Bài 43: TRAO ĐỔI CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Nêu được khái niệm chuỗi, lưới thức ăn, bậc dinh dưỡng và lấy ví dụ minh họa.
- Nêu nguyên tắc thiết lập các bậc dinh dưỡng, lấy ví dụ minh họa.
- Phân biệt được 3 loại hình tháp sinh thái.
2. Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa.
3. Thái độ: Rèn luyện kĩ năng phân tích các thành phần môi trường và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường thiên nhiên.
II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Máy tính, máy chiếu đa phương tiện
- Các file ảnh tĩnh
+ Tranh 1. Một chuỗi thức ăn trên đồng cỏ.
+ Tranh 2. Hai chuỗi thức ăn trên cánh đồng.
+ Tranh 3. Một lưới thức ăn trong rừng.
+ Tranh 4. Một lưới thức ăn trong rừng.
+ Tranh 5. Một lưới thức ăn trên đồng cỏ.
+ Tranh 6. Các bậc dinh dưỡng của một quần xã sinh vật ( A) và ví dụ về bậc dinh dưỡng về một quần xã sinh vật ở biển (B).
+ Tranh 7. Một lưới thức ăn trong hệ sinh thái rừng.
+ Tranh 8. Tháp sinh thái.
+ Tranh 9. Tháp năng lượng.
+ Tranh 10. Tháp số lượng ( vật chủ - kí sinh).
+ Tranh 11. Tháp sinh khối của quần xã sinh vật nổi trong tầng nước.
+ Tranh 12. Hai dạng tháp sinh thái của một chuỗi thức ăn trong rừng.
- Các file ảnh động
+ Phim 1: Hệ sinh thái đồng cỏ
+ Phim 2: Một lưới thức ăn ở quần xã ruộng lúa.
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHỦ YẾU
- PPTQ kết hợp vấn đáp tìm tòi
- PP tổ chức hoạt động nhóm
IV. HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
1. Kiểm tra bài cũ và đặt vấn đề: (Thời gian :5 phút )

nằm ở gốc mũi tên và loài sinh vật nằm ở ngọn
mũi tên ấy?
+ Trong các sinh vật trên, sinh vật nào là SVSX,
SVTT ,SVPG?
- GV: Nếu coi mỗi loài sinh vật là một mắt xích
thức ăn thì các loài sinh vật có quan hệ dinh
dưỡng với nhau tạo thành chuỗi thức ăn.
Vậy:Thế nào là chuỗi thức ăn?
- Quan sát tranh trả lời:
+ Được biểu diễn bằng mũi tên.
+ Đáp án: A
+ Sinh vật đứng trước làm thức ăn cho
sinh vật phía sau.
+ Cỏ : SVSX ; Thỏ: SVTT : thỏ, cú
mèo, rắn ; SVPG : Vi khuẩn.
I. Trao đổi vật chất trong quần xã sinh vật
1. Chuỗi thức ăn
- Ví dụ: Cỏ → thỏ → rắn → cú mèo → vi khuẩn
- Chuỗi thức ăn là một dãy gồm nhiều loài sinh
vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau. Mỗi loài là
một mắt xích, có thể vừa là sinh vật tiêu thụ mắt
xích phía trước vừa là sinh vật bị mắt xích phía
- GV chiếu tranh 2, yêu cầu học sinh hoàn thiện
và phân loại:
+ Hãy chọn 1 sinh vật phù hợp điền vào dấu
chấm hỏi để hoàn thiện 2 chuỗi thức ăn sau:
• Cỏ →cào cào→gà → ? →VSV
• Chất mùn bã →giun đất → gà →? →VSV
+ Hai chuỗi thức ăn trên có điểm gì khác nhau?
+ Có mấy loại chuỗi thức ăn?

Hổ
Cáo
Mèo rừng
VSV
dinh dưỡng giữa các loài sinh vật trên?
2. Sơ đồ trên gồm bao nhiêu chuỗi thức ăn?
3. 3.Mối liên hệ giữa các chuỗi thức ăn ?
4.
5. - Thế nào là lưới thức ăn?
- GV: Trong lưới thức ăn, càng có nhiều chuỗi
thức ăn chứng tỏ quần xã có độ đa dạng cao. Có
nhiều loài ăn rộng → tính ổn định của quần xã
được tăng cường.
- Chiếu tranh 4. Tranh dưới đây thể hiện một lưới
thức ăn. Các loài sinh vật được xếp vào từng
nhóm cùng bậc dinh dưỡng.
- Quan sát tranh, hợp tác nhóm trả lời lần lượt các
câu hỏi sau:
1.Từng mô tả dưới đây về bậc dinh dưỡng là
đúng hay sai:
A.Bậc dinh dưỡng là những đơn vị cấu trúc nên
chuỗi thức ăn.
- Các chuỗi thức ăn có thể có:
1. Cỏ →dê →hổ →VSV
2. Cỏ →thỏ→ cáo→ VSV
3. Cỏ → thỏ→ cáo→ hổ→ VSV
4. Cỏ → thỏ→ mèo rừng →VSV
5. Cỏ →gà → cáo→ VSV
6. Cỏ → gà→ mèo rừng→ VSV
7. Cỏ→ gà→ cáo → hổ→ VSV