Tiết 48 : BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
- Phạm Tiến Duật -
A. Mục tiêu cần đạt
- Hs cảm nhận được nét độc đáo của hình tượng những chiếc xe không kính cùng
h/ảnh những lái xe Trường Sơn hiên ngang, dũng cảm, sôi nổi
- Thấy được những nét riêng của giọng điệu ngôn ngữ bài thơ.
- Rèn kỹ năng phân tích h/ảnh, ngôn ngữ thơ.
B. Chuẩn bị
- Sgv, sgk, soạn bài.
- Tư liệu liên quan đến Phạm Tiến Duật và bài thơ.
C. Tiến trình hoạt động
1. Kiểm tra : Đọc TL một đoạn thơ trong bài “đồng chí”?
Em thích câu thơ nào, đoạn thơ nào nhất ? vì sao ?
2. Giới thiệu bài : Cuối những năm thế kỷ 20, ở VN xuất hiện một lớp nhà thơ trẻ
đầy tài năng mỗi người một vẻ : Lưu Quang Vũ và Bằng Việt; Vũ Quần Phương và Phạm
Tiến Duật, Xuân Quỳnh và Phan Thị Thanh Nhàn, Lê Anh Xuân và Nguyễn Khoa
Điềm đề tài hướng tới thế hệ trẻ Việt Nam chống Mỹ cứu nước “xẻ dọc Trường Sơn ”
những cống hiến – hy sinh và vẻ đẹp chủ nghĩa anh hùng cách mạng.
Hoạt động GV - học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 I. Tìm hiểu chung
? Hs giới thiệu đôi nét về tác
giả ?
- PTD là csĩ lái xe lăn lộn trên
tuyến đường TSơn nên có
nhiều bài thơ mang hơi thở
trực tiếp của cuộc chiến tranh.

? Trình bày ~ hiểu biết về bài
thơ.

? Bài thơ ra đời trong h/cảnh
? Nhan đề bài thơ có gì khác
lạ ?

.
Hoạt động 2
? Vì sao có thể nói h/ảnh ~
chiếc xe không kính là h/ảnh
độc đáo ?
Hs thảo luận nhóm 4
người : 2
/
? Việc tác giả miêu tả những
chiếc xe không kính như vậy
là có mục đích gì?

chiến tranh. Làm nổi bật hình ảnh những người chiến sĩ lái xe
hiên ngang, dũng cảm, lạc quan yêu đời, trái tim luôn đập vì
miền nam phía trước.
+ Nhan đề bài thơ: - 2 chữ “Bài thơ” thừa, không cần thiết về
mặt logic, nhưng lại chứng tỏ được ý đồ của nhà thơ: Đi tìm
chất thơ ngay trong hiện thực trần trụi của đời sống chiến tranh
– một hiện thực tưởng chừng không hề có chất thơ nhưng lại
rất thơ, rất bay bổng.
=> Nhan đề đã thể hiện khuynh hướng chủ đạo của thơ ca thời
kháng chiến: Đi tìm chất thơ trong cái bình dị, đời thường.

sinh không run sợ né tránh.
Điệp ngữ “nhìn thấy” → diễn
tả cụ thể sự tập trung cao độ
của người lái và chính xác cái
mưa tuôn, từ trong bom rơi” và cả trong thời tiết khắc nghiệt
của núi rừng trường sơn.
+ Thế nhưng nhà thơ không chú trọng miêu tả cuộc sống chiến
đấu gian khổ, mà chủ yếu đi sâu miêu tả những ấn tượng và
cảm giác của người chiến sĩ khi ngồi trên những chiếc xe
không kính => để làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của họ.
* Mở đầu: Người lính lý sự rất ngang tàng, nghịch ngợm về lý
do tại sao xe không có kính: “ Bom giật, bom rung kính vỡ đi
rồi”. Giọng điệu thản nhiên như không có chuyện gì to tát.
* Trên những chiếc xe không kính ấy, người lính vẫn ung dung
ngồi trong buồng lái, vẫn kiên định, yêu đời. Và còn tìm thấy
bao điều tiện lợi khi xe không có kính: - Gió, sao trời và
những cánh chim tự do ùa vào buồng lái.
- Nhìn rõ hơn con đường phía trước.
=> Rất thoải mái khi được giao cảm với thiên nhiên.
* Tuy nhiên, người lính không hề lạc quan tếu mà vẫn thừa
nhận những bất lợi khi xe không có kính:
- Có bụi “ Phun tóc trắng”
- Có mưa “ Tuôn, xối như ngoài trời”
=> Nhưng tất cả những bất lợi đó vẫn không thể nào ảnh
cảm giác về tốc độ trên chiếc
xe đang lao nhanh, cảm giác
khi trực tiếp tiếp xúc với thế
giới bên ngoài khi không có
kính.
? cảm nhận của em khi nghe

người chiến sĩ thể hiện tình đồng đội của mình.
=> Tiểu đội xe không kính chính là một gia đình.
+ Khổ thơ nhắc lại đời sống gian khổ của người chiến sĩ: Cuộc
sống của họ gắn liền với những chiếc xe và con đường phía
trước :
- Nấu cơm bằng bếp hoàng cầm
- Ngôn ngữ thơ tự nhiên gần
với lời nói thường.
? Hai khổ thơ tiếp theo giúp
em cảm nhận ntn về h/ảnh
người chiến sĩ lái xe?

Gv nêu VĐề thảo luận sau
khi đọc khổ cuối. ? Tại sao
nhà thơ lại tiếp tục tả hình
dáng ~ chiếc xe không kính ?
? Câu kết “chỉ cần trái tim”
? Nhận xét về những biện
pháp nghệ thuật được sử dụng
trong khổ thơ cuối?
? Hình ảnh trái tim có ý
nghĩa ntn?

- giấc ngủ chông chênh theo nhịp xe
Nhưng những người chiến sĩ vẫn rất lạc quan tin tưởng ở tương
lai.
+ hình ảnh trời xanh vừa mang ý thực vừa mang nghĩa biểu HS suy nghĩ, thảo luận

chạy bằng tinh thần anh dũng, kiên cường của những người
chiến sĩ. Ca ngợi xe tức là ca ngợi con người. Và sức mạnh của
những con người cũng chính là sức mạnh của những chiếc xe.
Bom đạn quân thù không thể làm gì nổi những chiếc xe không
kính.
II. Tổng kết
1. NT
- H/ảnh thơ độc đáo
- Giọng điệu tự nhiên, sôi nổi, khoẻ khoắn
- Ngôn ngữ giản dị mộc mạc gần với lời nói thường.
2. ND : Thông qua việc miêu tả những chiếc xe không kính,
bài thơ đã khắc hoạ rõ nét chân dung những người lính lái xe
thời chống mỹ trên tuyến đường Trường Sơn với tinh thần hiên
ngang, dũng cảm, lạc quan và bất chấp mọi khó khăn gian khổ,
đồng thời là ý chí chiến đấu giải phóng miền nam. Đó cũng là
phẩm chất của cả một thế hệ những người lính thời chống mỹ.
Luyện tập
? Cảm nhận của em về h/ảnh thế hệ trẻ thời chống Mỹ qua
h/ảnh người lính trong bài thơ. So sánh với h/ảnh người lính ở
bài “Đồng chí”. * Giống :
- Lý tưởng, trách nhiệm, lòng yêu nước.