1. Tên dự án
Dự án CARD 023/07VIE: “Đảm bảo năng suất rừng trồng, thu nhập và thương mại
thông qua cải thiện quản lý sâu bệnh hại rừng trồng ở Việt Nam”.

2. Người báo cáo
Đào Ngọc Quang
Phòng Nghiên cứu Bảo vệ Thực vật rừng
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

3. Cơ quan thực hiện
Cơ quan phía Việt Nam
Phòng Nghiên cứu Bảo vệ Thực vật rừng
Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam
Giám đốc dự án phía Việt Nam
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Quang Thu
Cơ quan phía Úc
Văn phòng Chuyên viên Cao cấp về Bảo vệ Thực vật
Cục Nông Lâm nghiệp và Thủy sản Úc
Giám đốc dự án phía Úc
Tiến sĩ Ian Naumann
Thời gian bắt đầu
Tháng 6 năm 2008
Thời gian kết thúc
Tháng 5 năm 2010

4. Đặt vấn đề
Trong những năm gần đây, độ che phủ rừng của Việt Nam đã gia tăng một cách nhanh
chóng, chủ yếu là những loài cây nhập nội như bạch đàn, keo và thông. Sự gia tăng này đưa ra
nhiều cơ hội cho thị trường xuất khẩu mới về các sản phẩm gỗ xây dựng. Tuy nhiên, nó làm
tăng và xuất hiện mới những rủi ro do các loài sâu bệnh hại cây rừng gây ra, có thể gây nên
những hậu quả nặng nề cho rừng trồng. Những rủi ro này có thể do các loài sâu bệnh hại đã

tạo ở Úc và Việt Nam.
 Các kỹ năng điều tra (thiết kế tuyến điều tra, thu thập tmẫu, bảo quản mẫu, ghi chép
số liệu, xác định nhanh ngoài hiện trường, giám định trong phòng thí nghiệm) sẽ được
nâng cao qua khóa tập huấn 2 tuần ở Úc, và một số khóa tập huấn ngắn hạn (3 ngày) ở
Việt Nam. Các khóa tập huấn sẽ được hướng dẫn bởi các chuyên gia Úc với sự hỗ trợ
của các cố vấn kỹ thuật Úc hoặc Việt Nam. Các tài liệu phục vụ các lớp tập huấn sẽ
được các chuyên gia của Cục Lâm nghiệp và Thủy sản bang Queensland và Viện
KHLN Việt Nam soạn thảo.
 Một hệ thống bẫy côn trùng sẽ được triển khai ở Việt Nam với những thiết bị bẫy
đơn giản. Cục Lâm nghiệp và Thủy sản bang Queensland sẽ giám sát từ xa hệ thống
này thông qua việc kiểm tra định kỳ các mẫu côn trùng thu được. Số liệu thu thập
được sẽ được các nhà khoa học thuộc Viện KHLN Việt Nam nhập vào cơ sở dữ liệu.
 Cục Lâm nghiệp và Thủy sản bang Queensland cùng với Viện Khoa học Lâm nghiệp
Việt Nam soạn thảo một quyến sách hướng dẫn ngoài thực địa về các loài sâu bệnh
hại rừng trồng ở Việt Nam. Cuốn sách này sẽ bao gồm những hình ảnh về sâu bệnh
hại được chụp trong phòng thí nghiệm và ngoài thực địa, các thông tin về cây chủ, ảnh
hưởng, phân bố và cách quản lý. Cuốn sách sẽ phù hợp với đa số các đối tượng bao
gồm các nhà khoa học, các cố vấn cũng như đối với sinh viên. Cuốn sách sẽ được dịch
sang tiếng Việt và xuất bản ở Việt Nam. Các tài liệu bổ trợ khác như áp phích, sách
chuyên khảo sẽ được Viện KHLN Việt Nam soạn thảo dựa trên các hình ảnh và giải
thích của cuốn hướng dẫn ngoài thực địa; những tài liệu bổ trợ này được thiết kế nhằm
nâng cao sự hiểu biết của các cán bộ thuộc các Trung tâm vùng, đồng thời sẽ là nguồn
thông tin quí giá đối với các chủ rừng.
 Các lớp tập huấn tại mỗi Trung tâm vùng, hệ thống bẫy côn trùng và chương trình
điều tra… sẽ tạo nên hệ thống mạng lưới chuẩn. Các cán bộ địa phương sẽ là những
nhân tố chính trong việc thu thập và xử lý các tài liệu, giữ liên lạc với các chủ rừng
cũng như với Viện KHLN Việt Nam.

7. Kết quả và thảo luận
7.1. Kết quả chính đạt được

được trang bị các tài liệu sau:
o Hướng dẫn điều tra sâu hại cây rừng ở Châu Á và khu vực Thái Bình Dương
(phiên bản tiếng việt, ACIAR/RIRDC 2005).
o Cây gỗ lá rộng khỏe mạnh: Hướng dẫn cách nhận biết sâu, bệnh hại và thiếu
dinh dưỡng ở cây gỗ lá rộng vùng cận nhiệt đới (Carnegie, A., S Lawson, T
Smith, G Pegg, C Stone and J McDonald 2008).
o Đánh giá tình hình sâu, bệnh hại ở rừng trồng Bạch đàn non: Hướng dẫn đánh
giá chỉ số bị hại tán lá ngoài hiện trường (Stone, C., M Matsuki and A
Carnegie 2003).
o Hướng dẫn về bệnh hại cây Bạch đàn vùng Đông Nam Châu Á (Old, KM, MJ
Wingfield and ZQ Yuan 2003).
o Khóa phân loại côn trùng
(http://www.qm.qld.gov.au/features/insects/identifying/).
o Sổ tay hướng dẫn thu thập mẫu côn trùng: Thu thập, xử lý, bảo quản và lưu
giữ (Smithers, CN 1982). Hình 6: Các cán bộ của Viện KHLN VN tham gia khóa đào tạo tại Brisbane, Úc Hình 7: Các cán bộ của Viện KHLN VN đặt bẫy côn trùng tại Brisbane, Úc
 Ba lớp tập huấn “Đào tạo kỹ năng điều tra và chẩn đoán sâu bệnh hại cây rừng” đã
được tổ chức tại Trung tâm Khoa học Sản xuất Lâm nghiệp Đông Bắc bộ, Trung tâm
Khoa học Sản xuất Lâm nghiệp Bắc Trung bộ và Trung tâm Lâm nghiệp Nhiệt đới từ
ngày 21 đến 29 tháng 9 năm 2009. Những lớp tập huấn này nhằm vào những cán bộ sẽ
tham gia trực tiếp vào quá trình điều tra sâu bệnh hại. Mỗi lớp tập huấn được tổ chức
hai ngày bao gồm ½ ngày nghe trình bày báo cáo tại hội trường và 1,5 ngày thực hành
ngoài hiện trường. Mỗi học viên đã được trang bị các tài liệu cần thiết, bao gồm:
o Giới thiều về dự án và lớp tập huấn
o Phương pháp điều tra sâu bệnh hại

các kỹ năng điều tra sâu bệnh hại rừng và chương trình đặt bẫy côn trùng. Sau đó qua
quá trình làm việc họ sẽ tiếp tục nhân rộng những kiến thức này đến các cán bộ khác.
 Các bẫy côn trùng sé được đặt tại rừng Keo, Bạch đàn và Thông tại 3 Trung tâm vùng.
7.1.6. Soạn thảo sách hướng dẫn về sâu bệnh hại rừng từ dữ liệu sẵn có và các dữ liệu thu
thập trong quá trình tập huấn
Soạn thảo và xuất bản sách hướng dẫn về sâu bệnh rừng, tờ rơi và áp phích quảng cáo
về những loài sâu bệnh chính hại rừng trồng Keo, Bạch đàn và Thông sẽ là những kết quả rất
hữu ích và quan trọng của dự án.
7.1.7. Tài liệu hỗ trợ khác minh họa chi tiết các triệu chứng gây hại và lựa chọn cách quản lý
hiệu quả đối với các loài sâu bệnh hại chính
 Lựa chọn một số loài sâu bệnh hại chính và quan trọng từ danh sách có được để soạn
thảo các tờ rơi và áp phích quản cáo. Những tài liệu này sẽ thể hiện chi tiết hơn các
thông tin về phân bố, ảnh hưởng, cách điều tra và quản lý.
7.1.8. Viện KHLN VN và Cục BVTV cùng được đào tạo về việc điều tra và chẩn đoán sâu
bệnh hại
 Các lớp tập huấn tổ chức tại Việt Nam đã đào tạo cho 19 cán bộ thuộc Viện KHLN
VN, 30 cán bộ thuộc các Chi cục BVTV, 5 cán bộ thuộc các Chi cục Lâm nghiệp, 1
cán bộ thuộc Trường cao đẳng Lâm nghiệp Tây nguyên.
7.2. Lợi ích các chủ rừng thu được
 Các sản phẩm của dự án như Sách hướng dẫn ngoài thực đại và các tài liệu hỗ trợ khác
sẽ rất có lợi cho các chủ rừng, qua các sản phẩm này nhận thức và hiểu biết của họ về
vấn đề sâu bệnh hại rừng và ảnh hưởng của chúng đến sinh trưởng và phát triển rừng
sẽ được cải thiện đáng kể.
7.3. Phát triển nguồn nhân lực
 Các lớp tập huấn “Đào tạo kỹ năng điều tra và chẩn đoán sâu bệnh hại cây rừng” được
tổ chức tại Việt Nam vào tháng 9 năm 2009 là yếu tố chính của dự án góp phần vào
vào việc phát triển nguồn nhân lực. Thông qua nhuwnhx lớp tập huấn này, đã lựa chọn
được một số học viên có năng lực có thể được đào tạo sau đại học tại Úc hoặc Nam
Phi.
 Sách hướng dẫn ngoài thực đại và các tài liệu hỗ trợ khác sẽ là nguồn tài liệu chính

cho các chủ rừng. Hơn nữa, những cán bộ thuộc mạng lưới này được trang bị các trang
thiết bị phục vụ công tác điều tra, bao gồm: bộ dụng cụ thu mẫu tại hiện trường, dụng
cụ trong phòng thí nghiệm, thiết bị GPS, máy ảnh kỹ thuật số, bẫy côn trùng và phiếu
ghi lý lịch mẫu. Mạng lưới này sẽ là tiền thân của hệ thống điều tra quốc gia.
 Sách hướng dẫn đầy đủ bao gồm cả hình ảnh minh họa sẽ bao gồm các thông tin:
triệu chứng, cây chủ bị hại, tuổi cây bị hại, phân bố của khoảng 35 loài sâu bệnh hại
tại Việt Nam và những thông tin về các loài ngoại lai xâm hại đáng quan tâm sẽ được
xuất bản sớm.
 Một số tài liệu hỗ trợ khác sẽ nâng cao nhận thức về vấn đề sâu bệnh hại cho các
Lâm trường quốc doanh và các chủ rừng, đồng thời cung cấp thêm thông tin để các
Trung tâm vùng trở thành cơ quan tư vấn và cung cấp thông tin hữu ích.
 Dự án mang những lợi ích trực tiếp đến cho các cán bộ thuộc Viện KHLN VN và Cục
Bảo vệ Thực vật. Những lợi ích này sẽ được mở rộng đến các chủ rừng thông qua cải
thiện các dịch và tư vấn về vấn đề phát hiện và quản lý sâu bệnh hại, nhằm mục đích
cuối cùng là tăng năng xuất, tăng diện tích rừng trồng và tăng độ che phủ của rừng.
Hiểu biết về tình trạng sâu bệnh hại rừng được cải thiện sẽ nâng cao khả năng hội
nhập vào thị trường gỗ quốc tế của Việt Nam.