Luận văn
Xây dựng thị trường giao sau
nhằm phòng ngừa rủi ro biến
động giá cà phê tại Việt Nam
1
LỜIMỞĐẦU
1. Lý dochọnđềtài
ViệtNamlàmộttrongnhữngnướcxuấtkhẩucàphêlớnnhấttrênthếgiới,
kimngạchxuấtkhẩucàphêhàngnămchiếmtỷtrọngđángkểtrongGDPcủaquốc
gia.Thếnhưnghiệnnayngànhcàphê Việt Namvẫntồn tạinhữngphương thức
kinhdoanhmuabáncũ,khôngphùhợpđểcóthểcạnhtranhvớicácnướctrênthế
giới,nềnsảnxuấttrongnướcphụthuộcvàobiếnđộnggiácàphêthếgiớimàgiá
nàyđượcngườimualàcácdoanhnghiệpchếbiếncàphênướcngoài“sắpđặtsẵn”
chodoanhnghiệpxuấtkhẩucàphênướcta.Đểcóthểkhắcphụcđiểmyếuvànâng
caokhảnăngchủđộngtrongsảnxuất,ổnđịnhlợinhuậnkhôngchỉcủacácdoanh
nghiệp kinhdoanh càphêmàcòncủangườinôngdânthìviệcxâydựngvàphát
triểnthịtrườnggiaosaucàphêlàmộttrongnhữnggiảiphápkhảthivàhữuhiệu
trongviệcphòngngừarủirobiếnđộnggiá.
2. Đốitượngvàphạmvinghiêncứu
Đềtàinghiêncứutậptrungvàosảnphẩmcàphênhânthô,tìmhiểunhững
tồntạivướngmắctrongcáckhâuthuộcquytrìnhsảnxuấtkinhdoanhnhằmtìmra
nhữnggiảiphápdựatrênviệcứngdụnghợpđồnggiaosauđểgiảmthiểutácđộng
biếnđộnggiácàphê,đảmbảolợiíchchodoanhnghiệpvàngườinôngdân.
3. Phươngphápnghiêncứu 
Bằngphươngphápphântíchnghiêncứu,tổnghợpthôngtintừcáctàiliệu,
sáchbáo,Internetcóliênquanđếnngànhsảnxuấtkinhdoanhcàphê,cáccôngcụ
pháisinh,đểchothấytổnthấtcủangànhkinhdoanhcàphêdoảnhhưởngcủabiến
độnggiávàtácdụngcủachiếnlượcphòngngừarủirobiếnđộnggiáthôngquahoạt

nướccódiệntíchcanhtáclớn Ởcácnướcđangpháttriển,ngườinôngdânluôn
trongthếbịđộng,khôngbiếttrướcđầuracủasảnphẩm,cũngnhưgiácảvànhu
cầucủathịtrường,phầnđôngtrôngchờnhiềuvàosựmayrủivàphụthuộcnhiều
vàohoạtđộngthumuacủacácthươnglái.Đaphầnnôngdânsảnxuấtvàtiêuthụ
nôngsản theotậpquánlâuđời.Họ dốc vốn,côngsức đầutư trong nhiềutháng,
thậmchínhiềunămđểlàmramộtloạihànghóachưabiếtchắcgiácả,khôngrõsẽ
bánchoai.Vìvậy,cảkhingườinôngdânđãthuhoạchxonglúa,càphê,hạttiêu,
thuốclá,ngô,đậutương,caosu…thìcũngvẫngặpphảirủirovềgiánếunhưlúc
đógiáthịtrườngđangxuốngmàchưabánhếtđượchàng.
Bêncạnhđócòncóyếutốdoconngườigâynênđólàtìnhtrạngsảnxuất
theophongtràokhôngtínhđếngiácảsẽdiễnbiếnnhưthếnàotrongthờigiantới.
Ngườinôngdânđứngtrướcmộtmâuthuẫnlàkhiđượcmùathìgiárớtdẫntớilỗ,
mấtmùathìgiácaonhưnglạikhôngcóhàngđểbán.Giáđầuvàocóxuhướngngày
4
càngtăngtrongkhigiánôngsảnđầuralênxuốngthấtthường.Ởtrườnghợpnàođi
chăngnữathìngườinôngdânluônphảichịuthiệtthòinhiềunhất.
Đốivớicácdoanhnghiệpchếbiến,nhàxuấtkhẩunôngsảncũngsẽgặprủi
rotươngtựnhưngườinôngdânnếunhưhọthu muanôngsản, thumuanguyên
liệu,chếbiếnrồilưukhođểtiêuthụhoặcxuấtkhẩumàkhôngcóhợpđồngmua
trướcnguyênliệuvớingườicungcấpvớigiáấnđịnh(vìlúcmuagiácóthểđang
lên)cũngnhưkhôngcóhợpđồngbántrướcvớingườitiêuthụvớigiáấnđịnh(vì
lúcbángiácóthểđangxuống)thìkhigiá cảmặthàngđóbiếnđộng,cóthểđẩy
doanhnghiệpvàotìnhtrạngthualỗnặngnề.Nhiềudoanhnghiệpvừakýhợpđồng
bánhàngxong,giácảbiếnđộngtăng,tiềnthuvềkhôngcònđủđểmualạisốhàng
tươngtựvừabándẫnđếnthualỗ.Nhữngbiếnđộngkhôngthểdựđoántrướccủa
giáhànghóakhôngnhữngcóthểảnhhưởngđếnkếtquảkinhdoanhmàcònảnh
hưởngđếnthịphần,sứccạnhtranhvàthậmchílàcảsựtồntạicủaDNnếuđiềuđó
xảyratrongmộtthờigiandài.
Nhưvậycảnôngdân,cácthươnglái,nhàchếbiếnvànhàxuấtkhẩuđềuphải
quantâmđếnviệcquảnlýrủirovềgiáđốivớisảnphẩmhànghoácủamìnhđểhạn

bánđoạn,cònhợpđồnggiaosaulàgiaovàomộtngàythỏathuậntrướcvớimứcgiá
địnhtrước.Tiếpđếnlàcáchthứcgiaodịch,hợpđồnggiaosauthườngđượcgiao
dịchtrênmộtsàngiaodịchchínhthứcmangđầyđủtínhpháplý,ngườibán,người
muacầnphảithựchiệnkíquỹtrêntàikhoảnphongtỏađểđảmbảothựchiệnnghĩa
vụtronggiaodịch.Trênthịtrườngnàycóthểtómgọnlạichỉcóhaichủthể,mộtlà
ngườithamgiaphòngngừa(hegding),họluônmuốnhànghóađượcbảohiểmgiá
trướcsựbiếnđộngkhônlườngcủathịtrường.Hailàngườiđầucơ(speculator),họ
luônmuốnkiếmlợinhuậndựatrêndựđoánchủquanvềgiácảthịtrường,họsẽ
chốtlờihoặcchốtlỗbằngcáchchốt“vịthế”muabántrongthịtrường,sốtiềnhọ
đượchoặcmấtsẽkhôngvượtquágiátrịkíquỹphongtỏa.Trênthựctế,có2%hợp
đồng đã thỏa thuận được chuyển giao, kết thúc “vị thế” muabán luônđược lựa
chọnnhiềukhiđầutưtrênthịtrườnghànghóagiaosau.
6
Điềukhácbiệttiếptheolàởcácđặcđiểmcủahợpđồnggiaosaunhư:giá
cả,trungtâm thanhtoánbùtrừ,nghiệpvụphòngngừarủirobiếnđộnggiá,đầu
cơ…
1.2.1. Giácảvàcácyếutốquyếtđịnh 
Giácảđượcquyếtđịnhbởicácđiềukiệncungcầu,nếutrênthịtrườngcó
nhiềungườimuahơnngườibán,giáhànghóasẽtănglênnhanhchóng,ngượclại
trênthịtrườngmàngườimuaíthơnngườibán,giásẽgiảm.Vậytừđâumàhình
thànhnêncácđiềukiệncungcầu.
Đólàdocáclệnhđặtmuavàbánkhắpnơitrênthếgiớiđổvềvàđượctập
trungtạisàngiaodịchhànghóa.Nhữnglệnhnàykhiđượcnhậpvàosàngiaodịch
thìsẽtrởthànhcáchợpđồnggiaosauvớinhữngđiềukiệnràngbuộcnhấtđịnhgiữa
bênbánvàbênmua.Đốivớicáchợpđồngkhácthìgiácảđượchìnhthànhtrênmặt
bằngchunglàthỏathuận,nhưnggiaodịchgiaosauthìkhông,nócónhiềuhệthống
đấugiáđượckếtnốivớibảngđiệntửcủasàn,nhữnggiánàyđượctựdođặttheoý
muốnchủquancủanhàđầutưvàđượcchuyểnđếnsànthôngquahệthốngmáy
tínhkếtnối.Sựđặtgiánàyđượcđặttrongmộtkhoảnthờigianquyđịnh,đâyđược
gọilàgiờgiaodịch.Theođósẽcónhiềuloạilệnhkhácnhauđượcđặttùyvàotính

quầymôigiớicủamộtnhàđầutưbáocáovềtrungtâmthanhtoánbùtrừnhưsau:
tổngcộnghợpđồngmuagiaosaucàphêđãkíkếtchuyểngiaovàotháng5là100
tấn,tổnghợpđồngbángiaosaucàphêkíkếtchuyểngiaovàotháng5là50tấn,nhà
đầutưnàyđãcótrạngthái“netlong”(phòngngừavịthếmua)là50tấn.Trungtâm
thanhtoánbùtrừyêucầuphảimởtàikhoảnkíquỹlà2.000.000VNĐchomộttấn
thìsốtiềnbắtbuộckíquỹlà100.000.000VNĐ.
Thôngquatàikhoảnkíquỹ,cuốimỗingàygiaodịch,trungtâmthanhtoán
bùtrừsẽthựchiệncộngtiềnlãihoặctrừtiềnlỗvàotàikhoảnkíquỹ.Hiệntượng
nàydiễnrachođếnngàykếtthúchợpđồnghoặckếtthúctrạngtháimuabán.Nếu
8
nhàđầutưlỗtronggiaodịchvàsốtiềnkíquỹkhôngđủthìtrungtâmthanhtoánbù
trừbuộcnhàđầutưphảithựchiệnkíquỹthêmtheođúnghợpđồng.Vớiđiềunày
sẽràngbuộcbênmuavàbênbánthựchiệnnghĩavụhợpđồngvàgiúphọbiếttrước
khoảnlãilỗkhiđầutưquathôngbáohằngngày.
1.2.3. Kýquỹ
Đểđảmbảocácrủirotronggiaodịchtrênthịtrườnggiaosauvàtùythuộc
vàotínhchấtđầutư,hệthốngkýquỹsẽcónhữngquyđịnhràngbuộckhácnhau.
Chẳnghạnsốtiềnkýquỹsẽkhácnhaukhálớngiữachủthểphòngngừabiếnđộng
giá(hedging)vàchủthểđầucơ(speculator),lúcnàochủthểđầucơgiácũngluôn
chịu mức ký quỹcao hơn. Số tiền ký quỹ tùy thuộc vào số lượng hợp đồng và
nhữngquyđịnhcủasàngiaodịchgiaosau.
Tuynhiên,chỉcóbaloạitàikhoảnkýquỹ:
§ Mứckýquỹbanđầu(Initialmargin):mứckýquỹnàydotrungtâmthanh
toánbùtrừtạiLondon quy địnhdựa trênnhững phântích lịchsửvềbiến
độnggiácảcủacáchợpđồnggiaosau,nóđượcxemxétđịnhkỳ,phụthuộc
vàomứcđộbiếnđộng.Mứckýquỹbanđầuđượcápdụngchocảtrạngthái
trường/đoảntrêncơsởmỗihợpđồng,vàcóthểhoànlạidựatrêntínhthanh
khoảncủacáctrạngthái.Mứckýquỹthườngchiếmkhoảng1015%giátrị
hợpđồng.
§ Mứckýqu ỹduytrì(M aintenanceMargin)làsốdưtốithiểutrêntàikhoảnký

này,giảđịnhcáchợpđồngnàyđượcđịnhgiábằngVNĐ,Ftlàgiágiaosau
củahànghóa,Snlàgiágiaongayvàloạitrừmọichiphígiaodịch.
Ngày Vịthế Ft(triệuđ) Tíchlũy
15/8/2010 Mua10HĐgiaosau 25 Sn–25
15/9/2010 Bán10HĐgiaosau 27 27–Sn
Tíchlũykhiđếnhạn 100*(27–25) =200
10
Đếncuốitháng,giácàphêtrênthịtrườnggiaosautăngtừ25triệuVNĐmỗi
tấnlên27triệuVNĐ.Côngtysẽtiếnhànhbán10hợpđồnggiaosaunàyđểkết
thúcvị thếmuavào ngày15/9/2010,lúc nàycông tyđãtích lũyđượckhoản lợi
nhuậnròngtừbảohộtrênthịtrườnggiaosaulà200triệuVNĐchỉsau1thángđể
bùvàochiphíđầuvàogiatăngkhimuagiaongaycàphê.
§ “Shorthedge” –“ phòngngừavịthếbán”:mộtchủtrangtrạicàphêdựtính
bán50tấncàphêsẽthuhoạchvàothángsau.Ngườinàymuốnchắcchắnsẽ
bánđượcgiánênđãquyếtđịnhbánchúngtrênthịtrườnggiaosauđểbảohộ
trường hợp giá cà phê trên thếgiới giảm xuống. Đối vớisàn giaodịch cà
phê,giátrịnhỏnhấtchomỗihợpđồnggiaosaucàphêđượcgiaodịchlà10
tấn.Vìvậyôngtaphảithựchiệnbán5hợpđồnggiaosaucàphê.Bảngdưới
sẽchothấysựbiếnđộnggiávàkếtquảbảohộgiátừhợpđồngnày.Trong
đó,càphêđượcđịnhgiábằngVND,chiphígiaodịchkhôngđángkể.Giácà
phêtrongthángngàymộttănglên,đến27triệuđồngmỗitấn,lúcnàynếuđể
đếnhạnôngtasẽbịmấtkhoảntiềnkhálớn.Khônngoanhơnhếtlàchốtvị
thếbán,chấmdứthợpđồng.
Ngày Vịthế Ft(triệuđ) Tíchlũy
24/8/2010 Bán5HĐgiaosau 25 25Sn
24/9/2010 Mua5HĐgiaosau 27 Sn27
Tíchlũykhiđếnhạn 50*(25 27)=150.000
1.2.5. Nghiệ pvụđầucơtrênthịtrườnggiaosau
Thị trường giao sau luôn tồn tại tính công bằng trong giao dịch, đối với
nhữngnhàkinhdoanhthamgiaphòngngừabiếnđộnggiá,họcóthểbánhànghóa

banđầu,vớinhữnglợiíchrõràngcủamình,nótrởthànhcôngcụtàichínhđểbảo
12
vệcácloạihànghóatruyềnthốngvàcũnglàmộttrongnhữngcôngcụđầutưhữu
hiệunhấttrongngànhtàichính.Thịtrườnggiaosauhiệnnayhoạtđộngliêntục
thôngquahệthốngGlobexnốiliền12trungtâmtàichínhlớntrênthếgiới.Sựthay
đổi giá cả của các loại hàng hóa chuyển biến từng giây một và gây ảnh hưởng
khôngchỉđếnnềnkinhtếcủamộtquốcgiamàcảkhuvựcvàtoànthếgiới.
Tuynhiêntrướckhithịtrườnggiaosaupháttriểnvàphổbiếnrộngrãinhư
hiệnnaythìtrướcđóđãxảyrarấtnhiềutranhcãigiữanhữngnhàkinhtếhọcvềlợi
íchvàrủiromàthịtrườngnàymanglại.Thịtrườnggiaosaucũngtừngbịcáobuộc
lànguyênnhângiatăngnạnđầucơgâybiếnđộnggiácảkhônlườngvàkhôngcần
thiết,nhữngngườinàycũngđồngthờichorằngthịtrườnggiaosauchỉcólợicho
nhàđầucơthaotúnggiácảvàđingượclạilợiíchcủangườinôngdânvàngườitiêu
dùng, các cáo buộc cho rằng nó không chỉ bóp méo giá cả mà còn tiếp tay cho
nhữnghoạtđộngphiphápđểlàmgiàu,dođóđãcómộtsốnướctrongthờikỳđầu
đãthựcthilệnhcấmgiaodịchgiaosauđốivớimộtsốloạihànghóanhấtđịnh, điển
hìnhlàẤnĐộtrongcácthậpniên50và60.Bêncạnhđócũngcóquanđiểmcho
rằngthịtrườnggiaosaulàcôngcụđắclựctrongviệckiểmsoátgiácả,ổnđịnhsản
xuấtvàquyếtđịnhđầutưtrongnềnkinhtế.Nếudựavàomứcđộtranhluậngiữa
nhữngnhàphêbìnhvớinhữngngườiủnghộthịtrườnggiaosauđểcânnhắclợiích
vàrủirocủanósẽlàmộtnhiệmvụkhông dễdàngnếukhôngcónhữngbằngchứng
thực nghiệm. Trong phần dưới chúng ta sẽ đi tìm hiểu một số nghiên cứu thực
nghiệmcủacácnhàkinhtếhọcnhằmgiảiđápnhữngcâuhỏiliênquanđếnlợiích
vàrủirocủathịtrườnghànghóagiaosau.
HọcgiảPavaska(1970)chorằngcácnhàphêbìnhđãsailầmkhichorằng
cácnhàđầucơlàmtrầmtrọngsựtănggiábằngcáchkiếmlợinhuậntrongthờigian
dàitrênthịtrườnggiaosau.Ôngchorằngsựthiếuvắngcơchếthịtrườnggiaosau,
mức độ biến động giá giao sau tương ứng có thể khiến các thương nhân và các
thànhphầnkháclotíchtrữhànghóa,điềunàyảnhhưởngnghiêmtrọngđếngiácả
hơnsovới bấtkỳmộttácđộngnàokháccủa nhữnggiaodịchgiaosauhợppháp.

14
Bằng chứng thực nghiệm của ông cho thấy rằng thị trường sữa, một sản
phẩm rất dễhưhỏngvà khôngcó giágiao sau thìviệcphânbổnguồn lựctrong
nông nghiệp là khá hiệuquả. Mặt khác,thị trường bông hoặc lúamìlà loại sản
phẩmcóthểđểlâuvàíttốnchiphítồntrữvớicácdựbáogiágiaongayvàgiaosau
pháttriểncaothìviệctốiưuhóacácnguồnlựcsửdụngđểtrồng2loạicâyquan
trọngnàylạikémhiệuquảhơn.Tómlại,ôngkếtluậnrằngđốivớicáchànghóa
nôngnghiệpcóthểđểlâuthìsựbiếnđộnggiácàngcao.Ôngcũngnóirằngđốivới
loạihànghóanày,cảgiágiaongayvàgiágiaosauđềukhôngcóýnghĩađốivới
nôngdântrongviệc lậprakếhoạchsảnxuấtcũngnhư giá giaongayđối vớithị
trườngcủacácsảnphẩmnôngnghiệpdễ hư hỏng.
TuynhiênkhámphácủaSchultzđãcómộtvàisaisótbởivìtronghệthống
thịtrườnggiaosau,hợpđồngđượckýtrướcvàhànghóađượccungcấpsau vào
mộtngàycụthể.Nhưvậy,trong trườnghợpngườibán cóđầyđủhiểubiếthoặc
thôngtinvềsốlượngvàchấtlượnghànghóanhưvậysẽđượcbánởmứcgiánào,
dựavàođóôngtacóthểphânbổlạinguồnlựccủamìnhđểgiatăngsảnxuấtnhằm
đápứngtheohợpđồng.Nghĩalàngườisảnxuấtcóthểphòngngừacholượnghàng
hóaôngtađangsảnxuất ởthờiđiểmtvàbángiaosautạithờiđiểmt+1khỏinhững
rủirotổnthấtgiá trị và bảovệlợinhuậnbằng cách chuyển nhữngrủirođócho
ngườikhác.Dođó,khoản phíôngtaphảithanhtoánđểngănchặnhànghóacủa
mìnhkhỏinhữngrủiro phụthuộcvàoxácsuấtxảyrarủirovàđơngiáphòngngừa.
MasahiroKawai(1983)trìnhbàymộtmôhìnhlýthuyếtgiảithíchảnhhưởng
củathịtrườnghànghóagiaosaulênquátrìnhhìnhthànhgiávàlợiíchchungcủa
toànxãhộitrênnềntảngnhữngkỳvọnghợplý.Ôngđãtính toánảnhhưởngcủa
giágiaongay lênsảnxuấtvàsauđódẫngiảikhảnăngcủathịtrườnggiaosautrong
môhình.Ôngđãchỉrarằngmứcđộtốiưucủasảnxuấtchỉphụthuộcvàogiácả
giaosauvàhệsốchiphí.Theoông,sốlượnghợpđồnggiaosauđượcxácđịnhbởi
mứctối ưucủasảnxuấtvàđầucơphảnánhsựkhácbiệtgiữakỳvọngchủquancủa
nhà sản xuấtvềgiágiaongaythời gian tới vàgiágiaosau tương ứng.Kawaiđã
khôngxemxétđếntácđộngcủanhữngbiếnđộngtrongkếhoạchsảnxuấtđếnthị

16
MôhìnhcủaBasabDasguptalàmộtphầnmởrộngcủamôhìnhLMHnhưng
phứctạphơnnhiều.Trongmôhìnhnày,ôngkhôngchỉxemxétnhữngmặthàngcó
thểlưutrữmàbaogồmcácbiếnđộngsảnxuất.Kếtquảlà,quyếtđịnhsảnxuấtcủa
nhà cungcấpkhông chỉphụthuộc vào giá giaosau kỳvọngmàcòncả cácbiến
động sảnxuấtdựkiếnảnhhưởngđếnquyếtđịnhphânbổ nóchothịtrườnggiao
ngayvàgiaosau.
Nóitómlại,quarấtnhiềutranhluậnthôngquanhữngmôhìnhlýthuyếtvà
bằngchứngthựcnghiệmcủacácnhàkinhtếhọc,chođếnnaythịtrườnggiaosau
đãchứngminhđượclợiíchcủamìnhtrongviệccungcấpcôngcụphòngngừarủi
robiếnđộnggiáchocácnhàsảnxuất,đươngnhiêntrongthịtrườngnàyvẫntồntại
nhữngrủirolàsựpháttriểnmạnhcủacácnhàđầucơ,tuynhiêncácchínhphủchỉ
cần kiểm soát hoạt động này trong khuôn khổ luật pháp cho phép thì nó không
nhữngkhônggâyhạichonềnkinhtếmàcòncótácdụnglàmtăngtínhthanhkhoản
chothịtrườngnày.
1.4. ThựctrạngứngdụngHợpđồngGiaosautrênthếgiới
1.4.1. ThựctrạngGiaosaut rênthếgiới
Thếgiớingàynayđangbướcvàonềnkinhtếtoàncầuhóa.Bấtkỳsựthay
đổinàocủatìnhhìnhkinhtếthếgiớicũngđềuảnhhưởngđếnnềnkinhtếcủaquốc
gia.Ngượclại,sựchuyểnbiếntrongnềnkinhtếquốcgiacũngtácđộngđếntình
hìnhkinhtếtrongkhuvựchaytrongphạmvithếgiới.
Toàn cầu hóa mang lại nhiều thuận lợi nhưng đồng thời cũng mang đến
nhiềukhókhăn.Nhữngkhókhănđóchínhlàrủirocóthểnhậnthấyvàrủirotiềm
ẩn.Cácrủironàytồntạimộtcáchngẫunhiêntrongtấtcảquátrìnhsảnxuất,kinh
doanh,quảnlý.Chúnghoàntoàncóthểlàmchonhàđầutưmấtsạchtiền,côngty
phásảnvànềnkinhtếcủamộtquốcgiasuysụp.Đốimặttrướcnhữngnguycơđó,
các phái sinh tài chính như hợp đồng giao sau (Futures), hợp đồng quyền chọn
(Option), hợpđồng hoánchuyển lãi suất (Swap)… ngày càng đượcsửdụngmột
cáchrộngrãitrêntoànthếgiớinhưlànhữngcôngcụchủyếuvàkhôngthểthiếu
17

CBOTbắtđầugiaodịchgiaosautráiphiếuTBondMỹvàonăm1977loại
hợpđồnggiaosauthànhcôngnhấttrongcácthờikỳ.Chỉtrongvòngmộtvàinăm,
côngcụnàytrởthànhhợpđồnggiaodịchnăngđộngnhấtvàvượtquacảhợpđồng
giaosaungũcốc,vốnđãtồntạihơnmộtthếkỷtrướcđây.
Vào thập niên 1980, hợp đồng giao sau chỉ số chứng khoán đã đạt được
nhữngthànhcôngcaođộ.Côngcụnàylàchiếccầunốigiữacácnhàgiaodịchcổ
phiếutạiNewYorkvàcácnhàgiaodịchgiaosautạiChicago.TạiMỹ,chỉsaumột
vàinămđãcóhợpđồnggiaosauchỉsốtrungbìnhcôngnghiệpDowJones,mộtchỉ
sốtêntuổitrênthịtrườngchứngkhoán.
Hợpđồnggiao sauchỉsốchứng khoánđãthànhcôngvangdộikhắptoàn
cầu.Hầuhếtcácnướcpháttriểnđềucósàngiaodịchgiaosauriêngchohợpđồng
chỉ số chứng khoánhoạt động. Một sốnướccóhợpđồng giaosau chỉsốchứng
khoánphổbiếngồmAnh,Pháp,Nhật,Đức,TâyBanNhavàHongkong
1.4.3. Thịtrường giaosauởViệtNam
Trongđiềukiệnhiệnnay,cácthànhphầnkinhtếluônphảiđốimặtvớicác
rủirovềgiácả,thôngtin,thịtrường(nguồnhàng,cungcầu)vàtỷgiátronghoạt
độngxuấtnhậpkhẩu.Nhữngrủironàykhôngchỉảnhhưởngđếnnhữngngườitrực
tiếpsảnxuất,kinhdoanhmàảnhhưởngđếncảnềnkinhtế.Tuynhiên,hầuhếtcác
thànhphầnkinhtếViệtNamchỉbiếtchấpnhậnvìchưacócôngcụbảovệrủiro.
Trongnhữngnămgầnđây,khitiếpxúclàmănvớinướcngoài,chúngtadần
dầnbiếtđượcnhữngphươngcáchbảohộrủirotrênthịtrườngtàichínhpháisinh.
Mộtsốdoanhnghiệpđãsửdụngcôngcụnàyđểbảohộchohoạtđộngkinhdoanh
củamìnhvàdựavàothôngtin,giácảtrêncácthịtrườngnàyđểđiềutiếtsảnxuất,
khôngcònlobịépgiá.ViệtNamđangtổchứccácchợđầumối,cáctrungtâmgiao
dịch và tiến tới hình thành các thị trường giao sau về nông sản. Trong lĩnh vực
ngoạihối, Chínhphủđãcho phépsửdụnghợpđồngquyềnchọnđểbảo vệhoạt
độngkinhdoanhxuấtnhậpkhẩu.Tuymuộnmàngsovớixuthếpháttriểnthếgiới
nhưngsựkhởiđầunàycũnglàmộttínhiệuđángmừngchonềnkinhtếViệtNam.
19
Hợpđồnggiaosauđượcứngdụngrộngrãitrênthếgiớiđểphòngngừarủiro,thu

côngcụnàyvàothịtrườngcàphêsẽlàmộtbướctiến,thúcđẩyngànhcàphêViệt
Nampháttriểnổnđịnhvàbềnvững,giúpngườinôngdântrồngcàphêyêntâmsản
xuấtvàđảmbảolợinhuậnmongmuốn.Vớimụctiêuđó,cuốinăm2008Trungtâm
giaodịch càphêBuônMa Thuột rađời vớirấtnhiều kỳ vọng:xâydựngthương
hiệuchocàphêVN,gắnkếtsảnxuấtvớithịtrường,khắcphụcnhữnghạnchếtrong
hoạtđộngkinhdoanhxuấtkhẩutruyềnthống.
KếtluậnchươngI
Chiến lượcphòng ngừa rủi robiến độnggiá bằng việc sửdụng hợp đồng
giaosaulàmộtcôngcụhữudụngtrongngắnhạnvàtrunghạnđểbảovệthunhập
chonhàsảnxuấtvàkinhdoanh,đặcbiệtlàtronglĩnhvựcnôngnghiệp,khuvựccó
nhiềusảnphẩmcóthểthựchiệntồntrữvàbángiaosau.Tuychịunhiềutácđộng
củarủiro(rủirogiácả,lãisuất,thờitiết…)nhưngnếuxâydựngđượcthịtrường
giao sau các mặt hàng nông sản tại Việt Nam thì người nông dân và cácdoanh
nghiệp sảnxuất nông sản vẫn có thể đươngđầu với rủi ro và kinhdoanh có lợi
nhuận.
21
CHƯƠNGII:RỦIROBIẾNĐỘNGGIÁTẠITHỊTRƯỜNG
CÀPHÊVIỆTNAMVÀKHẢNĂNGỨNGDỤNGH ỢP
ĐỒNGGIAOSAUVÀOGIAODỊCHCÀPHÊ
2.1. RủirobiếnđộnggiátạithịtrườngcàphêViệtNam:
2.1.1. Rủiro biếnđộnggiádogiáxuấtkhẩuphụthuộcvàogiáthếgiới
2.1.1.1. Tìm hiểubiếnđộngg iácàphêtrênthếgiớithờigianqua
Cây cà phê lầnđầu tiênđược phát hiện ởEthiopia cáchđây khoảng 2000
năm,cùngvớisựpháttriểnkhôngbiêngiớicủathịtrườngthươngmại,càphêđãcó
mặtởhầuhếtcácnướcchâuÁ,ChâuPhivàChâuÂu.Hailoạicàphêđượcgiao
dịchthươngmạinhiềunhấtlàcàphêArabica(gọitắtlàArabica)vàcàphêRobusta
(gọitắtlàRobusta).
Biểu đồ2.1:Tỷtrọngsảnlượngcàphêc ủacácnướcvàkhuvựctrênthế
giớivụmùa2008/2009
Nguồn:www.ico.org

giátrungbìnhcủacàphêrơitừ180USD/poundđếndưới40USD/pound.Giácà
phêthếgiớitiếptụcthấpchođếnnăm2004kểtừkhicóđượcmộtsốphụchồivề
giá,nhưngvẫncònthấphơnmứcđãchứngkiếntrongnăm1990.Giácàphêthế
giới giảmxuốngmứcthấp kỷlụctrongvòng40năm trướcđó,giảm xuốngdưới
mứcgiáthànhlàmchongànhcàphênóichungvàngườitrồngcàphênóiriêngchịu
thiệthạinặngnề.
Đến năm2008 thịtrường càphê thếgiớibắtđầuphụchồi.Tuy nhiêncác
nướcxuấtkhẩucàphêvẫntậptrungđếnviệctăngsảnlượnghơnlàquantâmcải
thiệnchấtlượngcàphêxuấtkhẩudođógiácàphêthếgiớivẫnliêntụcnhảymúa
trongniênvụ2008/2009.
Theo dự báo mới nhất của ICO, sản lượng cà phê toàn cầu niên vụ
2010/2011sẽđạtmức133135triệupound;tiêudùngcàphênămnaysẽphụchồi
nhưngcũngchỉởmức129triệupound.Sovớimứcsụtgiảmhồiđầunămnay,hiện
giácàphêđangởmứccaonhưngnhiềudựbáochorằngđâychỉlàsựtănggiádo
hạnchếnguồncungtrongngắnhạn,bởihiệnmớichỉcóBraxinđangthuhoạchcà
phê.Vàotháng1112,khiCôlômbiavàcácnướcTrungMỹđưahàngrathịtrường,
ViệtNamcũngbướcvàovụthuhoạchthìgiácàphêsắptới sẽrấtkhólường.
Càphêcóýnghĩaquantrọngđốivớinhiềunướctrênthếgiới.Biếnđộnggiá
càphêđãkhiếnchonôngdânnhiềunướcđiêuđứng.Biếnđộnggiácàphêthếgiới
đãvàđangtiếptụccónhữngảnhhưởngtớingànhcàphêViệtNam,mộtnướccó
khoảng95%sảnlượngđượcxuấtkhẩu.
24
2.1.1.2. Nguyênnhângâyrabấtổngiácàphêthếgiới
v Nguồncungcủanhữngnướccó sảnlượnglớn
Giácàphêthếgiớiphụthuộcrấtlớnvàosảnlượngcủanhữngquốcgiađang
nắmgiữtỷtrọngxuấtkhẩulớnnhưBrazil,Colombia,ViệtNam.Nếuthờitiếttại
cácnướcnàydiễnbiếnkhôngtốtcókhảnăngmấtmùathìgiácàphêsẽtănglênvà
ngượclại.
MùađôngBrazilthườngdiễnratrongkhoảngtừ21/6đến25/8hàngnăm,
đâylàthờigianlạnhnhấttrongnăm,biểuđồgiácàphêluôncótỷlệnghịchvớihàn