Người đai biểu dân cử với kỹ năng tìm kiếm và khai thác thông tin trên In-tơ-
net
Trong thời đại thông tin hiện nay, chúng ta cần nhận thức đầy đủ về khả năng
dễ dàng tiếp cận với nguồn tài nguyên thông tin quý giá, hầu như vô tận trên
mạng in-tơ-net và tận dụng thời cơ đó để khai thác thông tin phục vụ cho công
việc cũng như sự ứng xử đúng đắn hằng ngày.
Tầm quan trọng của thông tin và thời cơ của chúng ta
Mọi người đều biết rằng, việc khai thác các nguồn tin cho phép chúng ta cập
nhật hiểu biết về các hiện tượng, các quy luật trong thiên nhiên và xã hội, từ đó có
khả năng ứng xử đúng đắn trước những bài toán đặt ra trong công việc cũng như
trong sinh họat hằng ngày. Do vậy, có thể nói thông tin là cơ sở cần thiết cho mọi
quyết định, là chìa khóa giúp cho mọi người có hành vi sáng suốt trong công việc
và sinh hoạt.
Chúng ta đang may mắn sống trong thời đại thông tin, với khả năng dễ dàng
tiếp cận nguồn thông tin trên mạng. Điều cần nhấn mạnh là, nguồn thông tin đó đã
ở trong tầm tay của mọi người, với chi phí rẻ, không đòi hỏi những kiến thức cầu
kỳ về công nghệ thông tin cũng như những thao tác phức tạp.
Đó là một thời cơ vô cùng quý báu đang đến với từng người trong chúng ta, và
cũng là cho sự phát triển của đất nước. Mặc dù khả năng sử dụng mạng in-tơ-net
đã trở thành hiện thực từ gần mười năm nay ở nước ta, nhưng đến nay, số người
thông thạo việc khai thác khả năng đó để chủ động tìm kiếm thông tin trên mạng
chưa nhiều, kể cả các đại biểu dân cử. Một số người ít vào in-tơ-net có thể do e
ngại sử dụng mạng để tìm kiếm thông tin. Có hai lý do chính:
Thứ nhất, liệu có thể tiếp cận được các tài liệu thông tin bằng tiếng Việt không,
hay hầu hết các tài liệu thông tin hiện nay chỉ có dưới dạng tiếng nước ngoài, mà
mình lại chưa quen sử dụng tiếng nước ngoài?
Thứ hai, làm thế nào để có kỹ năng tìm kiếm tài liệu về một vấn đề nhất định
mà không tốn quá nhiều thì giờ, công sức?
Sự e dè đó đã hạn chế chúng ta khi cần tìm hiểu một vấn đề đặt ra trong công
việc và trong cuộc sống hằng ngày của mình. Việc thiếu thông tin thường sẽ dẫn
tới những quyết định thiếu chính xác và những hành vi thiếu sáng suốt. Sự hạn chế

Để thực hiện mục tiêu đó, chúng ta có thể tiến hành công việc theo các bước
sau :
1. Tìm kiếm các tài liệu liên quan đến nội dung hoặc chủ đề quan tâm;
2. Phân loại các tài liệu để tạo lập những hồ sơ chuyên đề;
3. Khai thác, sắp xếp các nội dung thông tin từ các hồ sơ đã tạo lập được;
4. Xây dựng báo cáo về vấn đề nghiên cứu.
Tìm kiếm các tài liệu liên quan đến nội dung hoặc chủ đề
Để tìm kiếm các tài liệu kiên quan đến nội dung hoặc chủ đề cần xem xét, trước
hết, chúng ta cần xác định thật rõ mục đích tìm kiếm. Mục đích đó được thể hiện
qua một nội dung, một chủ đề, hoặc một số vấn đề của chủ đề quan tâm. Chúng ta
cần có ý kiến cụ thể về loại tài liệu mong muốn được thu thập.
Tiếp theo, chúng ta cần thực hiện các công việc sau:
a) Kết nối với một công cụ tìm kiếm (xem giải thích bổ sung 1).
b) Đưa yêu cầu tìm kiếm vào khung cửa sổ của công cụ tìm kiếm (xem giải
thích bổ sung 2 và 3), sau đó bấm chuột vào lệnh Tìm (Search). Công cụ tìm kiếm
sẽ nhanh chóng cung cấp trở lại danh sách các tài liệu tìm thấy (danh sách kết
quả).
c) Chọn trong danh sách kết quả các tài liệu phù hợp với mục đích tìm kiếm
(đúng với nội dung, chủ đề hoặc vấn đề quan tâm) và bấm chuột vào tên tài liệu
mong muốn trong danh sách kết quả để tải nội dung tài liệu xuống máy vi tính.
d) Để dễ dàng hơn cho việc thao tác trên các tài liệu, chúng ta chuyển chúng từ
dạng ban đầu (thường là HTML) sang dạng Word và lưu chúng lại trong một hồ
sơ (Folder).
Phân loại các tài liệu để tạo lập những hồ sơ chuyên đề
Nên xem lướt các tài liệu đã tập hợp được, và chỉ giữ lại những tài liệu xét thấy
là có ý nghĩa cho mục đích nghiên cứu của mình (đây là một bước chọn lựa bổ
sung cho lần chọn ban đầu nói ở điểm c trên đây). Nếu yêu cầu thông tin chỉ là để
tìm lời giải đáp cho một câu hỏi cụ thể, thì việc xem lướt có thể cho phép tìm lời
giải cho câu hỏi đã đặt ra, và công việc sau đó có thể được coi là hoàn thành.
Việc phân loại các tài liệu tập hợp được trên cơ sở xem lướt sẽ phụ thuộc vào

Xây dựng báo cáo về vấn đề nghiên cứu
Việc xây dựng báo cáo là bước cuối cùng của công việc tìm kiếm và khai thác
thông tin. Báo cáo không cần dài dòng và chi tiết, nhưng phải rành mạch và chính
xác về các nội dung thông tin đã thu thập và viện dẫn các tài liệu đã khai thác
được.
Trước hết, cần phân tích các nội dung thông tin theo từng đề mục (chủ đề, vấn
đề, vấn đề con) trên cơ sở các tư liệu đã tích lũy được. Cụ thể là trong mỗi đề mục,
cần làm rõ trong những nội dung thông tin đã được tích lũy, mọi nội dung đều
thống nhất và bổ sung lẫn nhau hay có những nội dung còn mâu thuẫn với nhau;
cần xem xét đánh giá chất lượng của các nội dung thông tin đã tích lũy được, và
loại bỏ những thông tin không đáng tin cậy. Sau khi phân tích, người khai thác
thông tin có thể tổng hợp các nội dung thông tin và có thể đưa ra chính kiến của
mình đối với các thông tin thu thập được.
Chỉ nên đưa ra chính kiến của mình đối với những vấn đề đã có đầy đủ thông
tin, có căn cứ vững chắc để kết luận rõ ràng. Đối với những vấn đề còn chưa rõ,
chưa thể kết luận vững chắc thì nên xác định những yếu tố thông tin cần bổ sung
và tìm cách đào sâu thêm vấn đề trước khi kết luận.
Kết quả cuối cùng của việc tìm kiếm và khai thác thông tin, gắn với một mục
đích tìm kiếm nhất định (chủ đề, vấn đề) sẽ bao gồm:
- Báo cáo kết quả tìm kiếm và khai thác thông tin;
- Hồ sơ “Chủ Đề” trong đó có chứa các tài liệu thông tin truy cập được, và các
hồ sơ con tương ứng, nếu có nhu cầu nghiên cứu sâu một số vấn đề.
Tóm tắt và kết luận
Trên đây là một bài viết nhằm bước đầu giới thiệu về kỹ năng tìm kiếm và khai
thác thông tin trên mạng. Chúng tôi mong muốn truyền đạt lại những hiểu biết và
kinh nghiệm của mình đến với bạn đọc.
Những ý kiến quan trọng nhất mang tính thông điệp muốn chuyển đến bạn đọc
là:
- Hãy nhận thức đầy đủ cơ hội của chúng ta được sống trong thời đại thông tin;
- Hãy ứng xử hằng ngày trên cơ sở cập nhật thông tin;

lớn các công cụ tìm kiếm sẽ trả lại danh sách các tài liệu có chứa cụm từ đã đưa
vào khung cửa sổ tìm kiếm. Một số nhỏ công cụ tìm kiếm sẽ hiểu cụm từ đưa vào
theo nghĩa là từ khóa (Xem giải thích bổ sung 3), là một cụm từ được gán cho tài
liệu khi đưa tài liệu này vào cơ sở dữ liệu.
- Nếu muốn tìm tài liệu bằng tiếng Việt, thì sử dụng phông chữ (font) Unicode
để viết cụm từ bằng tiếng Việt.
- Khi muốn tìm các tài liệu chứa đồng thời “cụm từ A” và “cụm từ B”, có thể
đưa cả hai cụm từ nối với nhau bằng dấu + vào khung cửa sổ tìm kiếm (“cụm từ
A” + “cụm từ B”).
- Khi muốn tìm các tài liệu có chứa “cụm từ A” hoặc “cụm từ B”, có thể đưa cả
hai cụm từ vào khung cửa sổ, đặt nối tiếp nhau (“cụm từ A” “cụm từ B”).
- Khi muốn tìm các tài liệu có chứa “cụm từ A” nhưng không chứa “cụm từ B”,
có thể đặt cả hai cụm từ vào khung cửa sổ, nhưng với dấu - trước “cụm từ B”
(“cụm từ A” - “cụm từ B”).
Khai thác danh sách kết quả tìm kiếm:
- Xem các trang của danh sách kết quả do công cụ tìm kiếm trả lại để có danh
sách các tài liệu tìm được theo yêu cầu.
- Nếu không tìm được tài liệu nào hoặc tìm được quá ít tài liệu, hãy tìm cách
thay đổi cụm từ (hoặc các cụm từ) bằng những cụm từ đồng nghĩa đưa vào khung
cửa sổ tìm kiếm.
- Nếu số lượng tài liệu trong danh sách kết quả quá lớn thì cần tìm cách lọc bớt
trước khi sử dụng. Tuy nhiên, theo cách sắp xếp tài liệu trong danh sách kết quả,
các tài liệu ở cuối danh sách thường ít giá trị hơn hoặc trùng lặp với những tài liệu
ở đầu danh sách, cho nên có thể không cần tiếp tục truy cập các tài liệu sau khi đã
làm việc với một vài trang đầu của danh sách kết quả.
Số tài liệu truy cập có thể xem là tạm đủ khi xét thấy mục đích tìm thông tin đã
được đáp ứng ở một mức độ nhất định. Quyết định tạm dừng công việc truy cập
mang nhiều tính chủ quan vì nó phụ thuộc vào tính chất của yêu cầu nghiên cứu,
về thời gian và công sức mà người tìm tin có thể đầu tư vào công việc.