1
CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH ĐỘNG KINH

MỤC TIÊU:
Trình bày được bệnh học và cách phân loại bệnh động kinh.
Mô tả được bệnh học.
Lập được kế hoach chăm sóc người bệnhđộng kinh.
KHÁI NIỆM.
Đông kinh là tình trạng bệnh lý với sự tái diễn của nhiều cơn biểu hiện bằng các co giật
cơ đột ngột hoặc biến đổi trạng thái ý thức hoặc rối loạn hoạt động của hệ
thần kinh thực vật. Đó là một hội chứng phức tạp bao gồm nhiều mặt biểu
hiện trên lâm sàng và trên xét nghiệm phản ánh một quá trình tổn thương
kích thích ở não. Có nhiều nguyên nhân khác nhau có thể gây ra cơn động
kinh; bệnh động kinh là sự tái diễn của các cơn động kinh một cách có chu
kỳ với tính chất định hình của các cơn động kinh. Trong thực tế động kinh
thường là triệu chứng của bệnh tiềm ẩn hoặc của rối loạn chuyển hoá.
SINH BỆNH HỌC:
Cơn động kinh thường xảy ra khi các tế bào não bị kích thích quá độ về mặt sinh
lý và sinh hoá. Một số tế bào bất thường ở não có thể phát sinh ra các kích thích đó đột
ngột hoặc thường xuyên , có khi làm xuất hiện cơn động kinh cũng có khi không gây
động kinh. người ta gọi các tế bào bất thường đó là ổ động kinh và có thể ghi EEG để
phát hiện các ổ này. Một ổ gây động kinh có thể là hậu quả của chấn thương sản khoa,
chấn thương sọ não, u não, chảy máu não hoặc viêm màng não. Một số trường hợp tuy
không bị chấn thương hoặc không có bệnh gì cấ p tính trước khi xảy ra cơn động kinh thì
có thể đo rối loạn sinh hoá hoặc chuyển hoá bao gồm bệnh tiểu đường, bệnh thoái hoá,
rối loạn nội tiết, khuyết tật di truyền (gen) hoặc thiếu hụt dinh dưỡng. Nếu không tìm
được nguyên nhân gây bệnh người ta gọi đó là động kinh nguyên phát.
Các cơn động kinh có thể xảy ra nhiều lần nhắc lại nhưng có khi chỉ xaỷ ra trong
thời điểm nhất định. Các cơn xảy ra một cách đơn độc hoặc không tái diễn thường gặp ở
những trường hợp bệnh nặng với sự rối loạn chuyển hoá trong cơ thể người bệnhhoặc ở

(cơn vắng ý thức), động kinh co thắt trẻ em, động king giật cơ và động kinh mất trương
lực.
4.1.1 Động kinh cơn lớn:
Bao gồm một loạt hiện tượng xảy ra trong vài phút. Khởi đầu người bệnhmất ý thức đột
ngột và lâm vào trạng thái co cứng các cơ (giai đoạn co cứng cơ). Các chi trên co gấp,
chi dưới duỗi, đầu ngữa ra sau. Có thể trong lúc co cứng các cơ hô hấp người bệnhsẽ
phát ra một tiếng kêu to, do không khí trong lồng ngực bị tống mạnh ra ngoài theo đường
thở bị co thắt hẹp lại. Cũng trong lúc này xảy ra một giai đoạn ngừng thở ngắn làm cho
người bệnhbị tím tái cho tới khi thôi co cứng và chuyển sang các động tác giật ( giai
đoạn co giật) xen kẻ co và duỗi các cơ, hệ thần kinh tực vật bị tăng tiết gây tăng tiết
nhiều nước bọt. Đại tiểu tiện tự động có thể xảy ra. Sau cùng nhịp độ của các động tác co
giật giảm dần rồi rồi các cơ bắt đầu duỗi. Vài phút tiếp theo người bệnhdần dần phục hồi
ý thức nhưng cũng có thể còn lú lẩn nhưng thường là ngủ thiếp.
Cơn lớn xảy ra có thể đưa tới nhiều nguy cơ tai biến cho bệnh nhân. Lúc khởi phát cơn,
người bệnhcó thể ngã bất kỳ đâu và sẽ bị chấn thương. Trong giai đoạn co giật, đầu và tứ
chi cũng có thể bị chấn thương do va chạm vào các vật cứng. người bệnhcó thể cắn phải
lưỡi. Trầm trọng nhất là các cơn động kinh không dứt hẳn và cơn nọ kế tiếp cơn kia đưa
người bệnhvào trạng thái động kinh ( động kinh liên tục). Não sẽ bị thiếu oxy rối loạn hô
hấp có thể dẫn đến tử vong.
4.1.2. Động kinh cơn nhỏ:
Thường thể hiện bằng các cơn vắng ý thức và hay gặp ở lứa tuổi học sinh. Mặc dầu đay
là các cơn động kinh toàn bộ nhưng thực tế là cơn nhỏ, nên có khi không phát hiện được
nếu không chú ý theo dõi. Bệnh nhi thường mất ý thức trong vài giây và cũng không bị
ngã. Khi cơn xảy ra trẻ ngừng hoạt động (ngừng nói, ngừng viết, ) nhưng rất nhanh
chóng vài giây sau khi qua cơn trẻ lại tiếp tục các động tác còn bỏ vở khi trước mà không
hề hay biết gì về việc mới xảy ra. Trong một ngày có thể xảy ra nhiều lần như vậy.
4.1.3. Động kinh co thắt ở trẻ em:
Thường găp ở trẻ dưới hai tuổi. Đây là những cơn dộng kinh toàn bộ thể hiện dưới dạng
các cơn co thắt gấp gây gục đầu hoặc gập thân có thể kèm theo hoặc không kèm theo


khú giác. Cơn ddoojngkinh cục bộ phức tạp cũng chỉ kéo dài vài phút nhưng sau đó
người bệnhthường bị lú lẫn vài phút hoặc có khi vài giờ.
5. ĐIỀU TRỊ:
Cơ bản là thuốc chống động kinh. Có nhiều loại để sử dụng cho nhiều loại động kinh
khác nhau như: Barbituric, Hydatoin, Seduxen, Depakine,
Thuốc điều trị động kinh cần được uống nhiều - hàng ngày, liều lượng chia làm 2-3 lần;
liều lượng tính theo cân nặng cơ thể, tuổi và nhất là căn cứ vào thể lâm sàng. Khi xảy ra
cơn động kinh liên tục cần phải sử dụng thuốc chống động kinh theo đường tĩnh mạch.
Thầy thuốc điều trị là người quyết định điều chỉnh tăng hoặc giảm liều lượng thuốc.
người bệnhđộng kinh thường được theo dõi chặt chẻ về tác dụng của thuốc đặc biệt chú
ý tới các chức năng máu, gan, thận, và luôn cảnh giác với các tai biến có thể xảy ra như
ngộ độc, dị ứng, viêm gan, viêm thận,
Dùng thuốc là để kiểm soát cơn động kinh giúp cho người bệnhvẫn đảm bảo được đời
sống bình thường hàng ngày trong gia đình và xã hội. Như vậy trong khi điều trị người

4
bệnhvẫn có thể tham gia lao động sinh hoạt bình thường, trẻ em vẫn có thể vui chơi học
tập như những trẻ em khác.
6. CHĂM SÓC :
Ngoài cơn động kinh:
Giúp thầy thuốc thăm khám người bệnhtại phòng khám hoặc trong buồng bệnh.
Lấy bệnh phẩm làm các xét nghiệm theo y lệnh của thầy thuốc.
Đưa người bệnhđi làm các X quang, EEG,
Thực hiện thuốc theo y lệnh của thầy thuốc.
Theo dõi tác dụng phụ hoặc tai biến khi dùng thuốc.
Theo dõi các sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân: ăn uống, ngũ, nghỉ, vệ sinh cá nhân,
Theo dõi diễn biến của bệnh ghi chép đầy đủ vào hồ sơ, ví dụ : giờ xảy ra cơn, nơi người
bệnhxảy ra cơn, đặc điểm của cơn co giật hoặc các hiện tượng khác của động kinh, thời
gian kéo dài của cơn động kinh, diễn bíên sau cơn, các yếu tố có liên quan như người
bệnhmệt, sốt, thiếu ngũ, đói,

học tập như mọi trẻ em khác. Nhưng cần chú ý khi tiếp xúc với lửa, ao hồ sông, nước,
phòng khi có cơn co giật người bệnhdễ bị tai nạn bất ngờ.
Tránh những công việc dưới trời nóng và gây nguy hiểm như làm trên cao, trong hầm lò,
lái xe, thợ đốt lò, nên làm những việc ổn định không oc nguy cơ gây tổn thương khi có
cơn động khinh xảy ra.
Tránh mệt mõi cơ thể và tinh thần như tránh suy nghĩ căng thẳng, thiếu ngũ, đói, mệt,
sốt.
Tự theo dõi ghi chép diễn biến cơn để báo cáo với thầy thuốc điều chỉnh kiều thuốc
Điều quan trọng là cần động viên người bệnh kiên trì điều trị và không nên cho
rằng động kinh là một lực cản trong cuộc đời./.