1

Bài 41

T
T
I
I
A
AX
X-
-T
T
H
H
U
U
Y
Y
Ế

S
Á
Á
N
N
G
G
I. MỤC TIÊU:
1) Giới thiệu:
- Cch tạo ra tia X.
- bản chất, tính chất v cơng dụng của tia X.
2) Hiểu được bản chất ánh sáng là sóng điện từ lan truyền trong không gian.
3) Hình dung được khái quát thang sóng điện từ sắp xếp theo bước sóng. Phương pháp phát
và thu các sóng điện từ khác nhau.
II. CHUẨN BỊ:
- GV: vẽ hình 41.1; 41.2 trn giấy lớn v một phim chụp bằng tia X để minh họa.
- HS: Ôn tập kiến thức về tia ca-tốt, sóng điện từ đ học.
III. TỒ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Tiết 1. TIA X
Hoạt động 1. (10’) KIỂM TRA.
1) Kiểm tra Bài cũ: (10’)
* GV nu Câu hỏi kiểm tra:
- So snh tia hồng ngoại, tia tử ngoại v nh sang nhìn thấy (bản chất, bước sóng, tính chất nổi
bật và ứng dụng).

2

Hoạt động 2. (35’) Tìm hiểu: TIA X.
Nội dung 1: cch tạo ra tia X.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG -Quan st tranh, thảo luận nhĩm,
kết luận.
I.Tia X:
Bức xạ có bước song từ 10
-8
m
đến 10
-11
m được gọi là tia X (hay
tia Rơnghen)
Phn Bàiệt:
-Tia X cứng (bước song ngắn)
-Tia X mềm (bước sóng dài)
1) Cch tạo tia X:
Chùm electron có vận tốc lớn
chuyển động đập vào tấm kim loại
có nguyên tử lượng lớn sẽ sinh tia
X.

2) Tính chất:
-Khả năng đâm xuyên.
-Tc dụng mạnh ln phim ảnh, lm ion
hĩa khơng khí.

3-Thảo luận nhĩm, trả lời Câu
hỏi C
1
, C
2
.
-Lm pht quang nhiều chất.
-Gây hiện tượng quang điện.
-Tc dụng sinh lí mạnh. 3) Cơng dụng:
- Trong y học: chiếu điện, chụp
điện để định bệnh, chữa bệnh, diệt
khuẩn.
- Trong cơng nghiệp: kiểm tra sản
phẩm.
- Nghin cứu cấu trc vật chất trong
nghin cứu khoa học.

Tiết 2.

4

THUYẾT ĐIỆN TỪ ÁNH SÁNG – THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Nội dung 1. THUYẾT ĐIỆN TỪ ÁNH SÁNG (20’)
- GV nêu sơ lược công trình

tính chất từ của môi trường.
- Chiết suất n: đặc trưng cho
tính chất quang.

Ánh sáng là sóng điện từ có bước
song rất ngắn lan truyền trong
không gian.
- Lin hệ giữa tính chất điện từ với
tính chất quang của môi trường:
c
hayn
v
 
 

- Hằng số điện phụ thuộc tần số
của ánh sáng.
 = F(f)
Nội dung 2. THANG SÓNG ĐIỆN TỪ (20’)

5

- GV nêu lần lượt các câu hỏi
gợi ý:
H. bản chất chung của các tia đ
học l gì?
H. Sự khc nhau giữa tia HN,
TÁN, tia X v ÁNH SÁNG l gì?

- Hướng dẫn HS nêu bật được

cĩ cch pht v thu giống nhau.
- Tìm hiểu sự khc nhau về tính
chất của SÓNG cĩ bước sóng
dài ngắn.

a) Cc SÓNG VT, tia HN, ÁNH
SÁNG nhìn thấy, tia HN, tia X, tia
 là sóng điện từ. Các sóng có cách
phát khác nhau giữa chúng không
có ranh giới r rệt.

- Các sóng có bước sóng dài dễ
quan sát hiện tượng giao thoa.

- Các sóng có bước sóng ngắn có
khả năng đâm xuyên mạnh, gây ion
hóa không khí…

b) Bảng sắp xếp và phân loại các
sóng điện từ theo thứ tự bước sóng
giảm dần (tần số tăng dần) gọi là
thang sóng điện từ.

6

Cho ví dụ.
Hoạt động 4 (5’) CỦNG CỐ BÀI HỌC – HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
GV:
- Nhắc lại kiến thức về tia X.
- Giới thiệu một số tính chất của tia X không giải thích được bằng thuyết điện từ