Các chất hoạt động bề mặt trong công nghiệp
dệt nhuộm
Dung dịch nhuộm có sức căng bề mặt lớn, không thấm ướt vải sợi nên
thuốc nhuộm không ngấm vào được. Khi cho chất hoạt động bề mặt vào
sẽ làm giảm sức căng bề mặt cho phép các phân tử thuốc nhuộm di
chuyển vào bên trong xơ sợi. Khi tăng nổng độ chất ngấm thì tính thấm,
ngấm của dung dịch tăng lên, tuy nhiên đếm một giới hạn nào đó sự tăng
nồng độ chất ngấm sẽ không làm tăng thêm khả năng thấm nữa. Chất
ngấm đa số là chất hoạt động bề mặt anion như xà phòng, dầu đỏ và
những hợp chất kiểu alkyl sunfat.
- Chất ngấm NB (Nekal BX) là muối natri của butyl naphthalene
sulfonate
Nekal BX thường được sản xuất ở dạng nhão có màu nâu, dễ hòa tan
trong nước, có khả năng thấm ướt cao nên được dung làm chất ngấm khi
nấu vải cũng như khi nhuộm.
- Xà phòng
Là muối natri của một số axit béo có công thức tổng quát
C
n
H
2n+1
COONa. Xà phòng là chất hoạt động bề mặt đã được sản xuất từ
lâu và sử dụng rộng rãi nhất. Nó có ưu điểm là rẻ tiền, có tác dụng tẩy
mạnh nên được sử dụng chủ yếu cho giặt. Tuy nhiên xà phòng có nhược
điểm lớn nhất là khi gặp nước cứng chúng sẽ bị kết tủa làm giảm hiệu
suất sử dụng một cách đáng kể.
2C
17
H
35
COONa + CaCO

nấu tẩy liên tục và bán liên tục.
Đặc tính:
+ Dạng nhão không màu hòa tan tốt trong nước ấm(50
o
C).
+ Có khả năng ngấm và nhũ hóa ở mọi nhiệt độ.
+ Phù hợp với mọi quá trình tẩy trắng có thể sử dụng làm chất ngấm cho
các loại thuốc nhuộm trừ thuốc nhuộm cattion.
+ Ổn định trong bảo quản ít nhất một năm.
- Chất ngấm Wetta-NTD-93
Chất ngấm (thấm ướt) Wetta- NTD-93 được sản xuất từ một số dầu béo
thực vật đặc trưng, biến tính tổng hợp để thành dẫn xuất có hoạt chất
chính là natri sulfo este axitrixinoleic.
Hoạt chất trên được phối chế thêm một số phụ gia để tăng cường chất
lượng và có hoạt tính chọn lọc. Qua nghiên cứu đã lựa chọn được công
nghệ sản xuất và phụ gia thích hợp, tạo ra được chế phẩm vừa có khả
năng thấm ướt cao, ngấm nhanh đồng thời còn có tính năng tẩy rửa, nhũ
hóa cần thiết để đáp ứng yêu cầu công nghệ tiền xử lý vải bông, vải tổng
hợp pha bông và các mặt hàng dệt kim khác.
Những đặc điểm kỹ thuật chính của sản phẩm:
- Là chất lỏng, sánh có màu vàng sẫm, mùi nhẹ.
- Thành phần hóa học gồm hỗn hợp các chất hoạt động bề mặt anion, có
khả năng giảm sức căng bề mặt và tính năng ngấm nhanh.
- Hàm lượng chất hoạt động bề mặt trong sản phẩm: 65 + 1%; tỷ trọng ở
20
o
C: gần 1.1; pH = 7.
- Dễ hoà tan trong nước, không bị kết tủa trong nước cứng.
- Tính năng trội: ngấm, nhũ hóa và tẩy rửa.
- Có khả năng thấm ướt cao, mức tạo bọt trung bình.

Chất phân tán đa số là các hợp chất kiểu alkyl sulfonate ( chất hoạt động
bề mặt anion ), có dạng tổng quát R-SO
3
Na.
VD :
- Chất phân tán NF(lenconol) là muối dinatri của metylene
bentanaphalene sulfur acid.
Lenconol dễ hòa tan trong nước có tác dụng phân tán cao nên được dùng
làm chất phân tán để chuẩn bị dung dịch thuốc nhuộm phân tán, hoàn
nguyên và lưu huỳnh.