Điều gì làm thay đổi tư duy và
lối sống của bạn?

Con người luôn luôn phải tồn tại trong một cộng đồng người, một nước, một khu
vực nhất định. Trong cuộc sống chung như thế, người ta buộc phải tuân thủ những
qui tắc nhất định, thành văn hoặc bất thành văn.

Những qui tắc này bao trùm tất cả các lĩnh vực: đạo đức, thẩm mỹ Trong số đó,
có những qui tắc dần dần được cá nhân thừa nhận và trở thành thói quen. Đó là lối
sống cá nhân. Có những qui tắc được thừa nhận rộng rãi trong nội bộ một cộng
đồng nào đó. Chúng được người ta tuân thủ gần như vô điều kiện, gần như một lẽ
đương nhiên. Đó là lối sống cộng đồng. Lối sống là một thói quen có định hướng,
có chất lượng lý tưởng. Lối sống là phương cách thể hiện tổng hợp tất cả các cấu
trúc, nền văn hoá, đặc trưng văn hoá của một con người hay một cộng đồng. Xưa
nay chúng ta vẫn nhầm lẫn về quyền liên quan đến tự do sống, chúng ra nhầm lẫn
khi cho rằng nó là một yếu tố hoàn toàn độc lập với cộng đồng và tuyệt đối, chúng
ta phấn đấu cho những yếu tố có tính chất tự do tuyệt đối trong lối sống, đó là
nhận thức sai lầm.

Con người có học hành, tích luỹ kinh nghiệm, có tích luỹ các giá trị văn hoá đi nữa
thì cuối cùng cũng thể hiện mình thông qua hành vi. Trong câu nói “gieo hành vi
thì được thói quen ” mà chúng tôi nhắc đến trên kia, thói quen chính là lối sống:
"gieo thói quen được tính cách, gieo tính cách được số phận". Lối sống là tiêu chí
đầu tiên, tiêu chí tổng hợp nhất, thể hiện chất lượng văn hoá và trí tuệ của một con
người. Lối sống không chỉ là hành vi như cách đi lại, ăn nói, nó là hành vi hiểu
theo nghĩa rộng, bao gồm tư duy, làm việc và phương cách xử lý các mối quan hệ.
Như thế, ta có thể định nghĩa lối sống như những cách thức, phép tắc tổ chức và
điều khiển đời sống cá nhân và cộng đồng đã được thừa nhận rộng rãi và trở thành
thói quen. Lôi sống có quan hệ chặt chẽ với phương thức sản xuất của mỗi thời
đại. Marx đã viết về điều đó trong cuốn Hệ tư tưởng Đức như sau: 'Không nên
nghiên cứu phương thức sản xuất ấy đơn thuần theo khía cạnh nó là sự tái sản xuất

càng bị thu hẹp lại. Cũng như hành vi cá nhân, lối sống cá nhân không tuyệt đối.
Lối sống cá nhân bị lệ thuộc rất nhiều vào lối sống cộng đồng. Cộng đồng sống,
với cá nhân đó, được định nghĩa như là một thói quen, một tiêu chuẩn được chấp
nhận bởi cộng đồng sống thường xuyên mà người ta gọi là lưu trú, cư trú. Mật độ
thời gian đi lại, giao lưu với các cộng đồng khác ngày càng lớn hơn do nhu cầu
làm ăn phát triển, hội nhập, giao lưu Như vậy các cá nhân không những va chạm
với cộng đồng mình mà còn va chạm với cộng đồng khác và các cộng đồng cũng
va chạm với nhau. Điều này tạo ra sự hình thành các tiêu chuẩn về lối sống, về
giao lưu rất đặc biệt trong thời đại của chúng ta.
Việc hình thành thói quen, lối sống, các tiêu chuẩn hành vi càng ngày càng trở nên
phức tạp. Các tiêu chuẩn và phong thái có tính chất khu trú càng ngày càng bị bẻ
gẫy, nghiền nát, uốn mềm đi để phù hợp với tiêu chuẩn hội nhập. Hội nhập không
phải là vấn đề chính trị mà là qui luật của đời sống hiện đại. Nhiều nhà lãnh đạo
quốc gia đang xây dựng những quan hệ song phương rời rạc, trong khi đó điều cần
thiết và không thể tránh khỏi là phải xây dựng quan hệ đa phương thống nhất. Tất
cả mọi người đều phải xây đựng một tiêu chuẩn sống, tiêu chuẩn hành vi của mình
trên cơ sở hình thành các quan hệ đa phương. Vì vậy, lối sống phải được xây dựng
trên tiêu chuẩn đa phương chứ không phải song phương như trước đây nữa. Các
chính phủ đang cố gắng ký được các hiệp định kinh tế song phương. Ký hiệp định
hợp tác kinh tế, đó chính là cách thoả thuận các lối sống về kinh tế. Nhưng việc ký
các hiệp định song phương khác với những tiêu chuẩn khác nhau sẽ tạo cơ hội để
các quan hệ song phương xé nát đời sống xã hội. Để tự bảo tồn trong các quan hệ
song phương, người ta phải có một số tiêu chuẩn cơ bản để ứng xử và tiêu chuẩn
ấy phải không thiên vị với từng cặp quan hệ song phương.
Trong thời đại chúng ta, con người không thể sắp xếp một cách nhân tạo để tạo ra
yếu tố đa phương trong các quan hệ song phương. Các cặp quan hệ song phương
có tính trội sẽ tạo ra tính chỉ huy trong việc hình thành các tiêu chuẩn đa phương
của hành vi. Lối sống của con người luôn luôn thay đổi theo không phải bao giờ
cũng tích cực. Một ví dụ rõ nét nhất là ảnh hưởng của chủ nghĩa vật chất thái quá.
Những hậu quả của tâm lý chạy theo lợi nhuận thật là trầm trọng đối với xã hội và

hưởng trực tiếp ấy. Nếu không được chuẩn bị, ta không thể tiếp nhận được các ảnh
hưởng. Giống như quá trình bồi đắp phù sa của các dòng sông: hạt lắng đọng trước
làm nền cho hạt sau, trong cuộc sống con người, việc nhận thức cái nọ là tiền đề
để nhận thức cái kia. Điều này diễn ra lâu dài, nói cách khác, các yếu tố ảnh hưởng
đến nhân cách của một con người không chỉ là các đại lượng nằm trên một mặt
phẳng, mà còn là các yếu tố theo thời gian.