Chương trình chi tiết học phần di truyền học I
Tên học phần: Di truyền I
Số đơn vị học trình: 4
Số tiết lý thuyết: 45 (kể cả tiết kiểm tra học trình)
Số tiết thực hành: 15
Ký hiệu học phần: DTI – SH – 4
Mục đích - yêu cầu
Cung cấp những cơ bản hiện đại về cơ sở vật chất, cơ chế di truyền ở mức độ phân
tử, tế bào.
Nắm được bản chất của gen, chức năng của gen và hoạt động của NST, các quy luật
di truyền và biến dị của sinh giới.
Cung cấp kiến thức để chuẩn bị tiếp thu các kiến thức di truyền ở mức độ cao hơn.
Phân phối chương trình và nội dung học phần
Nội dung LT TH
Mở đầu: Đối tượng, nhiệm vụ của di truyền học, lược sử phát triển di truyền học 1
Chương 1: Vật chất di truyền
1.1. Các tiêu chuẩn của vật chất di truyền
1.2. Axit Nucleic - Vật chất mang thông tin di truyền: Cấu trúc, bằng chứng,
tái bản ADN, ARN
1.3. Nhiễm sắc thể:
- Khái niệm, chức năng, các dạng NST mang thông tin di truyền.
- Cấu trúc NST ở Phage, vi khuẩn và ở Eukaryota.
- NST nhân tạo.
- Hoạt động của NST trong nguyên phân và giảm phân.
1.4. Mối quan hệ ADN – ARN – Protein – Tính trạng
10 5
Chương 2: Khái niệm và phân loại đột biến
2.1. Khái niệm và phân loại biến dị
2.1. Khái niệm và phân loại đột biến: Đột biến tự nhiên, đột biến nhân tạo,
đột biến trội, đột biến lặn, đột biến thuận nghịch, đột biến Xoma, đột biến
sinh dục…

Chương 7: Tổ hợp vật liệu di truyền
7.1. Vòng đời và quá trình dẫn đến tái tổ hợp vật chất di truyền ở virus, vi
khuẩn
7.2. Vòng đời và các quá trình dẫn đến tái tổ hợp vật chất di truyền ở sinh vật
nhân chuẩn
7.3. Cơ chế tái tổ hợp
4 2
Chương 8: Các quy luật của hiện tượng di truyền
8.1. Một số khái niệm chung
8.2. Các quy luật di truyền của Menden
8.3. Quan hệ giữa các gen alen và không alen
7 2
Chương 9: Thuyết di truyền NST
9.1. Thuyết di truyền NST của T.Morgan
9.2. Cơ chế NST xác định giới tính
9.3. Sự di truyền liên kết với giới tính
9.4. Tính trạng giới hạn và tính trạng phụ thuộc giới tính
4 2
Chương 10: Di truyền ngoài NST 2
10.1. Khái niệm chung
10.2. Di truyền tính bất dục tế bào chất
10.3. Di truyền lạp thể, di truyền ty thể

Tài liệu tham khảo
1. Lê Đình Lương. Di truyền học. Trường ĐHTH Hà Nội và NXB KHKT.
2. Phan Cự Nhân, Đặng Hữu Lanh, Lê Văn Trực. Di truyền học đại cương. NXB GD 1987.
3. Đặng Hữu Lanh, Nguyễn Minh Công, Lê Đình Trung. Thực hành di truyền học và cơ sở
chọn giống. NXB GD 1984.
4. Lê Duy Thành (chủ biên). Di truyền học. NXB Nông nghiệp 1995.
5. E.J. Garder, M.J. Simmons, D.P. Snustad. Principles of genetis. 1991 Jonwiley Sons

kiểu hình đời con
3
Chương 3: Di truyền học quần thể
3.1. Khái niệm quần thể
3.2. Quá trình di truyền trong quần thể tự phối
3.3. Quá trình di truyền trong quần thể giao phối - Định luật Hardi – Weinbeg
3.4. Những nhân tố ảnh hưởng đến sự di truyền trong quần thể
6 3
Chương 4: Di truyền học người
4.1. Đặc điểm của sự nghiên cứu di truyền người; Một số phương pháp nghiên
cứu di truyền người
4.2. Sự di truyền của con người cũng tuân theo các quy luật di truyền và biến
dị
4.3. Sự di truyền nhóm máu ở người
8 4
4.4. Một số bệnh di truyền ở người
Chương 5: Nguyên lý đại cương về chọn giống và cơ sở di truyền chọn giống
5.1. Khái niệm về giống và khoa học chọn giống
5.2. Vật liệu khởi đầu trong công tác chọn giống
5.3. Cơ sở di truyền của sức chịu bệnh ở vật nuôi cây trồng
5.4. Cơ sở khoa học của chọn giống
5.5. Các hệ thống lai giống
5.6. Hệ số di truyền
5.7. Các phương pháp chọn lọc
8 4
Chương 6: Công nghệ sinh học và công tác chọn giống
6.1. Kỹ thuật ADN tái tổ hợp và ứng dụng trong việc chuyển ghép gen ở động
vật, thực vật
6.2. Ứng dụng công nghệ tế bào
4 2

9. E. Maur. Quần thể loài và sự tiến hoá. Moskva 1968.
10. B.X. Tal. Di truyền học quần thể và tiến hoá động vật. Moskva 1973.
DI TRUYỀN HỌC 1
(3 đvht)
A. MỤC ĐÍCH - YÊU CẦU
- Nắm được các kiến thức cơ bản, hiện đại, thực tiễm và có hệ thống về di truyền
học.
- Thành thạo một số kỹ năng thực hành trên đối tượng nghiên cứu của di truyền học.
B. NỘI DUNG
I. PHẦN LÝ THUYẾT (30 TIẾT)
MỞ ĐẦU (1 TIẾT)
- Đối tượng, nhiệm vụ, vị trí của Di truyền học trong sinh học đời sống và chọn
giống.
- Tóm tắt lịch sử các giai đoạn phát triển của DTH.
- Xu thế phát triển của DTH.
- Phương pháp nghiên cứu và học tập bộ môn.
CHƯƠNG I: VẬT CHẤT DI TRUYỀN 5 TIẾT
1. Các tiêu chuẩn của vật chất di truyền
2. Axit Nucleic
- Vật mang thông tin di truyền.
- Bằng chứng về vai trò của ADN và ARN.
- Cấu trúc (hóa học và không gian) của ADN và ARN.
- Sự không đồng nhất trong phân tử ADN.
- Cơ chế tái bản ADN và ARN.
3. Nhiễm sắc thể (NST)
3.1. Khái niệm và chức năng.
3.2. Cấu trúc NST ở Phage và ở vi khuẩn.
3.3. Nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân chuẩn (Eukaryota).
Hình thái cấu tạo chung của NST ở mức hiển vi, kiểu nhân, nhân đồ (karyogram) và
NST đồ (ldiogram).

CHƯƠNG IV: ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ (4 TIẾT)
1. Cơ chế phát sinh nhiều hiện tượng mất đoạn, đảo đoạn, lặp đoạn và chuyển vị
trong giới hạn một NST và giữa các NST không tương đồng.
2. Hiệu quả vị trí của sự biến đổi cấu trúc NST
3. Biến đổi số lượng NST
3.1. Khái niệm về hiện tượng đa bội và thể đa bội
3.2. Phân loại các loại hình thể đa bội
- Thể đa bội cùng nguồn
+ Đặc điểm hình thái, sinh trưởng phát triển và giảm phân các thể đa bội cùng nguồn.
+ Phân tích di truyền các thể đa bội cùng nguồn.
- Thể đa bội khác nguồn
+ Đặc điểm sinh trưởng, phát triển và giảm phân ở thể song nhị.
+ Đa bội thể và lai xa.
3.3. Thể dị bội
- Khái niệm về thể dị bội
- Ứng dụng của thể dị bội trong phân tích di truyền và sự thay thế và bổ sung NST.
3.4. Thể đơn bội
- Khái niệm và sự hình thành.
- Đặc điểm di truyền và ứng dụng thể đơn bội.
CHƯƠNG V: TỔ HỢP VẬT LIỆU DI TRUYỀN (7 TIẾT)
1. Vòng đời và các quá trình dẫn đến tái tổ hợp ở vi khuẩn và virus
1.1. Phân tích di truyền ở vi khuẩn
1.1.1. Hiện tượng tiếp hợp
- Hiện tượng truyền vật chất di truyền từ thể cho sang thể nhận.
- Lập bản đồ di truyền bảng tiếp hợp.
1.1.2. Hiện tượng biến nạp
- Cơ chế truyền vật liệu di truyền trong biến nạp.
- Xác định liên kết gen bằng biến nạp.
1.1.3. Tải nạp
- Vai trò của Phage trong tải nạp.

3. Sự dịch mã
Bộ máy dịch mã.
Cơ chế dịch mã.
4. Cấu trúc và chức năng của gen
- Tiêu chuẩn tương ứng.
- Phân tích cấu trúc tinh vi của gen.
- Các loại gen.
- Gen nhảy (yếu tố di truyền vận động).
- Tiến hóa của gen.
CHƯƠNG VII: SỰ ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN (3 TIẾT)
1. Nguyên lý chung
2. Điều hòa biến động của gen ở Prokaryota
2.1. Mô hình operon
2.2. Điều hòa hoạt động của gen ở mức độ phiên mã
- Điều hòa âm tính và dương tính
- Một số mô hình điều hòa thường gặp
2.3. Điều hòa hoạt động của gen ở mức độ dịch mã
3. Điều hòa hoạt động của gen ở Eukaryota
- Hiện tượng khuếch đại gen.
- Sự điều hòa phiên mã.
- Sự điều hòa sau phiên mã.
II. PHẦN THỰC HÀNH: 15 TIẾT
1. Bài 1 (3 tiết)
Nghiên cứu hình thái và số lượng NST thực vật ở nguyên nguyên nhiễm trên tiêu bản
tạm thời hoặc cố định (ở hành tây hoặc hành ta, cà chua…)
2. Bài 2 (3 tiết)
Nghiên cứu hình thái và số lượng NST thực vật ở giảm nhiễm trên tiêu bản tạm thời
hoặc cố định (ở hành tây hoặc hành ta, cà chua…)
3. Bài 3 + 4 (3 tiết)
Nghiên cứu đặc điểm sinh học và NST khổng lồ của ruồi giấm (Drosophila

- Thành thạo một số kỹ năng thực hành trên đối tượng nghiên cứu của di truyền học.
B. NỘI DUNG
CHƯƠNG I: VẬT CHẤT DI TRUYỀN TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CÁ THỂ (2
TIẾT)
1. Tính ổn định tương đối của vật liệu di truyền trong quá trình phát triển cá thể
2. Hoạt tính phân hóa của gen.
3. Sự kiểm tra hoạt động của gen trong quá trình phát triển cá thể

CHƯƠNG II: DI TRUYỀN NHIỄM SẮC THỂ 8 TIẾT
1. Một số khái niệm chung
- Tính trạng di truyền, tính trạng tương phản và tính trạng tương ứng.
- Kiểu gen và kiểu hình.
- Tính di truyền và hiện tượng di truyền.
2. Sự di truyền trong lai một tính và nhiều tính
- Định luật đồng tính.
- Định luật phân tính.
- Định luật phân ly độc lập.
3. Mối quan hệ giữa các gen
3.1. Giữa các alen thuộc cùng một loại
- Hiện tượng trội hoàn toàn.
- Hiện tượng trội không hoàn toàn.
- Hiện tượng đồng trội.
3.2. Giữa các alen thuộc các locus khác nhau.
- Kiểu tương tác bổ trợ.
- Kiểu tương tác át chế.
- Đa gen cộng gộp và không cộng gộp.
- Gen gây biến đổi và gen gây đột biến.
- Một gen xác định nhiều tính trạng (hiện tượng đa hiệu).
4. Thuyết di truyền NST của Thomas Morgan).
5. Cơ chế NST xác định giới tính.

6. Sự tiến hóa của vật chất di truyền

CHƯƠNG XIV: DI TRUYỀN HỌC VÀ CHỌN GIỐNG (4 TIẾT)
1. Khái niệm về giống
2. Biến dị di truyền là nguồn nguyên liệu để chọn lọc
- Sử dụng đột biến gen và đột biến NST trong chọn giống.
- Sử dụng biến dị tổ hợp trong chọn giống.
3. Các hệ thống lai giống
- Giao phối gần (nội phối)
- Ngoại phối
- Ưu thế lai
- Lai xa
4. Các phương pháp chọn lọc
- Hệ số di truyền
- Chọn lọc hàng loạt
- Chọn lọc cá thể
CHƯƠNG XV: DI TRUYỀN HỌC VÀ TƯƠNG LAI LOÀI NGƯỜI (3 TIẾT)
1. Di truyền học người
- Đặc điểm của sự nghiên cứu di truyền người.
- Một số phương pháp nghiên cứu di truyền người.
- Con người cũng tuân theo các quy luật di truyền – biến dị.
2. Di truyền y học và tư vấn
3. Bảo vệ di truyền con người
- Di truyền độc tố
- Di truyền học và ung thư
- Di truyền học và bệnh AIDS.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lê Đình Lương. Di truyền học. Trường ĐH Tổng hợp HN, Nxb KHKT.
2. Phan Cự Nhân, Đặng Hữu Lanh, Lê Văn Trực. Di truyền học đại cương. Nxb Giáo
dục, 1987.