TÌM HIỂU THÊM VỀ LỄ HỘI OK- OM- BOK CỦA NGƯỜI
KHMER NAM BỘ
04/11/2011 13:31 | 208 lượt xem
Thả đèn gió trong đêm lẽ hội Ok - om - bok
TÌM HIỂU THÊM VỀ LỄ HỘI OK- OM- BOK
CỦA NGƯỜI KHMER NAM BỘ
Mỗi năm chỉ có một lần, vào ngày 14 và 15 tháng 10 âm lịch,
người Khmer ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long lại mở hội Ok-
om- bok (còn gọi là lễ Cúng trăng) ở các chùa, phum, sóc, và tổ chức
đua ghe ngo, thả đèn gió, đèn nước rất vui. Ở Nam Bộ có khoảng 1,4
triệu người dân tộc Khmer sinh sống. Trong đó 3 tỉnh có đồng bào
Khmer đông nhất là Trà Vinh, Sóc Trăng, Hậu Giang. Lễ hội Ok-om-
bok nhằm tôn thờ nữ thần Mặt trăng, giúp con người có mùa màng
tươi tốt, khí hậu mát mẻ, sông rạch nhiều tôm cá, người người khỏe
mạnh, nhà nhà êm ấm hạnh phúc, mọi sự cầu được ước thấy, quốc
thái dân an…
Lễ cúng Trăng:
Đúng đêm rằm 15 tháng 10 (có nơi cúng đêm 14) lễ cúng trăng được
tiến hành rất trang trọng trong các khuôn viên nhà chùa hay trước sân
nhà, hoặc nơi rộng rãi có thể trông rõ mặt trăng nhất. Người ta đào lỗ cắm
hai cây trụ có đà ngang làm cổng, trang trí bằng hoa lá rất đẹp. Bên dưới
bày bàn lễ vật để cúng gồm: cốm dẹp, trái cây như dừa, khóm (dứa),
bưởi, cam, khoai lang, khoai môn, khoai mì (sắn) cùng nhiều bánh kẹo tự
sản xuất…
Theo tín ngưỡng của người Khmer, Mặt trăng là vị thần cai quản thời
tiết và mùa màng trong năm. Lúc thần Mặt trăng lên cao, dâng cúng các
sản vật của mùa màng trong năm vừa thu hoạch, cầu mong thần Mặt
trăng cho năm sau được mưa thuận gió hòa, cây cối tốt tươi.
Mọi người ngồi trang nghiêm ngắm trăng và cầu nguyện. Tới khi trăng
lên cao, tròn và sáng đẹp nhất thì mới đốt nhang, đèn cầy, rót trà, rượu
mời chủ lễ (thường gọi là lục cả, tức sư trụ trì ở chùa) hoặc có khi mời một

nào lửa tắt thì đèn mới rớt.
Ngoài đèn gió còn có đèn nước, đáy làm bằng thân cây chuối hoặc
tre. Trên cắm cờ phướn, đèn cầy, hoa lá và bày cốm dẹp, trái cây, bánh
kẹo, khoai, muối. Mọi người đốt đèn, khấn vái, đọc kinh rì rầm rồi thả đèn
xuống sông cho trôi theo dòng nước, hoặc bập bềnh trên ao, cầu mong
thần nước giúp cho mọi người gặp được nhiều điều tốt lành trong năm.
Nhiều đôi tình nhân rủ nhau làm những chiếc đèn nhỏ xinh xinh thả trên
sông nước, mong cho tình duyên lứa đôi được bền chặt mãi mãi và sớm
có con cháu.
Đua ghe Ngo:
Hàng năm cứ vào cuối tháng 10 âm lịch, là các phum sóc của đồng
bào Khmer lại rộn rã hẳn lên. Người ta tu chỉnh lại chùa chiền, tượng Phật,
sơn phết lại ghe, và làm đèn gió, đèn nước để chuẩn bị cho lễ hội Ok-om-
bok. Lễ hội thường được bắt đầu bằng cuộc đua ghe Ngo (Um-Tuk-Ngua)
diễn ra vào khoảng 12 giờ trưa trên sông Long Bình ở Trà Vinh, sông
Sung Đinh (Maspero) ở Sóc Trăng, hay trên sông Xà No, đoạn chảy qua
Thị xã Vị Thanh (Hậu Giang), hoặc sông Cái Lớn ở Gò Quao (Kiên Giang)
…
Ghe Ngo (tiếng Khmer là Tuk-ngo), mỗi địa phương đầu tư mỗi năm từ
20 đến 80 triệu đồng (kể cả một phần kinh phí nhà nước hỗ trợ) để đóng
mới, tu sửa và bồi dưỡng đội đua. Ghe được làm bằng loại gỗ cây “sao”
rất cứng và dẻo, chịu nước tốt. Chiếc ghe dài hơn chục mét được khoét từ
thân cây “sao” bự, nó giống như thuyền độc mộc của người Kinh, và được
trang trí rất cầu kỳ, đẹp mắt từ đầu đến mũi lái ghe. Đầu mũi ghe được vẽ
những hình linh thiêng như: rồng, sư tử, rắn thần, ó biển, đại bàng, và
chạy dọc theo thân là những hoa văn mang hoạ tiết, màu sắc dân tộc
Khmer, thường vẽ bằng màu gốc (màu nóng). Ở mũi ghe là hình con rồng,
con rắn uốn lượn chồm về phía trước, sẵn sáng phóng tới. Trước mũi ghe
đôi khi có một cây lộng nhỏ sặc sỡ che cho một tượng Phật nhỏ uy
nghiêm. Người chỉ huy (còn gọi là người cầm “trịch” hay đội trưởng) đầu

tộc.Ngoài racòn có nhiều hoạt động phục vụ đồng bào Khmer, như: Triển
lãm chuyên đề tranh ảnh nghệ thuật về phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội
của đồng bào Khmer tại Bảo tàng tỉnh; triển lãm hình ảnh các dân tộc thiểu
số Việt Nam và thành tựu kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh, tổ chức Hội
diễn nghệ thuật quần chúng và trình diễn trang phục của người Khmer.
Riêng ở Sóc Trăng, theo nguyện vọng của đồng bào Khmer, lễ hội Ok-
om-bóc sẽ được nâng cấp thành Festival Ok-om-bok. Xong những ngày lễ
hội, đồng bào Khmer lại lao vào sản xuất để chuẩn bị đón tết Nguyên Đán
cùng đồng bào Kinh, và chuẩn bị cho tết Chon-chnam-thmay là tết lớn
nhất trong năm của người Khmer ở Nam Bộ.
LÊ
XUÂN