CHÀO CÁC EM HỌC SINH!
KÍNH CHÀO
QUÝ THẦY CÔ GIÁO!

KIỂM TRA BÀI CŨ
Đáp án:
 Khái niệm: Hệ sinh thái bao gồm quần xã sinh vật và sinh cảnh của
quần xã. Trong hệ sinh thái, các sinh vật luôn tác động lẫn nhau và tác
động qua lại với các nhân tố vô sinh của môi trường tạo nên một hệ
thống sinh học hoàn chỉnh và tương đối ổn định.
Ví dụ: Hệ sinh thái ao (hồ), hệ sinh thái rừng…
 Các thành phần cấu trúc của hệ sinh thái:
- Thành phần vô sinh (sinh cảnh): Ánh sáng; Khí hậu; Đất; Nước; Xác
chết sinh vật, chất thải hữu cơ trong môi trường…
- Thành phần hữu sinh:
+ Sinh vật sản xuất.
+ Sinh vật tiêu thụ.
+ Sinh vật phân giải.
Câu hỏi:
 Nêu khái niệm hệ sinh thái. Cho ví dụ minh họa.
 Trình bày các thành phần cấu trúc của hệ sinh thái.

Tiết 46: Bài 43

I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
Tiết 46 - Bài 43: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
1. Chuỗi thức ăn:
Cỏ
Nai
Hổ

trên?
Trong quần xã có những loại chuỗi thức ăn nào?
- Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật tự dưỡng.
- Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật ăn mùn bã hữu cơ.

I. TRAO ĐỔ VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
* Khái niệm:
* Phân loại: Trong quần xã sinh vật có hai loại chuỗi thức ăn:
Ví dụ: Một quần xã sinh vật có các loài sinh vật sau:
Sâu Thỏ
Chim sâu
Đại bàng
Nai
Cỏ Hổ
Vi sinh vật
- Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật tự dưỡng.
- Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật ăn mùn bã hữu cơ.
Tiết 46 - Bài 43: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
1. Hãy thiết lập một số chuỗi thức ăn
có thể có trong quần xã sinh vật?
2. Em có nhận xét gì về các mắt xích
của các chuỗi thức ăn này?
THẢO LUẬN NHÓM (2 PHÚT)

I. TRAO ĐỔ VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
Em có nhận
xét gì về các
mắt xích của

2. Lưới thức ăn:
Sâu
Thỏ
Chim sâu
Đại bàng
Nai
Cỏ
Hổ Vi sinh vật
Tiết 46 - Bài 43: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI

I. TRAO ĐỔ VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
Lưới
thức ăn
là gì?
2. Lưới thức ăn:
- Lưới thức ăn là tập hợp các chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái, có
những mắt xích chung.
Cho 2 lưới thức ăn sau:
- Lưới thức ăn nào phức tạp hơn?
- Mức độ phức tạp của lưới thức ăn phụ thuộc vào yếu tố
nào của quần xã sinh vật?
A
B
Tiết 46 - Bài 43: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
Ví dụ:
Sâu
Thỏ
Chim
sâu

3. Bậc dinh dưỡng:
Bậc dinh
dưỡng là
gì?
Sâu
Thỏ
Chim sâu
Đại bàng
Nai
Cỏ
Hổ Vi sinh vật
Hãy xác định
đâu là SV sản
xuất, SV tiêu
thụ, SV phân
giải trong
lưới thức ăn
sau?
Tiết 46 - Bài 43: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI

I. TRAO ĐỔ VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
2. Lưới thức ăn:
3. Bậc dinh dưỡng:
* Bậc dinh dưỡng: là những loài cùng mức năng lượng và sử
dụng thức ăn cùng mức năng lượng trong lưới thức ăn (hoặc
chuỗi thức ăn).
Trong lưới
thức ăn
này có bao

dinh dưỡng
thay cho các
chữ a, b, c …
SVSX
SVTT 1
SVTT 2 SVTT 3 SVTT 4SVPG
a: Bậc dinh dưỡng cấp 1
b: Bậc dinh dưỡng cấp 2
c: Bậc dinh dưỡng cấp 3
d: Bậc dinh dưỡng cấp 4
Tiết 46 - Bài 43: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI

I. TRAO ĐỔ VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
2. Lưới thức ăn:
3. Bậc dinh dưỡng:
Thực vật
Chuột
Rắn
Đại bàng
Thế nào là
tháp sinh
thái?
Quan sát tháp sinh
thái cho ta biết điều
gì?
- Tháp sinh thái bao gồm nhiều hình chữ nhật xếp chồng lên
nhau, các hình chữ nhật có chiều cao bằng nhau, còn chiều dài
biểu thị độ lớn của mỗi bậc dinh dưỡng.
- Tháp sinh thái cho biết mức độ dinh dưỡng ở từng bậc và

+ Tháp sinh khối: xây dựng dựa trên khối lượng tổng số của
tất cả các sinh vật trên một đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi
bậc dinh dưỡng.
+ Tháp năng lượng: xây dựng dựa trên số năng lượng được
tích lũy trên một đơn vị diện tích hay thể tích trong một đơn vị
thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng.
- Có 3 loại tháp sinh thái:
- Tháp số lượng dễ xây dựng song ít có giá trị vì kích thước cá thể, cũng như
chất sống tạo nên các loài của các bậc dinh dưỡng khác nhau, không đồng
nhất, nên việc so sánh không chính xác.
-
Tháp sinh khối có giá trị hơn tháp số lượng. Do mỗi bậc dinh dưỡng đều
biểu thị bằng số lượng chất sống, nên phần nào có thể so sánh được các bậc
dinh dưỡng với nhau.
- Tháp năng lượng là loại tháp hoàn thiện nhất. Tuy nhiên, xây dựng tháp
năng lượng khá phức tạp, đòi hỏi nhiều công sức, thời gian.
Tiết 46 - Bài 43: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
II. THÁP SINH THÁI
-
Tuy nhiên, tháp sinh khối cũng có nhiều nhược điểm: Thành phần hóa học
và giá trị năng lượng của chất sống trong các bậc dinh dưỡng là khác nhau.
Tháp sinh khối không chú ý tới yếu tố thời gian trong việc tích lũy sinh khối
ở mỗi bậc dinh dưỡng.

Câu 1. Trong hệ sinh thái có các loại chuỗi thức ăn nào?
A. Chuỗi thức ăn trên cạn và chuỗi thức ăn dưới nước.
B. Chuỗi thức ăn mở đầu bằng các sinh vật tự dưỡng và chuỗi
thức mở đầu sinh vật phân giải mùn bã hữu cơ.
C. Chuỗi thức ăn đơn giản và chuỗi thức ăn phức tạp.
D. Chuỗi thức ăn đủ các thành phần cấu trúc và chuỗi thức ăn

Diều hâu
Kỳ
nhông
Rắn chết  Chuột  TV  O
2
giảm, ô nhiễm môi trường sống,…
Khi rắn bị
tiêu diệt
thì điều gì
sẽ xảy ra
Tiết 46 - Bài 43: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI

-
Học bài, trả lời câu hỏi và bài
tập ở SGK, trang 194.
-
Nghiên cứu bài tiếp theo “CHU
TRÌNH SINH ĐỊA HÓA VÀ
SINH QUYỂN”.