TIẾT 87: ĐỘ HỤT KHỐI - NĂNG LƯỢNG HẠT NHÂN
I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
Vận dụng hệ thức Einstein để giải thích nguồn gốc năng lượng hạt nhân.
Học sinh cần hiểu độ hụt khối là gì, điều kiện để một phản ứng hạt nhân tỏa năng
lượng
Phương pháp: Diễn giảng, pháp vấn, gợi mở.
II. CHUẨN BỊ: HS xem Sgk.
III. TIẾN HÀNH LÊN LỚP:
A. Ổn định:
B. Kiểm tra: Phát biểu hệ thức Einstein giữa năng lượng và khối lượng?
Chứng tỏ rằng các đại lượng trong hai vế của hệ thức được đo bằng cùng một đơn
vị.
C. Bài mới:

PHƯƠNG PHÁP
NỘI DUNG
I/
1. Giả sử có Z hạt p và N hạt n
riêng rẽ => khối lượng của chúng:
m
0
= ?
I. ĐỘ HỤT KHỐI VÀ NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT:
1. Độ hụt khối:
Giả sử có Z proton và N nơtron lúc đầu chưa liên kết với
nhau và đứng yên, thì tổng khối lượng của chúng là:
- Điều đặc biệt trong hạt nhân, sau
khi liên kết chúng lại  khối
lượng của hạt nhân m<m
0
. Vậy sự

như thế nào?
Theo định luật bảo toàn năng
lượng, muốn phá vỡ hạt nhân
thành các nuclon riêng lẽ thì ta
phải làm gì?
2. Năng lượng liên kết:
Theo hệ thức Einstein, khi các nuclon tồn tại riêng rẽ, thì
tổng năng lượng của chúng là:E
o
= m
o
c
2

Và, hạt nhân tạo thành có năng lượng là:E = mc
2

Vì: m < m
0
=> E < E
o

Theo định luật bảo toàn năng lượng, thì trước và sau khi
liên kết có một năng lượng được tỏa ra là:


E = E
o
– E = (m
o

r
=
A
E


Hạt nhân có năng lượng liên kết riêng càng lớn, thì càng
bền vững.
II/ Từ phương trình phản ứng:
A + B = C + D
Tính khối lượng của các hạt nhân:
+ Trước phản ứng: M
0
= ?
+ Sau phản ứng: M = ?
Nếu:
+ M
0
> M=>năng lượng E
0
? E =>
E?
 nhận xét gì về phản ứng này?
II. PHẢN ỨNG HẠT NHÂN TỎA NĂNG LƯỢNG
VÀ THU NĂNG LƯỢNG:
Xét phản ứng hạt nhân sau: A + B = C + D
Gọi M
0
= m
A

=> E > E
0
=>

E = E
0
– E < 0 
ta có phản ứng thu năng lượng => một phản ứng trong đó
các hạt sinh ra có khối lượng lớn hơn các hạt ban đầu
(kém bền vững) là phản ứng thu năng lượng.
Phản ứng thu năng lượng không tự nó sinh ra, mà phải
cung cấp cho A hoặc B một năng lượng dưới dạng động
năng đủ lớn W
đ
. Vậy năng lượng của hạt nhân được cung
cấp là:
W =

E + W
đ

III/ Trong phản ứng tỏa nhiệt có 2
loại phản ứng là:
- Phản ứng phân hạch
- Phản ứng nhiệt hạch
Học sinh nắm trước định nghĩa, sẽ
xét cụ thể từng loại ở các bài sau.
III. HAI LOẠI PHẢN ỨNG HẠT NHÂN TỎA NĂNG
LƯỢNG:
1. Phản ứng phân hạch: