Những bất cập trong thị trường sản phẩm quế tại Yên Bái

Nguyễn Ngọc Quang
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam
Từ lâu, cây quế đã được coi là cây “mũi nhọn” của tỉnh Yên Bái, vì nó là cây công
nghiệp mang lại giá trị kinh tế cao nhất cho ngành nông nghiệp Yên Bái nói riêng
và cho kinh tế tỉnh Yên Bái nói chung. Bên cạnh đó, cây quế cũng mang những giá
trị môi trường và xã hội đặc biệt, góp phần giải quyết một lực lượng lớn lao động
nông nghiệp, phủ xanh đất trống đồi núi trọc làm giảm xói mòn đất, nâng cao tỷ lệ
che phủ rừng.
Tháng 8 năm 2002, Phòng NCKT LN phối hợp với Viện Nghiên cứu Chính sách
Lương thực Quốc tế (IFPRI) tiến hành nghiên cứu “Đa dạng hoá thu nhập và xoá
đói giảm nghèo tại các tỉnh vùng miền núi phía Bắc”. Nghiên cứu này được thực
hiện tại 8 tỉnh: Hà Giang, Bắc Giang, Bắc Kạn, Sơn La, Lai Châu, Lạng Sơn, Thái
Nguyên và Yên Bái. Mục đích của nghiên cứu này là “Nghiên cứu cách thức nông
dân nâng cao thu nhập thông qua đa dạng hoá sản xuất hướng vào các cây, con
gia súc và thuỷ sản hàng hoá có giá trị kinh tế cao hơn cũng như thu nhập phi
nông nghiệp nhằm xoá đói giảm nghèo”.
Kết quả nghiên cứu này đang được tổng hợp và phân tích. Trong khuôn khổ của
bài báo này, chúng tôi chỉ đi sâu thảo luận một vấn đề được phát hiện trong nghiên
cứu vừa qua, đó là một vài bất cập của thị trường sản phẩm quế tại tỉnh Yên Bái.
1. Những sản phẩm chính từ cây quế.
- Quế vỏ (được tách ra từ cây quế đã khai thác)
- Quế chi (vỏ quế được tách ra từ cành)
- Tinh dầu quế (thông qua chiết xuất).
2. Thị trường sản phẩm quế.

Sơ đồ thị trường sản phẩm quế
Sản phẩm quế
Doanh nghiệp Nhà nước
Doanh nghiệp tư nhân

“Với các sản phẩm khác như cà phê, mía đường thì họ đều có hiệp hội tại sao quế
lại chưa có?”. Hiệp hội cà phê, mía đường đứng ra bảo trợ cho sản phẩm của họ
đảm bảo ổn định giá cả, ổn định sản xuất. Khi cần thiết hiệp hội là người đứng ra
trực tiếp khuyến cáo với Nhà nước về các vấn đề liên quan đến sản phẩm của họ.
3.3. Sản phẩm khai thác không tập trung.
Các kế hoạch, quy hoạch của Nhà nước và địa phương trong phát triển cây quế
đều chưa tính đến khả năng này. Quế được trồng rải rác trong nhiều năm nên khi
thu hoạch không tập trung gây khó khăn cho việc thu mua với số lượng lớn. Bên
cạnh đó, điều kiện phục vụ cho khai thác vận chuyển rất kém, đường xá không
được quy hoạch hoặc đi lại rất khó khăn. Đây là trở ngại rất lớn cho việc gặp nhau
trực tiếp giữa người mua và người bán.
3.4. Thủ tục cho khai thác còn phức tạp.
Người dân phải mất ít nhất là 2 ngày để có được giấp phép khai thác từ các cơ
quan chức năng của huyện và của kiểm lâm, đặc biệt có người dân ở xa phải mất
hàng tuần lễ mới có giấp phép.
3.5. Thiếu thông tin thị trường.
Chưa có một cơ quan chuyên trách nào tại địa phương cập nhật, phổ biến các
thông tin thị trường như giá cả, sản lượng xuất, nhập khẩu cho người sản xuất.
Chính vì vậy người sản xuất luôn bị động khi tham gia vào thị trường.
3.6. Sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp xuất khẩu quế.
Thời gian vừa qua đã có một số container quế xuất khẩu sang Mỹ bị bạn hàng trả
về với lý do là chất lượng không đảm bảo. Nguyên nhân của vấn đề này là do một
vài doanh nghiệp tư nhân trong nước vì muốn cạnh tranh đã giảm giá quế, đồng
thời trộn thêm quế kém chất lượng để xuất khẩu. Điều này vô tình đã làm giảm uy
tín chung của quế Việt Namtạo điều kiện thuận lợi cho quế của Trung Quốc và
một số nước trong khu vực cạnh tranh.
3.7. Thủ tục quản lý của Nhà nước còn lỏng lẻo.
Đặc biệt trong khâu xuất khẩu, thủ tục quản lý của Nhà nước còn lỏng lẻo dẫn đến
việc xuất khẩu tràn lan, không kiểm soát, không định hướng đã ảnh hưởng nghiêm
trọng đến uy tín của sản phẩm quế Việt Nam.

force, revegetation of bare land and denuded hills, reduction of soil erosion,
raising high the forest cover.
The investigation and study on the remaining problems in the cinnamon market in
Yen Bai as well as the recommendation made will partly contribute to mitigating
the remaining problems and developing a perfect cinnamon market in Yen Bai and
in the country as a whole.