NGUYÊN KIM LIN – Giải pháp khắc phục bệnh nấm da

65

GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC BỆNH NẤM DA TRÊN THỎ
Nguyễn Kim Lin
1*
, Trần Thị Hạnh
2
, Ngô Chung Thuỷ
,

Khúc Thị Huê
1
và Đinh Hồng Quang
1
1
Trung tâm Nghiên cứu dê và thỏ Sơn Tây
2
Viện Thú Y Trung ương
*Tác giả liên hệ: Nguyễn Kim Lin Trung tâm Nghiên cứu Dê và Thỏ - Sơn Tây - Hà Nội
Tel: 0912.144.604; Fax: (04) 33.838.341; Email: nguyenkimlin@ yahoo.com
ABSTRACT
Solutions to control skin fungus disease on rabbit
The experiment was carried out at 05 rabbit farms in Ba Vi - Ha Tay and Tien Lang - Hai Phong from 5/2006 to
7/2008. Associating with Veterinary Hygien Department, National Institute of Veterinary Research, a medicine
was produced specialised for treating a fungi disease on the outer skin of rabbit. Combination between applying
medicine during 04 days continuously and treating by solution of 09 gram potassium permanganate + 18 ml
formol per m
3

xuất phát triển.Xây dựng quy trình công nghệ khắc phục bệnh nấm da trên thỏ.

VIỆN CHĂN NUÔI - Tạp chí Khoa học Công nghệ Chăn nuôi - Số 20-Tháng 10-2009 66

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Vật liệu, thời gian, địa điểm nghiên cứu
Vật liệu nghiên cứu là những đàn thỏ bị bệnh nấm da và chuồng trại, không gian chuồng nuôi
đàn thỏ này.
Thời gian nghiên cứu: từ tháng 5/2006 đến 7/2008
Địa điểm nghiên cứu: Các trang trại chăn nuôi thỏ New Zealand, California và Thỏ lai bị bệnh
nấm da tại Ba vì, Hà Tây và Tiên Lãng, Hải Phòng.
Nội dung nghiên cứu
Xác định chủng nấm gây bệnh, nghiên cứu sử dụng thuốc trị nấm da thỏ
Theo dõi khả năng tái nhiễm sau điều trị, Xử lý môi trường không gian chuồng chăn nuôi
chống tái nhiễm. Xây dựng quy trình công nghệ xử lý bệnh nấm da thỏ.
Phương pháp nghiên cứu
Quan sát diễn biến bệnh, ghi chép, lập phác đồ và biểu theo dõi diễn biến bệnh. Phân loại
bệnh theo vị trí và mức độ lan rộng của vùng da bị nấm theo ký thuật xét nghiệm Vi sinh vật y
học. NXB. Văn hóa (1996)
Lấy mẫu bệnh phẩm là vùng da thỏ bị bệnh đem nuôi cấy trên thạch Sabouraud, ủ ấm các đĩa
thạch đã nuôi cấy trong tủ ấm 37
o
C trong vòng 48h, sau đó lấy các đĩa thạch ra để ở nhiệt độ
phòng sau 5 - 8 ngày, quan sát hình thái khuẩn lạc, tính chất mọc của nấm trên môi trường
thạch, phiết kính, nhuộm và quan sát hình thái tế bào nấm dưới kính hiển vi điện tử, từ các đặc
tính quan sát được tiến hành định loại nấm theo phương pháp phân loại nấm của Czap - Peck
Thử nghiệm điều trị thỏ bệnh bằng thuốc trị nấm da thỏ của Bộ môn Vệ sinh thú y - Viện Thú

+ Tai nhỏ như hạt tấm đến hạt đậu Nhẹ, giai đoạn đầu
++ Tai, mí mắt To bằng cúc áo, đồng xu Mức độ nặng hơn
+++ Vùng da đầu, móm và 4 chân To bằng hạt đậu, cúc áo, đồng xu Mức độ nặng hơn
++++ Cổ, mình (bụng, sư
ờn, quanh
cơ quan sinh dục)
mức độ to nhỏ khác nhau Mức độ nặng nhất

NGUYÊN KIM LIN – Giải pháp khắc phục bệnh nấm da

67

Qua nuôi cấy, phân lập và định loại nấm trong 30 mẫu da thỏ bệnh lấy tại 4 trang trại nuôi thỏ tại Ba
Vì – Hà Tây và 1 trang trại nuôi thỏ tại Tiên Lãng - Hải Phòng. Kết quả cho thấy, cả 30 mẫu đều
dương tính với nấm da và có nhiều khả năng là bị nhiễm nấm Candida albicans (Bảng 2).
Bảng 2. Kết quả xác định mức độ các khuẩn lạc nấm trong môi trường nuôi cấy
mẫu bệnh phẩm.
Đàn thỏ số Địa chỉ Số mẫu bệnh
phẩm
Số mẫu xuất hiện
dương tính
Ông Lân Yên Bài, Ba Vì, Hà Tây - 10
Ông Dưỡng Vân Hoà, Ba Vì, Hà Tây 5 5
Bà Xinh Tản Lĩnh, Ba Vì, Hà Tây 5 5
Ông Cường Phú Sơn, Ba Vì, Hà Tây 5 5
HTX Cấp Tiến Tiên Lãng, Hải Phòng 5 5
Tổng cộng 30 30
Kết quả điều trị bệnh bằng thuốc trị nấm da thỏ
Thỏ bệnh được phân loại theo mức độ nhiễm bệnh và lứa tuổi (Bảng 3). Thỏ sau cai sữa có tỷ
lệ nhiễm bệnh cao hơn các loại thỏ khác, trong số thỏ bệnh, mức độ + + là cao nhất.


18,27 15

14,42
Hậu bị 2-4 tháng 486 201 41,36 55

27,36 86

42,79 35

17,41 25

12,44
Cai sữa 1-2 tháng

758 484 63,85 157

32,44 205

42,36 77

15,91 45

9,30
Theo mẹ 852 324 38,03 85

26,23 124

38,27 63


Tỷ lệ
khỏi
S
ố điều
trị (con)
Khỏi
(%)
Số điều
trị (con)

Khỏi
(%)
Số điều
trị (con)

Khỏi
(%)
Số điều
trị (con)

Khỏi
(%)
Sinh sản 104 79,87 25 91,5 45 85,5 19 75,3 15 67,2
Hậu bị
2-4 tháng

201 65,87 55 75,7 86 69,5 35 64,6 25 53,7
Cai sữa
1-2 tháng


2 tuần
(%)
4 tuần
(%)
2 tuần
(%)
4 tuần
(%)
2 tuần
(%)
4 tu
ần
(%)
2 tu
ần
(%)
4 tuần
(%)
Sinh sản 24

28,77 1,30 3,22 2,18 5,52 3,59 8,01 5,41 12,01

Hậu bị 2-4 tháng
42

31,43 1,42 2,98 2,39 6,05 3,92 9,26 5,92 13,15

Cai sữa:1-2 tháng
118


S
ố bị lại
sau 4
tuần
T
ỷ lệ/ số
khỏi
(%)
Số thỏ
bị bệnh
them
Tỷ lệ/
tổng đ
àn
(%)
*Không cách ly thỏ bệnh n = 3 trại
Sinh sản
266 79 62 78,86 20 31,45 9 3,38
Hậu bị 2-4 tháng
374 161 99 61,76 34 34,37 37 9,89
Cai sữa: 1-2
tháng tuổi
606 387 206 53,32 96 46,68 81 13,36
Theo mẹ
648 259 90 34,88 47 51,46 33 5,10
Cộng 1
1894 890 500 56,21 175 35,06 160 8,45
*Có cách ly thỏ bệnh: n= 2 trại
Sinh sản
89 25 21 83,07 4 20,71 1 1,13

Hà Tây
Tản Lĩnh, Ba Vì,
Hà Tây
Phú Sơn, Ba
Vì, Hà Tây
Cấp Tiến, Tiên
Lãng, Hải Phòng
Phương pháp che phủ Bạt dứa xung
quanh, đóng cửa
Bạt dứa xung
quanh, đóng cửa
Bạt dứa xung
quanh, đóng cửa
Bạt dứa xung
quanh, đóng cửa
*Lần thứ nhất

Xử lý xông 9gr thuốc tím
+ 18ml foocmon/m
3

10/10/2007 10/10/2007 15/10/2007 11/3/2008
Mở bạt 17/10/2007 17/10/2007 22/10/2007 18/3/2008
Đặt thạch 10 phút 20/10/207 20/10/2007 25/10/2007 21/3/2008
Số đĩa thạch 6 4 5 8
Số đĩa có nấm bệnh 6 4 2 3
Khuẩn lạc/đĩa 7,2 9,6 1,5 2
*Lần thứ hai

Xử lý xông 9gr thuốc tím

Xây dựng quy trình công nghệ xử lý bệnh nấm da thỏ
Để điều trị triệt để bệnh nấm da thỏ cần thực hiện nghiêm ngặt một số giải pháp tổng hợp sau:
Cách ly toàn bộ thỏ bệnh ra một khu chuồng riêng biệt. Dùng thuốc nấm của Bộ môn Vệ sinh
thú y, Viện Thú y) bôi vào vùng da bệnh liên tục 4-5 ngày (1lần/ngày). Tăng cường ánh sáng
và hạn chế độ ẩm chuồng nuôi thỏ. Vệ sinh tẩy uế chuồng nuôi thỏ, phun foormon, rắc vôi bột
để hạn chế lây lan bệnh.
Trường hợp bệnh tiếp tục lan rộng cần loại thải toàn bộ thỏ bệnh, thực hiện chống chuồng và
xông chuồng bằng hỗn hợp thuốc tím và foormon như sau:
=> Chuyển hết thỏ bệnh ra khỏi chuồng (để trống chuồng)
=> Che chắn kín chuồng để giữ hơi xông được lâu (cửa, bạt )
=> Xông chuồng: 9gr thuốc tím + 18 ml foormon/m
3
không khí chuồng nuôi đã che
chắn kín (7-10 ngày)
=> Mở bạt che và cửa cho thông thoáng 1 tuần trước khi đưa thỏ vào nuôi lại.
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
Kết luận
Sử dụng Thuốc trị nấm da thỏ của Bộ môn Vệ sinh thú y-Viện Thú y điều trị bệnh nấm da thỏ
đạt hiệu quả cao 85-90% trên thỏ trưởng thành mắc bệnh nhẹ mức (+) và (+ +), thỏ mắc bệnh
nặng và các giai đoạn thỏ theo mẹ, sau cai sữa tỷ lệ khỏi bệnh thấp hơn. Sau khi được điều trị
khỏi bệnh, thỏ dễ mắc bệnh nấm da trở lại nhất là đối với thỏ non (theo mẹ và sau cai sữa). Tỷ
lệ thỏ tái nhiễm bệnh sau điều trị 4 tuần là khoảng 28-31% ở thỏ trưởng thành và hậu bị,
khoảng 45 - 47% ở thỏ theo mẹ và cai sữa.
Bệnh nấm da thỏ lây lan mạnh, từ thỏ bệnh sang thỏ khoẻ nuôi cùng chuồng, việc điều trị cách
ly những thỏ nấm có tác dụng giảm mức độ lây lan bệnh trong đàn (3,05% so với 8,45%). Sử
dụng hỗn hợp thuốc tím 9 gr/m
3
và foocmon 18ml/m
3
để xông và ủ kín không gian chuồng