
đờ
i khác .
Chính nó là c
ộ
i ngu
ồ
n sâu l
ắ
ng trong m
ỗ
i con ng
ườ
i Vi
ệ
t Nam dù
đế
n lúc
có dư th
ừ
a các ti
ệ
n nghi v
ậ
t ch
ấ
t, nhưng v
ẫ
n
ướ

th
ị
tr
ư
ờ
ng , m
ở
r
ộ
ng giao l
ưu qu
ố
c t
ế
,
đi vào công nghi
ệ
p ho
á , hi
ệ
n
đ
ạ
i
hoá , chúng ta càng ph
ả
i nâng niu , g
ì
n gi
ữ

n s
ắ
c dân t
ộ
c không h
ề

đồ
ng ngh
ĩ
a v
ớ
i b
ả
o th
ủ
, t
ự
cô l
ậ
p
, đóng kín , khư khư bám gi
ữ
l
ấ
y cái c
ũ
. B
ả
n s

ầ
n s
ử
a
đổ
i . Trái l
ạ
i , b
ả
n s
ắ
c văn hóa dân 13
t
ộ
c c
ũ
ng không ng
ừ
ng phát tri
ể
n ,
đổ
i m
ớ
i , ph
ả
n ánh s


ph
ả
I b
ỏ
C
ái g
ì
c
ũ
m
à không x
ấ
u , nh
ưng phi
ề
n ph
ứ
c th
ì
ph
ả
i s
ử
a
đ
ổ
i l
ạ
i

ắ
c dân t
ộ
c trong quá tr
ì
nh phát tri
ể
n c
ủ
a
đấ
t n
ướ
c.

I /. Vai tr
ò
c
ủ
a b
ả
n s
ắ
c v
ăn hoá dân t
ộ
c trong n
ề
n kinh t
ế

c h
ế
t s
ứ
c gay g
ắ
t d
ố
i v
ớ
i toàn nhân lo
ạ
i . C
ầ
n ph
ả
i
huy
độ
ng nh
ữ
ng ngu
ồ
n l
ự
c nào
để
phát tri
ể
n và ph

ề
u qu
ố
c gia . Cho
đế
n bây gi
ờ
, tuy c
ò
n có các
ý
ki
ế
n
kh
ác nhau trong vi
ệ
c
đ
ị
nh ngh
ĩ
a v
ăn hoá là g
ì
, nh
ưng m
ọ
i ng
ư

tr
ò

độ
ng l
ự
c c
ủ
a văn hoá
đố
i v
ớ
i kinh t
ế
. Nh
ữ
ng
ý
ki
ế
n coi văn hoá
đứ
ng
ngoài kinh t
ế
hay l
ệ
thu
ộ
c m

đI
ề
u đó
kh
ông có ngh
ĩ
a l
à
đ
ặ
t v
ị
tr
í c
ủ
a v
ăn hoá cao hơn kinh t
ế
, m
à
đ
ể
th
ấ
y s
ự
g
ắ
n
bó c

ở

nhi
ề
u n
ướ
c trên th
ế
gi
ớ
i
đề
u ch
ứ
ng minh t
ầ
m quan tr
ọ
ng c
ủ
a nhân t
ố
văn hoá
, tr
ư
ớ
c h
ế
t l
à

c
đố
i v
ớ
i s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a
đấ
t n
ướ
c .
S
ự

đúng
đ
ắ
n hay sai l
ạ
c trong
đ
ị
nh h
ư
ớ
ng ph

i s
ố
ng x
ã
h
ộ
i ,
đặ
c bi
ệ
t là v
ề
tư t
ưở
ng ,
đạ
o
đứ
c , l
ố
i s
ố
ng .
Nh
ữ
ng h
ậ
u qu
ả
c

i ta lo ng
ạ
i m
ộ
t s
ự
“ ph
á s
ả
n” , “ xu
ố
ng c
ấ
p” v
ề
v
ăn hoá hơn s
ự
ph
á s
ả
n ,
xu
ố
ng c
ấ
p trong kinh t
ế
, b
ở

ề
u ki
ệ
n cách m
ạ
ng khoa h
ọ
c và công ngh
ệ
phát tri
ể
n như hi
ệ
n nay ,
trong v
ò
ng v
ài ba ch
ụ
c n
ăm , m
ộ
t d
ân t
ộ
c c
ó th
ể
v
ư

thành m
ộ
t qu
ố
c gia ph
át tri
ể
n v
ề
v
ăn hoá , th
ì
v
ài ba ch
ụ
c n
ăm hoàn toàn
chưa th
ấ
m vào đâu . M
ộ
t qu
ố
c gia giàu có v
ề
kinh t
ế
, trong m
ườ
i năm có th

t cơ s
ở
h
ạ
t
ồ
ng văn hoá ti
ế
n b
ộ
và phát tri
ể
n , th
ì
c
ò
n khó g
ấ
p trăm l
ầ
n và
không th
ể
ch
ỉ
b
ằ
ng ti
ề
n mà gi

n cơ ch
ế

th
ị
tr
ườ
ng và chính sánh
đố
i ngo
ạ
i r
ộ
ng m
ở
, làm b
ạ
n v
ớ
t
ấ
t c
ả
các n
ướ
c ,
ph
ấ
n
đ

ừ
a là cơ h
ộ
i l
ớ
n
đồ
ng th
ờ
i là thách th
ứ
c l
ớ
n .

Chuy
ể
n sang n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng , văn hoá là nhân t
ố
thúc
đẩ
y tăng

ng căn b
ệ
nhc
ủ
a kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng : ch
ủ
ngh
ĩ
a cá nhân phát tri
ể
n , sùng
b
ái
đ
ồ
ng ti
ề
n , l
ố
i
s
ố
ng ti
êu th

ẩ
m văn hoá
kém ch
ấ
t l
ượ
ng chi
ề
u theo th
ị
hi
ế
u th
ấ
p kém c
ủ
a m
ộ
t b
ộ
ph
ậ
n ng
ườ
i có ti
ề
n .
Đồ
ng ti
ề

ả
n ch
ấ
t t
ố
t
đẹ
p c
ủ
a
con ng
ư
ờ
i , c
ủ
a nh
ữ
n quan h
ệ
x
ã
h
ộ
i , k
ích thích ch
ủ
ngh
ĩ
a c
á nhân , tính ích

đờ
i s
ố
ng h
ằ
ng ngày , chúng ta th
ấ
y nhi
ề
u s
ả
n ph
ẩ
m văn hoá như
tranh
ả
nh . s
ách , báo
đư
ợ
c
đem ra mua bán trên th
ị
tr
ư
ờ
ng , nh
ưng đI
ề
u

kh
ông th
ừ
a nh
ậ
n s
ự
chi ph
ố
i c
ủ
a
quy lu
ậ
t giá tr
ị
trong l
ĩ
nh v
ự
c s
ả
n xu
ấ
t tinh th
ầ
n . Nhi
ề
u s
ả


đị
nh giá , trao
đổ
i , mua bán này không th
ể
ch
ỉ
căn
c
ứ
vào quy lu
ậ
t kinh t
ế
mà ph
ả
i tuân theo quy lu
ậ
t c
ủ
a văn hoá , tư t
ưở
ng ,
đạ
o
đ
ứ
c ; ph
ả

i ngo
ạ
i đa phương hoá , đa d
ạ
ng hoá ,
đấ
t n
ướ
c ta
có cơ h
ộ
i giao lưu , ti
ế
p nh
ậ
n , h
ọ
c h
ỏ
i vô cùng thu
ậ
n l
ợ
i . Trong quá tr
ì
nh đó
, ch
úng ta b
ắ
t g

ộ
c s
ẽ
đi
t
ớ
i s
ự
th
ố
ng nh
ấ
t v
ề
v
ăn hoá . Traí l
ạ
i , nh
ờ
qu
á tr
ì
nh giao l
ưu đó , m
ỗ
i d
ân
t
ộ
c

đẹ
p .

B
ên c
ạ
nh vi
ệ
c ti
ế
p th
ụ
nh
ữ
ng c
ái t
ố
t , c
ái tương
đ
ồ
ng , ch
úng ta c
ũ
ng ph
ả
i
t
ỉ
nh táo ph

ế
p nh
ậ
n ph
ả
i r
ấ
t ch
ủ

độ
ng , tinh t
ườ
ng nh
ấ
t
đị
nh không
để

m
ắ
c ph
ả
i thói “ ham thanh chu
ộ
ng l
ạ
” sùng bái m
ộ

m ph
ả
n
độ
ng kích
độ
ng b
ạ
o l
ự
c , t
ì
nh d
ụ
c , h
ạ
th
ấ
p các giá tr
ị

đạ
o
đứ
c , nhân văn , trái v
ớ
i các truy
ề
n th
ố

t , không “ hoà tan” b
ả
n s
ắ
c c
ủ
a m
ì
nh . Trái l
ạ
i , chúng
ta c
ó trách nhi
ệ
m b
ổ
sun
g , đóng góp cho nhân lo
ạ
i nh
ữ
ng g
ì

đ
ặ
c s
ắ
c c
ủ

c c
ủ
a s
ự
phát tri
ể
n là nhân t
ố
quan tr
ọ
ng thúc
đẩ
y s
ự
nghi
ệ
p công
nghi
ệ
p hoá, hi
ệ
n
đạ
i hoá , đưa
đấ
t n
ướ
c ta ti
ế
n nhanh t

ì
nh xây d
ự
ng
đấ
t n
ướ
c v
ì
m
ụ
c tiêu “ Dân giàu nư
ớ
c m
ạ
nh , x
ã

h
ộ
i c
ông b
ằ
ng , v
ăn minh” , vai tr
ò
c
ủ
a v
ăn hóa ngày càng

ể
n . Quan h
ệ
gi
ữ
a v
ăn hoá và phát tri
ể
n
đư
ợ
c
bàn lu
ậ
n sôi n
ổ
i c
ả
v
ề
phương di
ệ
n l
ý
lu
ậ
n và th
ự
c ti
ễ

a
đấ
t n
ướ
c , c
ầ
n chú
ý

đế
n m
ộ
t s
ố
phương di
ệ
n cơ b
ả
n bao g
ồ
m ? Th
ứ
nh
ấ
t
: Chưa bao gi
ờ

nh m
ẽ
c
ả
v
ề

quan ni
ệ
m giá tr
ị
, chu
ẩ
n m
ự
c văn hoá , chuy
ể
n
đổ
i c
ả
công ngh
ệ
, k
ỹ
thu
ậ
t
và cơ s
ở

n
đổ
i l
ố
i s
ố
ng , n
ế
p tư duy , t
ầ
m nh
ì
n
v
à cách nh
ì
n c
ủ
a c
á nhân và c
ộ
ng
đ
ồ
ng v
ớ
i h
àng lo
ạ
t c

ủ
a
đ
ấ
t n
ư
ớ
c
mà c
ố
t l
õ
i c
ơ b
ả
n l
à phát tri
ể
n kinh t
ế
th
ị

tr
ườ
ng
đẩ
y m
ạ
nh công nghi

, đa phương hoá , đa d
ạ
ng hoá
các m
ố
i quan h
ệ
qu
ố
c t
ế
. S
ự
chuy
ể
n
đổ
i này là k
ế
t qu
ả
c
ủ
a quá tr
ì
nh v
ậ
n
độ
ng

át tri
ể
n c
ủ
a
đ
ấ
t 17
n
ướ
c . V
ì
v
ậ
y , s
ự
b
ì
nh t
ĩ
nh và khách quan trong đánh giá các hi
ệ
n t
ượ
ng văn
hóa - x
ã

ự
h
ỗ
tr
ợ
c
ủ
a công ngh
ệ
hi
ệ
n
đạ
i tác
độ
ng vào n
ề
n văn hóa c
ủ
a các dân t
ộ
c ,
các qu
ố
c gia l
ạ
i m
ạ
nh m
ẽ

i và d
ị
ch v
ụ
v
ớ
i kh
ố
i l
ượ
ng hàng hóa kh
ổ
ng l
ồ
, s
ự
tăng c
ườ
ng
d
ị
ch v
ụ
du l
ị
ch , gi
ả
i trí , s
ự
m

c gia “ m
ở
” . Ranh gi
ớ
i
đị
a l
ý
h
ữ
u h
ì
nh gi
ữ
a các qu
ố
c gia không
c
ả
n n
ổ
i s
ự
xâm tràn c
ủ
a các trào lưu văn hóa xa l
ạ
. Xu th
ế
toàn c

đặ
c bi
ệ
t là
đố
i v
ớ
i các qu
ố
c gia đang phát tri
ể
n .

Th
ứ
ba : M
ố
i quan h
ệ
gi
ữ
a dân t
ộ
c và qu
ố
c t
ế
tr
ở
thành m

ạ
nh c
ủ
a dân t
ộ
c v
ớ
i s
ứ
c m
ạ
nh c
ủ
a th
ờ
i
đạ
i , tranh th
ủ

th
ờ
i cơ , ch
ố
ng l
ạ
i các nguy cơ
để
t
ậ

ưng
ở
vi
ệ
c gi
ữ
g
ì
n , ph
át huy b
ả
n s
ắ
c v
à
b
ả
n l
ĩ
nh văn hoá c
ủ
a dân t
ộ
c trong giao lưu qu
ố
c t
ế
. Do đó , cùng v
ớ
i xu th

ĩ
nh
dân t
ộ
c , ch
ố
ng l
ạ
i xu h
ướ
ng “
đồ
ng hoá” hay “ nh
ấ
t th
ể
hoá” v
ề
văn hóa .

B
ả
n săc văn hoá là nh
ữ
ng d
ấ
u hi
ệ
u
đặ

ác . Đây là “ gien” di truy
ề
n v
ăn hoá c
ủ
a t
ừ
ng d
ân t
ộ
c . “
Gien” di truy
ề
n này k
ế
t tinh
ở
truy
ề
n th
ố
ng văn hoá dân t
ộ
c th
ể
hi
ệ
n trong l
ố
i

ế
, các dân t
ộ
c s
ẽ
đánh m
ấ
t s
ự

t
ồ
n t
ạ
i c
ủ
a m
ì
nh n
ế
u m
ấ
t b
ộ
“ gien” di truy
ề
n văn hoá . C
ầ
n tránh sai l
ầ

ắ
c văn hoá dân t
ộ
c bao ch
ứ
a c
ả
“ cái t
ĩ
nh” và “ cái
độ
ng” , “ cái
c
ổ
truy
ề
n” v
à “ cái hi
ệ
n
đ
ạ
i” , c
ả
h
ì
nh th
ứ
c v
à n

ề
v
ớ
i cái c
ũ
mà ph
ả
i căn c
ứ
vào quan
đi
ể
m phát tri
ể
n
đấ
t n
ướ
c v
ì
m
ụ
c tiêu “ dân giàu , n
ướ
c m
ạ
nh , x
ã
h
ộ

ự
a ch
ọ
n gi
ữ
a c
ái c
ũ
v
à cái m
ớ
i , c
ái bên
trong và cái bên ngoài , cái n
ộ
i sinh và cái ngo
ạ
i sinh . Tính t
ự
giác c
ủ
a quá 18
tr
ì
nh l
ự
a ch

nh
độ
, nhân cách và b
ả
n l
ĩ
nh c
ủ
a ch
ủ
th
ể
l
ự
a ch
ọ
n .

Th
ứ
tư : Phát huy n
ộ
i l
ự
c c
ủ
a văn hoá dân t
ộ
c chính là t
ạ

n l
ĩ
nh văn hoá . Truy
ề
n th
ố
ng văn hoá là nh
ữ
ng giá tr
ị
văn hoá do l
ị
ch s
ử

đ
ể
l
ạ
i
đượ
c các th
ế
h
ệ
sau làm s
ố
ng l
ạ
i trong th

ĩ
a nhân
đạ
o . Trong chi
ế
n tranh ch
ố
ng xâm l
ượ
c b
ả
o v
ệ
T
ổ

qu
ố
c , hai d
ò
ng ch
ủ
l
ưu này
đ
ã
ph
át huy s
ứ
c m

nh c
ủ
a hào khí Vi
ệ
t Nam ,
đặ
c bi
ệ
t là
trong kháng chi
ế
n ch
ố
ng th
ự
c dân Pháp và kháng chi
ế
n ch
ố
ng M
ỹ
, c
ứ
u n
ướ
c
v
ừ
a qua . Ngày nay , s
ự

ủ
a hai d
ò
ng ch
ủ
lưu c
ủ
a
truy
ề
n th
ố
ng v
ăn hóa dân t
ộ
c n
ế
u b
ị
xem nh
ẹ
, kh
ông
đư
ợ
c th
ế
h
ệ
sau ti

n t
ớ
i d
ấ
u hi
ệ
u và s
ắ
c thái riêng
. Như v
ậ
y , n
ộ
i l
ự
c văn hoá dân t
ộ
c v
ừ
a bao trùm b
ả
n s
ắ
c văn hóa v
ừ
a bao
h
àm b
ả
n l

ắ
c dân t
ộ
c” , là “ b
ộ
l
ọ
c” các giá tr
ị
văn hóa
ngo
ạ
i nh
ậ
p , ch
ố
ng l
ạ
i nh
ữ
ng t
ác
đ
ộ
ng phi v
ăn hoá , ph
ả
n v
ăn hoá t
ừ

ạ
nh khi tr
ở
thành tinh th
ầ
n t
ự
giác c
ủ
a
m
ọ
i thanh viên trong x
ã
h
ộ
i . Đi
ề
u đó c
ũ
ng có ngho
ã
là s
ự
nghi
ệ
p phát tri
ể
n
đấ

ứ
c cao nh
ấ
t n
ộ
i l
ự
c c
ủ
a m
ộ
t n
ề
n v
ăn hóa
đ
ã

đượ
c kh
ẳ
ng
đị
nh trong su
ố
t hàng ngh
ì
n năm d
ự
ng n

ả
n s
ắ
c v
ăn hoá dân
t
ộ
c . Đánh m
ấ
t b
ả
n s
ắ
c văn hóa dân t
ộ
c là đánh m
ấ
t ti
ề
m năng c
ủ
a
ngu
ồ
n l
ự
c con ng
ư
ờ
i

ng - văn hóa tinh th
ầ
n - là m
ộ
t v
ấ
n
đề

c
ấ
p bách và thi
ế
t thân
đặ
t ra
ở
h
ầ
u h
ế
t các qu
ố
c gia .
- B
ở
i v
ì
trên th
ế

ấ
t nh
ữ
ng gi
á tr
ị

đích th
ự
c c
ủ
a m
ì
nh . To
àn th
ế

gi
ớ
i e ng
ạ
i v
ì
“ m
ộ
t m
ẫ
u h
ì
nh văn hoá

qu
ố
c t
ế
, s
ự
trao
đ
ổ
i v
ăn hoá và du l
ị
ch
thúc
đ
ẩ
y c
ác
qu
ố
c gia xích l
ạ
i g
ầ
n nhau , m
ở
ra nh
ữ
ng chân tr
ờ

ả
năng sáng t
ạ
o c
ủ
a các n
ề
n văn hoá .

Đ
ặ
c bi
ệ
t
đ
ố
i v
ớ
i c
ác n
ư
ớ
c th
ế
gi
ớ
i th
ứ
ba
đang công nghi

ì
qu
ố
c gia c
ò
n mà dân t
ộ
c không c
ò
n , ngh
ĩ
a là văn hóa dân t
ộ
c cùng
v
ớ
i các giá tr
ị
c
ủ
a nó b
ị
th
ủ
tiêu . Qu
ố
c gia b
ị
tha hóa văn hóa s
ẽ

ng di
s
ả
n mà ph
ả
i khai thác , phát tri
ể
n
để
đáp
ứ
ng nh
ữ
ng yêu c
ầ
u m
ớ
i , đáp
ứ
ng nh
ữ
ng thách th
ứ
c m
ớ
i . B
ả
n s
ắ
c dân t

ứ
ng k
ế
th
ừ
a và
đổ
i m
ớ
i , k
ế
t h
ợ
p truy
ề
n th
ố
ng và tính hi
ệ
n
đạ
i . M
ộ
t
s
ố
gi
á tr
ị
m

ướ
c t
ừ

giao lưu văn hoá . Trên th
ế
gi
ớ
i này không có m
ộ
t n
ề
n văn hoá nào có
tính thu
ầ
n nh
ấ
t b
ả
n
đị
a .

- S
ự
thay
đổ
i gi
ữ
a các n

ố
ngo
ạ
i sinh trong s
ự
phát tri
ể
n n
ộ
i sinh . Tuy nhiên s
ự
h
ộ
i
nh
ậ
p các giá tr
ị
văn hóa khác v
ớ
i s
ự
tha hóa v
ề
văn hóa c
ũ
ng như s
ự
lai
gi

ạ
i quá khác l
ạ
và
quá m
ạ
nh gh
ép vào m
ộ
t c
ơ th
ể
c
ó th
ể
ph
á v
ỡ
c
ấ
u tr
úc c
ủ
a c
ơ th
ể
nh
ậ
n ,
gây nên s

n th
ố
ng . V
à truy
ề
n th
ố
ng s
ẽ
mang t
ính hi
ệ
n
đạ
i và ph
ụ
c v
ụ
nhu c
ầ
u hi
ệ
n
đạ
i . 20

I /. M
ộ
t s
ố
gi
ả
i ph
áp tr
ư
ớ
c m
ắ
t
đ
ể
x
ây d
ự
ng m
ộ
t n
ề
n v
ăn hóa tiên ti
ế
n ,
đ
ậ
m

c m
ắ
t
c
ầ
n thi
ế
n hành t
ố
t nh
ữ
ng gi
ả
i pháp l
ớ
n sau đây :

1 . Tr
ướ
c h
ế
t , ph
ả
i t
ạ
o ra b
ướ
c chuy
ể
n bi

ngh
ĩ
a Mác- Lênin
và con
đườ
ng ti
ế
n lên ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i , có nh
ậ
n th
ứ
c đúng v
ề
l
ý
t
ưở
ng , l
ẽ

s
ố

ầ
u t
ư các ngu
ồ
n l
ự
c v
à hoàn ch
ỉ
nh h
ệ
th
ố
ng ch
ính sách
phát tri
ể
n văn hoá , nh
ấ
t là trên l
ĩ
nh v
ự
c c
ấ
p bách : nâng cao các ho
ạ
t
độ
ng

ộ
c
,v.v

3 . Ph
ả
i
đổ
i c
ớ
i th
ể
ch
ế
phát tri
ể
n s
ự
nghi
ệ
p văn hoá trong đi
ề
u ki
ệ
n cơ ch
ế

th
ị
tr

ng b
ướ
c th
ự
c
hi
ệ
n x
ã
h
ộ
i hoá v
ề
văn hoá .

4 . T
ạ
o chuy
ể
n bi
ế
n tích c
ự
c trong xây d
ự
ng
đạ
o
đứ
c , n

ã

h
ộ
i , nh
ữ
ng h
ủ
t
ụ
c và n
ế
p s
ố
ng không lành m
ạ
nh , kh
ắ
c ph
ụ
c t
ì
nh tr
ạ
ng thoái
hoá , bi
ế
n ch
ấ
t c

c
ả
thành th
ị
, nông thôn và mi
ề
n núi . 5 . Quan tâm xây d
ự
ng
đ
ộ
i ng
ũ
nh
ữ
ng ng
ư
ờ
i ho
ạ
t
đ
ộ
ng v
ăn hoá , m
ở
r

ự
c qu
ả
n l
ý
c
ủ
a Nhà
n
ư
ớ
c trong s
ự
nghi
ệ
p qu
ả
n l
ý
v
à phát tri
ể
n v
ăn hoá ,
đ
ổ
i m
ớ
i ph
ương th

t tiêu c
ự
c trong
đờ
i s
ố
ng văn hoá x
ã
h
ộ
i
c
ủ
a
đấ
t n
ướ
c . 1 . Nh
ữ
ng m
ặ
t ti
êu c
ự
c trong
đ
ờ

c và
tiêu c
ự
c k
ể
trên l
ạ
i
đồ
ng th
ờ
i di
ễ
n ra cùng v
ớ
i quá tr
ì
nh n
ề
n kinh t
ế
qu
ố
c dân
chuy
ể
n sang s
ử
d
ụ

ướ
c s
ự
nghi
ệ
p công nghi
ệ
p
h
óa , hi
ệ
n
đ
ạ
i ho
á .

Bên c
ạ
nh nh
ữ
ng ti
ế
n b
ộ
và thành t
ự
u to l
ớ
n

ề
u hi
ệ
n t
ượ
ng đáng lo ng
ạ
i trong
đờ
i s
ố
ng văn hoá c
ủ
a
đấ
t n
ư
ớ
c : T
âm l
ý
s
ùng bái hàng hoá , sùng báI ti
ề
n t
ệ
, ch

i , ch
ạ
y theo l
ố
i s
ố
ng tiêu th
ụ
c
ủ
a phương Tây
lây lan trong không ít ng
ườ
i , nh
ấ
t là trong l
ớ
p tr
ẻ
. Các sách báo , tranh
ả
nh ,
băng nh
ạ
c , băng h
ì
nh có n
ộ
i dung kích
độ

c c
ủ
a d
ân t
ộ
c , v.v 2 . Gi
ả
i pháp : Để

đấ
u tranh
đẩ
y lùi nh
ữ
ng hi
ệ
n t
ượ
ng tiêu c
ự
c k
ể
trên , làm lành m
ạ

ệ
c ch
ấ
n hưng n
ề
n văn hoá dân t
ộ
c
để
làm cơ s
ở

đ
ị
nh h
ư
ớ
ng cho vi
ệ
c m
ở
r
ộ
ng giao l
ưu văn hoá qu
ố
c t
ế
c
ủ

a cha ông ta trong quá tr
ì
nh giao
lưu văn hoá v
ớ
i th
ế
giơí tr
ướ
c đây c
ầ
n
đượ
c nghiên c
ứ
u sâu s
ắ
c , toàn di
ệ
n
h
ơn
đ
ể
khai th
ác , v
ậ
n d
ụ
ng

ườ
ng 22
giao lưu văn hoá v
ớ
i các n
ướ
c trên cơ s
ở
bi
ế
t m
ì
nh , bi
ế
t ng
ườ
i m
ộ
t cách th
ự
c
t
ế
khách quan . C
ầ
n bi
ế

ố
nh
ân b
ả
n , h
ợ
p l
ý
, khoa h
ọ
c , ti
ế
n b
ộ
c
ủ
a
văn hoá th
ế
gi
ớ
i - c
ả
phương Đông và phương Tây -
để
làm phong phú thêm
b
ả
n s
ắ

ị

v
ậ
t ch
ấ
t và tinh th
ầ
n m
ớ
i trong quá tr
ì
nh công nghi
ệ
p hoá , hi
ệ
n
đạ
i hoá
đấ
t
n
ướ
c .

Ch
úng ta không t
ự
h
ã

ả
n
đố
i s
ự
ti
ế
p nh
ậ
n xô b
ồ
m
ọ
i th
ứ
g
ọ
i là “ tân k
ỳ
” c
ủ
a văn hoá ngo
ạ
i lai mà
không phân bi
ệ
t hay d
ở
, t
ố

ộ
i nh
ậ
p v
ớ
i
n
ề
n v
ăn minh nhân lo
ạ
i . Trong kinh t
ế
, s
ự
đa d
ạ
ng c
ủ
a phân công m
ớ
i làm n
ả
y sinh tính t
ấ
t y
ế

a văn hoá
Vi
ệ
t Nam
- ngh
ĩ
a l
à tính
đ
ộ
c
đáo c
ủ
a n
ó trong quá tr
ì
nh v
ươn t
ớ
i s
ự
ho
àn
thi
ệ
n con ng
ườ
i theo h
ướ
ng Chân - Thi

t l
à m
ớ
i c
ó
nh
ữ
ng cái đáng giá
để
góp vào kho t
ạ
ng văn hoá phong phú , đa d
ạ
ng c
ủ
a
nhân lo
ạ
i .
Th
ự
c hi
ệ
n
đượ
c như th
ế
, th
ì
ch

i s
ẽ

g
ặ
t h
ái
đư
ợ
c nhi
ề
u hoa th
ơm qu
ả
ng
ọ
t v
ì
m
ụ
c ti
êu dân giàu , n
ư
ớ
c m
ạ
nh , x
ã

h


Đạ
i h
ộ
i
đạ
i bi
ể
u toàn qu
ố
c l
ầ
n th
ứ
VI , qua
đạ
i h
ộ
i
đạ
i bi
ể
u toàn qu
ố
c
l
ầ
n th
ứ
VII t

c hi
ệ
n m
ộ
t
đườ
ng l
ố
i
đổ
i m
ớ
i toàn di
ệ
n
để

đạ
t
đượ
c m
ụ
c
ti
êu “ Dân giàu , n
ư
ớ
c m
ạ
nh , x

i và văn hoá trong quá tr
ì
nh phát tri
ể
n .
Tương lai c
ủ
a văn hoá Vi
ệ
t Nam , ph
ả
i
đượ
c
đặ
t trong quá tr
ì
nh
ấ
y , mà xem
xét . Đườ
ng l
ố
i
đổ
i m
ớ

đấ
t n
ướ
c . Th
ự
c t
ế
, cơ ch
ế

n
ày
đ
ã

đem l
ạ
i nh
ữ
ng th
ành t
ự
u to l
ớ
n v
à c
ò
n ti
ế
p t

ượ
ng tiêu c
ự
c không th
ể
xem th
ườ
ng , nh
ấ
t là trên góc
độ
nh
ì
n văn hoá h
ọ
c .

M
ặ
t khác , t
ừ
quan đI
ể
m chi
ế
n l
ượ
c , k
ế
t h

ên ngoài là t
ấ
t y
ế
u . Trong th
ờ
i
đ
ạ
i
ngày nay , không có m
ộ
t dân t
ộ
c nào có th
ể
tách r
ờ
i , s
ố
ng bi
ệ
t l
ậ
p v
ớ
i th
ế

gi

ớ
i . H
ằ
ng
s
ố
c
ủ
a văn hoá Vi
ệ
t Nam là m
ở
c
ử
a đón nh
ậ
n truy
ề
n th
ố
ng văn hoá b
ố
n
ph
ương , ti
ế
p nh
ậ
n c
ái t

ì
c
ũ
ng m
ấ
t văn hoá , và khi m
ấ
t văn hoá th
ì

c
ũ
ng m
ấ
t d
ân t
ộ
c . M
ụ
c tiêu c
ủ
a chúng ta là xây d
ự
ng m
ộ
t n
ề

u r
õ
hơn v
ề
tính c
ấ
p thi
ế
t và t
ấ
t y
ế
u c
ủ
a vi
ệ
c gi
ữ
g
ì
n và phát huy b
ả
n
s
ắ
c d
ân t
ộ
c ,
đ

n kinh t
ế
m
ở
, em
đã
ch
ọ
n
đề
tài này nghiên c
ứ
u . Qua nghiên
c
ứ
u
đề
tài này , ta có th
ể
hi
ể
u r
õ
hơn v
ề
v
ấ
n
đề
b


DANH
MỤC
TÀI
LIỆU
THAM
KHẢO
: 01. Nh
ữ
ng v
ấ
n
đề
văn hoá Vi
ệ
t Nam hi
ệ
n
đạ
i – Nhà xu
ấ
t b
ả
n Giáo d
ụ
c – Tác
gi

văn hoá Vi
ệ
t Nam – Nhà xu
ấ
t b
ả
n giáo d
ụ
c – 1999 – Tác gi
ả
:Tr
ầ
n
Qu
ố
c V
ượ
ng ( Ch
ủ
biên ) – Tô Ng
ọ
c Thanh – Nguy
ễ
n Chí B
ề
n – Lâm
M
ỹ
Dung – Tr
ầ

c Trang
A/ .
Đặ
t v
ấ
n
đề
02
B / . Gi
ả
I quy
ế
t v
ấ
n
đ
ề

04
Chương I. Quan ni
ệ
m v
ề
b
ả
n s
ắ
c văn hoá dân t
ộ
c trong 04