Thu Hoạch Và Sơ Chế Ca Cao
THU HOẠCH TRÁI

Ca cao đang trong giai đoạn thu hoạch

Bảo quản ca cao sau thu hoạch đảm bảo chất lượng
Chỉ thu hoạch khi trái đã chín, là lúc trái có màu vàng hoặc đỏ cam tùy theo
giống. Trái chín thuận lợi cho việc lên men, hàm lượng bơ trong hạt cao và
có hương thơm tốt nhất. Không nên để quá muộn vì hạt có thể nảy mầm bên
trong trái (một số giống), bị hư do sâu bệnh, chuột, sóc phá hại. Còn nếu hái
sớm quá thì có thể làm cho năng suất thấp, khó bóc hạt và phẩm chất không
cao.
Đối với những trái ngang tầm tay ta dùng dao cắt, còn những trái cao hơn thì
dùng những dụng cụ hái trái để hái. Cắt cuống trái bằng kéo tỉa cành hoặc
dao bén. Cần lưu ý rằng kéo lưỡi càng bén thì càng ít tạo vết thương cho cây.
Tránh va chạm lưỡi cắt vào thân cây vì sự va chạm gây trầy xước, làm tổn
thương đệm hoa sẽ ảnh hưởng xấu tới sự ra hoa kết trái ở các vụ sau.
TỒN TRỮ TRÁI
Một trong những kỹ thuật nâng cao chất lượng ca cao là tồn trữ trái. Trái ca
cao được thu hoạch cẩn thận, tránh làm nứt dập và được lưu trữ nơi thoáng
mát trong vòng 7-9 ngày. Với khối lượng nhỏ trái lưu trữ trong 9 ngày khi
lên men có chất lượng cao nhất. Trữ trái còn giúp các nông hộ có diện tích
nhỏ có thời gian thu gom lượng hạt lớn hơn thuận lợi cho một lần ủ. Hạt khi
tách khỏi trái cần phải ủ ngay trong ngày.
Khi trái được tồn trữ thể tích lớp cơm nhầy sẽ giảm nên giai đoạn lên men
yếm khí ngắn, không có axit latic nên hạt ít chua. Hạt lên men từ trái tồn trữ
có hương tốt hơn. Tuy nhiên, tồn trữ trái hay gặp khó khăn về diện tích và
phương tiện để tồn trữ, hao hụt do bệnh thối trái và các loài gặm nhấm phá
hoại.
PHƠI HẠT ƯỚT
Hạt sau khi tách khỏi cùi/lõi được trải trên líp với độ dày khoảng 5 cm để

khối hạt tăng nhanh sau mỗi lần đảo trộn và có thể lên 50 độ C tùy theo nhiệt
độ môi trường và khối lượng hạt. Với khối lượng hạt lớn dễ đạt nhiệt độ cao
nên chất lượng hạt sau này tốt hơn. Việc giữ nhiệt độ cao cho khối hạt trong
quá trình lên men rất quan trọng. Đây là yếu tố quyết định sự thành công của
quá trình lên men. Tránh để khối hạt gặp mưa. Nếu trời quá lạnh cần sử
dụng nhiều lớp bao gai để che đậy.
Sau khi lên men 5-6 ngày nhiệt độ bắt đầu giảm cho biết là quá trình lên men
đã kết thúc.
Có nhiều phương pháp lên men/ủ hạt ca cao:
Ủ đống
Hạt ca cao được đổ đống thành hình nón trên lớp lá chuối được xếp tròn trên
mặt đất. Bên dưới lá chuối kê các cành cây để tạo độ thông thoáng và giúp
dịch nhầy chảy ra dễ dàng. Ủ kín bằng lá chuối trên bề mặt khối hạt nhằm
giữ hơi nóng trong suốt thời gian ủ. Nếu trời lạnh có thể phủ thêm lớp bao
gai. Đống hạt có thể từ 25-2500 kg hạt tươi.
Ủ đống có ưu điểm là không dùng dụng cụ đặc biệt, phù hợp với nhiều khối
lượng khác nhau.
Ủ thùng
Ca cao được chứa trong thùng gỗ có khe hở hoặc đục lỗ ở đáy. Chiều dài và
rộng của thùng có thể thay đổi tùy theo lượng hạt nhưng chiều cao khối hạt
không nên vượt quá 50 cm. Khối lượng ủ từ 50 - 1000kg.
Ủ thúng
Lót lá chuối quanh thúng tre, nếu lớp lá chuối dày cần thiết phải soi lỗ để
nước dễ thoát ra khỏi thúng trong quá trình lên men; đổ đầy hạt; đậy thúng
lại bằng lá chuối hoặc bao gai để giữ nhiệt. Hai ngày sau khi ủ, trộn đều hạt
bằng cách đổ từ thùng này sang thùng kia. Kích thước thúng tùy theo khối
lượng hạt để có thể chứa từ 10 - 150 kg hạt ca cao tươi. Với khối lượng hạt
nhỏ, ban ngày nên đặt thúng dưới ánh nắng mặt trời để giúp nhiệt độ lên cao.
Ủ thúng sử dụng khi chỉ có khối lượng hạt nhỏ.
ĐẢO TRỘN KHỐI HẠT

chua và không bị bắt mùi như trong kỹ thuật sấy. Ngoài ra phơi nắng còn có
những ưu điểm như rẻ tiền, dễ làm, ít thiệt hại do hạt vỡ. Tuy nhiên, trở ngại
chính là nếu trời mưa thời gian phơi kéo dài làm hạt dễ bị mốc và thối.
Trải hạt trên sàn, nong, nia hoặc sân xi măng nơi có ánh sáng tốt. Chỉ nên
phơi hạt hai lớp dầy để nhanh khô. Đảo trộn hạt thường xuyên để bảo đảm
khô đồng đều. Nếu ánh sáng đầy đủ, ít mưa cần 5 - 10 ngày để hạt khô. Tốt
nhất là nên phơi hạt trên các tấm phên đặt cao để tránh lẫn đất bẩn và không
khí có thể tuần hoàn làm hạt mau khô.
Để tránh mưa nhanh, có thể dùng phên phơi cơ động. Phương tiện này được
cấu tạo gồm 1 mái nhà cố định với vách trống. Chung quanh vách có hệ
thống rãnh trượt ở độ cao khác nhau để tận dụng diện tích sử dụng. Phên
phơi được kéo ra hoặc đẩy vào rất nhanh tùy thời tiết nắng hay mưa.
Sấy
Nếu không có nắng, hạt sau khi lên men phải sấy. Hạt sấy dễ bị giảm chất
lượng nếu để nhiễm khói đốt tạo mùi lạ hoặc hạt khô quá nhanh. Hạt khô
nhanh cản trở acid hình thành trong quá trình lên men không thấm ra bên
ngoài để bốc hơi nên hạt sẽ chua. Các máy sấy sử dụng cho ca cao phải dùng
nhiệt gián tiếp thông qua thiết bị trao đổi nhiệt.
Sấy hạt có thuận lợi là không bị phụ thuộc vào thời tiết. Tuy nhiên, phương
pháp này đắt tiền, luôn luôn có rủi ro bị ám khói, hạt dòn dễ vỡ, chi phí đầu
tư cao.
TỒN TRỮ HẠT
Hạt khô sau khi loại bỏ tạp chất và phân loại theo kích cỡ được cho vào bao
và được tồn trữ nơi khô ráo, thoáng mát. Do hàm lượng chất béo cao trong
hạt ca cao nên ca cao rất dễ hấp thu các mùi lạ làm giảm phẩm chất. Hạt tồn
trữ phải tránh xa nguồn khói, xăng dầu, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón
HUN TRÙNG
Nếu lưu trữ hạt ca cao lâu, đặc biệt trong mùa mưa, cần hun trùng để trị sâu
mọt đục hạt. Phương pháp hiệu quả và thông dụng nhất là sử dụng methyl
promide. Tuy nhiên, hiện nay một số nước không sử dụng hóa chất này vì