


Côn trùng là những động vật không
xương sống có tên khoa học là lớp Insecta
(lớp Côn trùng), là lớp lớn nhất, phân bố
rộng rãi và đa dạng nhất trên Trái Đất, với
hơn 1 triệu loài . Một số loài có nọc độc
hoặc chất tiết có axit hữu cơ.

 !"#
Tổn thương da do tiếp xúc với côn trùng có nọc độc , chất
tiết của côn trùng có axit hữu cơ hoặc bị côn trùng cắn
đốt là hiện tượng hay gặp , nhất là vùng nông thôn .
Tai nạn do tiếp xúc với côn trừng thường là :
- Đi xe không đeo kính bảo hiểm bị côn trùng bay vào
mắt , trong đó có một số loại có bụi độc gây cay hoặc
bỏng phù niêm mạc mắt .
- Bị bọ xít phun dịch tiết với mục đích tự vệ vào mắt ,
da
- Bị sâu róm , chèn nẹt chích lông có nọc độc
- Bị giời leo , do ban đêm khi ngủ con bọ giời bò lên
người , khi bò chúng để lại chất tiết gây tổn thương da .
$%&'(&)*!"+,-&+*!""
1- Giời leo :
+ Bệnh giời leo là tên gọi dân gian , trong các y văn
không có bệnh này , đây là trường hợp tổn thương bỏng
da do tiếp xúc với chất tiết của con bọ giời hoặc có tên
khác là xích lời
Bọ giời khi bò để lại chất tiết có axit phốt pho hữu cơ
( lân tinh có tính phát sàng xanh mờ vào ban đêm ) . Tổn

Tổn thương sẽ tiến triển theo hướng sau : Đầu tiên da bị
nổi vầng đỏ thành từng vệt hoặc đám , vài ngày sau mức
độ tổn thương càng nặng dần lên , da sạm đen lai và ở
bên dưới có dịch tiết bóc tách da tổn thương bỏng với
phần còn lại bên dưới . Dịch tiết ngày một nhiều dần ,
hoá mủ làm bong da . Tổn thương liên tục rỉ huyết thanh ,
loét sâu dần xuống duới , Tuỳ mức độ nặng nhẹ mà sau 5
-7 ngày hoặc thậm chí nửa tháng vết loét khô dần và
khỏi , để lại sẹo nếu kèm theo nhiễm trùng gây viêm mủ ,
thông thường da chỉ khoang đen hoặc loang trắng vài
năm rồi hết .
- Xử lý theo dân gian :
Nhai nhỏ mịn gạo nếp , đỗ xanh rồi đắp lên chỗ bị tổn
thương . Cách làm này cũng có hiệu quả đối với trường
hợp bị nhẹ . Sở dĩ cách làm này có tác dụng đôi chút vì
khi nhai đỗ và gạo , được trộn lẫn với nước bọt , nước bọt
là một dụng dịch kiềm nhẹ nên gặp axít sẽ dung giải bớt
nó đi làm cho tổn thương chóng khỏi hơn .
- Cách xử lý hiệu quả nhất :
Dùng bột Natribicacbonat ( thuốc muối chữa bệnh dạ dày
) đây là một loại kiềm mạnh , dùng lau rửa chỗ tổn
thương . Natribicacbonat xẽ phản ứng hoá học với axit
phôt pho hữu cơ tạo thành muối và nước làm lấy đi axit
còn đọng lại ở trên da ( do da có cấu tạo nhiều lớp như
vẩy ngói , nên chất tiết của côn trùng lưu giữ ngấm vào
các khe kẽ )
Cách tiến hành : Pha thuốc muối với nước sạch thành
dạng hồ như cháo đặc , đắp lên chỗ tổn thương . để 15 -
20 phút sau dùng bông thấm nước chùi sạch bột đã đắp đi
, rồi lại tiếp tục làm như thế vài lần nữa , nếu da bị bong

nay ở Nam Bộ) và một số giống nhãn khác.
Con trưởng thành có chiều dài cơ thể khoảng 20-25
ly (có khi đến 30 ly), chiều ngang khoảng 13-16 ly, thân
mình có hình lục giác, màu nâu nhạt hơi vàng (ảnh 29a,
29b, 29c), dưới bụng có phủ một lớp phấn màu trắng,
con cái lớn hơn con đực, chúng thường tiết ra mùi hơi
khó chịu, nước tiểu của chúng có thể làm “cháy” da
người như a xít. Con trưởng thành có thể sống đến 10
tháng, một con cái có thể đẻ hàng trăm trứng. Trứng
được đẻ thành từng ổ xếp song song thành hai đến ba
hàng ở mặt dưới của lá hoặc một hàng trên cuống lá, đọt
non. Trứng có hình hơi tròn, kích thu7c1 khoảng 2,5-3
ly, có màu hơi xanh nhạt hoặc vàng, khi sắp nở có màu
nâu đen. Bọ xít non (ấu trùng) có 5 tuổi, khi còn nhỏ
sống tập trung thành từng đám trên các đọt non, chùm
hoa hay trái non thân mình chúng màu nâu nhạt, có xen
lẫn những vệt màu đỏ, xanh, giai đoạn ấu trùng kéo dài
khoảng 2-3 tháng. Bọ xít thường xuất hiện và gây hại
nhiều vào lúc nhãn ra đọt non, ra hoa, ra trái.
cả trưởng thành và ấu trùng đều chích hút nhựa của
các đọt non, cuống hoa, trái, làm cho mép lá non bị héo,
cháy khô, rụng lá, bông và trái non bị khô và rụng. Ở
những trái đã lớn chỗ vết chích trên vỏ trái có màu nâu,
sau này nấm bệnh theo vết chích xâm nhập vào thịt trái
làm cho thịt trái bị thối cục bộ, gây tổn thất nhiều cho
năng suất.
Để hạn chế tác hại do bọ xít gây ra có thể áp dụng
một số biện pháp sau đây:
- Nên “làm gốc” xử lý cho cây ra trái đồng loạt để
cho nhãn ra đọt, ra hoa, ra trái tập trung trên diện càng

trước và đang âm thầm phát tán trên toàn thế giới.
Bọ xít hút máu người đang âm thầm phát tán trên toàn thế
giới
Sự phát tán của loài bọ xít này thông qua các phương tiện
giao thông và có sự liên quan với vật chủ ưa thích hút
máu của chúng là các loài chuột.
Theo TSKH Vũ Quang Côn, Chủ tịch Hội Côn trùng học
VN, loài bọ xít này truyền ký sinh trùng cho người, dẫn
đến bệnh chaga – 1 loại bệnh tim mạch, thần kinh do ký
sinh trùng dẫn đến ra.
Lúc ký sinh trùng vào cơ thể người sẽ dẫn đến bệnh về
huyết khối dẫn đến tắc mạch. Người nhiễm ký sinh trùng
này không tử vong ngay mà chết từ từ do sức khỏe suy
yếu dần. Người mắc bệnh có biểu hiện mệt mỏi, chóng
mặt, đau đầu và ngủ vặt nhiều.
“Tại Việt Nam hiện chưa ghi nhận bệnh nhân mắc chaga
nhưng vì chúng ta còn rất ít hiểu biết về loài côn trùng
này, vì vậy chưa thể lượng hết các nguy hại do chúng dẫn
đến nên”, TSKH Vũ Quang Côn cho biết.
Theo TS Trương Xuân Lam (Viện Sinh thái và tài
nguyên sinh vật), qua điều tra, thu mẫu và ghi nhận ở 14
quận, huyện thuộc Hà Nội trong 3 năm 2010, 2011 và
2012 từ tháng 1 cho đến tháng 12 cho thấy: loài bọ xít hút
máu này hay thấy từ cuối mùa xuân cho đến cuối mùa thu
và đầu mùa đông.
Kết quả điều tra cũng cho thấy tỷ lệ có mặt loài bọ xít hút
máu ở các đồ đạc trong phòng ngủ là cao nhất (chiếm
53,37%), tiếp đến là ở trên gường ngủ (chiếm 29,33%) và
tỷ lệ thấp nhất là các vị trí khác trong phòng chiếm
17,31%.

hút máu người. Đây có thể là một trong hàng trăm cá thể
bọ xít hút máu sống trên địa bàn quận Long Biên từ năm
ngoái còn sót lại. Lúc gặp điều kiện thuận lợi, loại bọ xít
này sẽ sinh nở và phát tán vào nhà dân”.
Theo TS. Trương Xuân Lam, loài bọ xít hút máu người
sống bằng máu người hoặc động vật, khi không có động
vật chúng sẽ tìm đến người để hút máu. Chúng không chỉ
xuất hiện ở các khu nhà ẩm thấp, tối tăm mà còn xuất
hiện cả ở những khu nhà cao tầng, đầy đủ tiện nghi.
?;E39:3;<?1FGHGI
J
TS. Lam nhấn mạnh, thời điểm này đang là mùa sinh sản
của bọ xít hút máu người. Một năm bọ xít chỉ cần hút
máu từ 1 đến 3 lần là có thể sống sót suốt vòng đời.
Thông thường vào tháng 7,8,9 là thời kỳ sinh sản của bọ
xít hút máu. Chúng cần thức ăn (máu người hoặc động
vật) nên sẽ phát tán vào nhà dân. Đối tượng bọ xít hút
máu người phần lớn là trẻ em. Nếu bị bọ xít đốt nhiều
lần, người bị đố có thể mắc bệnh, thậm chí dẫn đến tử
vong.
TS. Lam khuyến cáo, nếu vô tình bị bọ xít hút máu người
đốt, người dân nên rửa ngay vết đốt bằng xà phòng,
không gãi tại chỗ vết đốt để tránh dẫn đến xước và viêm
nhiễm và đến ngay cơ sở y tế để được khám, chữa trị
chống dị ứng và chống viêm nhiễm tại chỗ. Người dân
chú ý dọn dẹp vệ sinh giường, tủ để loại trừ trứng nở
thành ổ bọ xít hút máu người phát tán sẽ rất nguy hiểm.
Bọ xít hút máu người có phần gốc vòi cong, không dính
sát đầu. Mặt bụng của ngực trước có rãnh lõm để nạp vòi
và có nọc độc làm tê liệt con mồi.

mũi ở lưng sưng tấy lên. Sau nhiều ngày, vùng bị đốt rất
ngứa, khó chịu. Tôi đi khám da liễu được bác sĩ cho
thuốc nên cũng thấy đỡ. Tuy nhiên, tôi vẫn chưa yên tâm
khi có thông tin cho rằng, ở nhiều nước, bọ xít này có khả
năng lây bệnh, khi đốt vào sẽ làm suy yếu khả năng miễn
dịch. Từ khi xuất hiện bọ xít và bị đốt, cả gia đình tôi lúc
nào cũng ám ảnh nỗi lo bị bọ xít tấn công”.
Còn anh Trần Hoàng (đường Phạm Văn Đồng, tổ 3 Đồng
Xá, Mai Dịch, Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, nhiều người
dân ở đây cũng thường nhìn thấy bọ xít hút máu người.
“Nhiều người bị bọ xít hút máu người đốt, biểu hiện là
ngứa và sưng đỏ phù lên, chỗ sưng mấy ngày mới hết.
Những con bọ xít ở đây cũng giống những con bọ xít hút
máu người từng bắt được tại nhiều địa phương khác hay
những hình ảnh được mô tả trên các báo. Chúng có 6
chân, vòi chích dài, cứng và nhọn, sau lớp cánh mỏng
trên lưng có những vạch ngang màu vàng nâu, phần bụng
dẹt và to”, anh Hoàng mô tả lại.
PGS.TS Nguyễn Văn Châu (người từng bảo vệ đề tài
khoa học về loài bọ xít hút máu người) cho rằng: Bọ xít
hút máu người đã xuất hiện gần như phổ biến tại các tỉnh,
thành phố. Riêng tại Hà Nội, bọ xít hút máu “phủ sóng
tấn công” trên 29 quận, huyện. Trước năm 1979, bọ xít
hút máu người rất phổ biến, xuất hiện nhiều sau đó ít dần
đi và nay xuất hiện trở lại. Loài bọ xít hút máu người có
thể bay vào nhà nhưng chủ yếu từ tầng 1, tầng 2. Bọ xít
hút máu thường làm tổ ở khe tường, sàn gỗ, gác xép nơi
giường ngủ phòng trọ và các đống củi gỗ để lâu ngày ở
trong hoặc quanh nhà. Đặc biệt, chúng xuất hiện khi thời
tiết mưa nhiều.

nhanh chóng nhưng nó có truyền bệnh hay không vẫn
chưa biết và phải có nghiên cứu xem xét về vấn đề dịch
tễ.
PGS.TS Nguyễn Văn Châu khuyến cáo, trước sự xuất
hiện gần như phổ biến của loài bọ xít hút máu người,
người dân nên chủ động để bảo vệ sức khỏe của mình và
gia đình. Nên dọn dẹp vệ sinh giường, tủ, nơi ở và khu
vực quanh nhà để loại trừ trứng nở thành ổ bọ xít hút máu
người phát tán. Nếu vô tình bị bọ xít hút máu người đốt,
người dân nên rửa ngay vết đốt bằng xà phòng, không gãi
tại chỗ vết đốt để tránh gây xước, viêm nhiễm và đến
ngay cơ sở y tế để được khám, điều trị.
3;<RS1
PR6:;H
3;T3G
Khi dân số tiếp tục nhích gần hơn tới
mốc 8 tỷ người, thực phẩm trở nên khan
hiếm và nhiều chuyên gia khẳng định
rằng chẳng bao lâu nữa, con người sẽ
phải ăn các món từ côn trùng.
Đừng để mất thị lực do côn trùng!
Tinh dầu tự chế chống côn trùng cắn giao
mùa
Côn trùng giúp tráng dương vua Gia Long
chọn làm linh vật
Một nhóm sinh viên Đại học McGill, Montreal đã giành
được giải thưởng Hult năm 2013 nhờ sáng chế sản xuất
bột giàu protein làm từ côn trùng. Nhóm sinh viên này đã
được thưởng 1 triệu đô la để bắt đầu chế tạo ra thứ mà họ
gọi là Bột Năng lượng (Power Flour). “Chúng tôi sẽ bắt