Ho ra máu, vì sao?
Khi một bệnh nhân ho ra máu, làm sao biết máu từ
đâu ho ra, từ đường tiêu hóa hay đường hô hấp. Việc
xác định được máu từ đâu ho ra có ý nghĩa quan trọng
giúp xử trí kịp thời để cứu người bệnh.
Cách phân biệt ho ra máu từ đường tiêu hóa hay
đường hô hấp
Gặp trường hợp bệnh nhân ho ra máu, chúng ta phải
nhanh chóng phân biệt được máu từ đâu ho ra để nhanh
chóng cứu chữa cho họ. Máu từ mũi họng hay từ dạ dày,
ruột Đặc điểm của máu từ dạ dày, ruột ra là máu có vẻ
ngoài đỏ sẫm và độ pH acid (chúng ta có thể thử bằng
giấy quỳ hoặc ngửi thấy mùi chua). Trái lại, nếu máu từ
trong đường hô hấp dưới ho ra là máu có vẻ ngoài đỏ sáng
và độ pH kiềm.
Bệnh gì gây ho ra máu?
Nơi chảy máu hay gặp nhất là đường hô hấp, ở khí phế
quản, nơi thường bị tổn thương do viêm (viêm phế quản
cấp tính hay mạn tính, giãn phế quản) hoặc bởi khối u như
ung thư biểu mô phế quản, ung thư biểu mô di căn trong
phế quản, hay khối u loại khác. Máu bắt nguồn từ nhu mô
phổi có thể do nhiễm khuẩn gây viêm phổi, áp-xe phổi,
lao hoặc do bệnh đông máu, bệnh tự miễn. Các bệnh khác
ảnh hưởng đến hệ mạch phổi là bệnh nghẽn mạch phổi và
các bệnh gây tăng áp suất tĩnh mạch và mao mạch phổi
như hẹp van hai lá suy tâm thất trái.
Những công trình nghiên cứu gần đây nhất cho thấy hai
bệnh viêm phế quản và ung thư biểu mô phế quản là các
nguyên nhân thường gặp nhất gây ho ra máu. Đặc biệt cần
chú ý là các bệnh lao và giãn phế quản tuy có tần suất
thấp ho ra máu, nhưng là nguyên nhân gây ho ra máu ồ ạt,

mức, ngăn ngừa máu phun ra các vùng phổi lành và tránh
nghẹt thở. Cho bệnh nhân nằm nghỉ và dùng thuốc giảm
ho để giảm chảy máu. Trường hợp biết được nguồn gốc
xuất huyết và hạn chế ở một phổi thì nên đặt bệnh nhân ở
tư thế thích hợp để máu không bị hít vào bên phổi lành.
Trường hợp nặng, máu chảy ồ ạt, vì cần kiểm soát đường
thông khí và duy trì sự trao đổi khí đúng mức nên cần
phải đặt ống thông trong khí quản và thông khí cơ học. Ở
bệnh nhân có nguy cơ chảy máu sang bên phổi lành đối
bên với bên xuất huyết cần phải tách riêng hai nhánh
chính phế quản phải và trái với nhau bằng cách đặt ống
thông chọn lọc vào phổi không chảy máu nhờ hướng dẫn
bằng soi phế quản hoặc bằng cách dùng ống trong khí
quản hai lòng được thiết kế đặc biệt. Có thể dùng phương
pháp đặt ống thông túi qua ống soi phế quản và làm
phồng túi ống thông để bít phế quản dẫn đến vị trí chảy
máu để ngăn ngừa hít máu vào các vùng phổi lành và
chèn ép vị trí chảy máu và làm ngừng chảy máu.
Ở những cơ sở y tế có điều kiện có thể kiểm soát chảy
máu bằng các phương pháp: dùng ánh sáng laze, dùng dao
đốt điện, liệu pháp nghẽn mạch và phẫu thuật cắt bỏ vùng
phổi bị bệnh.