BỘ THƯƠNG MẠI

BAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

HIỆN TRẠNG ỨNG DỤNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Ở VIỆT NAM
trả lời phiếu điều tra và đã tiếp đón chúng tôi nồng nhiệt trong quá trình phỏng vấn
về nhiều vấn đề liên quan tới hiện trạng ứng dụng TMĐT cũng như các ý tưởng về
tầm quan trọng của chính sách hỗ trợ phát triển TMĐT trong những năm tới.

Tiến sỹ Đỗ Văn Lộc, Chánh văn phòng CNTT Bộ Khoa học và Công nghệ kiêm
Giám đốc Dự án, đã giúp đỡ rất lớn cho toàn bộ quá trình khảo sát. Tiến sỹ Trần
Ngọc Ca, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược và phát triển công nghệ Bộ
Khoa học và Công nghệ, có nhiều góp ý sâu sắc về phương pháp điều tra và thiết
kế phiếu điều tra.

Báo cáo này không thể hoàn thành nếu thiếu sự say mê và mong muốn đóng góp
cho sự phát triển TMĐT ở Việt nam của Thạc sỹ kinh tế Vũ Bá Phú và toàn thể
cán bộ Ban CNTT và TMĐT. Mùa thu năm 2003

Nguyễn Thanh Hưng
Trưởng Ban, Ban CNTT và TMĐT
Bộ Thương mại
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
iii
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN II
MỤC LỤC III
GIỚI THIỆU VI


III. HÀNG
HOÁ SỐ HOÁ 29

IV.
DỊCH VỤ 32
1. Các loại dịch vụ cung cấp trực tuyến 32
2. Các loại dịch vụ cung cấp không trực tuyến 42

V. HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ PHÁT TRIỂN TMĐT 43

VI. NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRA 43
1. Về phía Nhà nước 44
2. Về phía doanh nghiệp và nhân dân 44 \\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
iv
CHƯƠNG II. KẾT QUẢ KHẢO SÁT QUA CÁC PHIẾU ĐIỀU TRA

Doanh nghiệp đi trước, Nhà nước đi sau 45

I. KẾT QUẢ 45

II. PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ 49
1. Khái quát chung 49
2. Nhận thức về TMĐT 49
3. Mức độ sẵn sàng tham gia TMĐT của doanh nghiệp 50
4. Hiện trạng ứng dụng và tham gia TMĐT của các doanh nghiệp được khảo sát 51
5. Vấn đề giới, vị trí địa lý
và sự cần thiết đối với các chính sách hỗ trợ của Chính phủ 51

PHỤ LỤC 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TMĐT 60

PHỤ LỤC 2. CÁC CÔNG TY CÓ WEBSITE GIỚI THIỆU, TIẾP THỊ,
QUẢNG CÁO VÀ BÁN HÀNG HOÁ 63

PHỤ LỤC 3. CÁC CÔNG TY TRONG LĨNH VỰC TIN HỌC, MÁY TÍNH
CÓ WEBSITE ĐỂ GIỚI THIỆU SẢN PHẨM
VÀ DỊCH VỤ CỦA MÌNH 68
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
v

PHỤ LỤC 4. CÁC CÔNG TY KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN 72

PHỤ LỤC 5. CÁC CÔNG TY KINH DOANH DỊCH VỤ DU LỊCH 74

PHỤ LỤC 6. CÁC TỔ CHỨC, CÔNG TY CÓ WEBSITE
CUNG CẤP DỊCH VỤ LIÊN QUAN ĐẾN ỨNG DỤNG TMĐT 80

PHỤ LỤC 7. DANH SÁCH CÁC CÔNG TY ĐƯỢC GỬI PHIẾU ĐIỀU TRA 83

PHỤ LỤC 8. NỘI DUNG CÁC CUỘC PHỎNG VẤN 100

PHỤ LỤC 9. PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH KHẢO SÁT, ĐÁNH GIÁ 118 \\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
viGIỚI THIỆU

Thương mại điện tử đã hình thành và phát triển nhanh
I. ỨNG DỤNG TMĐT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• Càng ngày càng có nhiều doanh nghiệp thấy được các lợi ích của TMĐT và
muốn ứng dụng TMĐT;
• Thương mại điện tử đã được ứng dụng ngày càng rộng rãi để tiếp thị và
quảng bá doanh nghiệp;
• Việc giao kết, ký hợp đồng và thanh toán trực tuyến trong TMĐT chưa thực
hiện được do thiếu một môi trường pháp lý thích hợp và các hạ tầng công
nghệ tin học và viễn thông cần thiết;
• Hiệu quả ứng dụng TMĐT chưa cao do các doanh nghiệp tham gia TMĐT
một cách tự phát. Chính phủ chưa có sự chỉ đạo, hướng dẫn hoặc định
hướng chính thức nào và chưa có chính sách khuyến khích, hỗ trợ cần thiết
cho các doanh nghiệp;
• Nguồn nhân lực phục vụ ứng dụng TMĐT còn thiếu và yếu.

Chúng ta đã bắt đầu và đi khá nhanh
trên chặng đầu tiên của Con Đường Tơ Lụa Mới!

II. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
1. Về môi trường pháp lý
- Chính phủ cần sớm ban hành văn bản quy phạm pháp luật thừa nhận giá trị
pháp lý của thông tin ở dạng điện tử và các văn bản khác liên quan tới thanh toán
điện tử nhằm tạo cơ sở cho các doanh nghiệp thực hiện tất cả các khâu liên quan
tới mỗi giao dịch thương mại.
- Các quy định pháp lý khác liên quan có thể hình thành và hoàn thiện song
song với quá trình ứng dụng TMĐT.
Cần có luật giao thông
cho mọi người đi trên Con Đường Tơ Lụa Mới.

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005


Thương mại điện tử cần một hạ tầng kỹ thuật tốt
và một môi trường cạnh tranh lành mạnh.
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
3

CHNG I

KT QU KHO ST QUA INTERNET
V CC NGUN THễNG TIN KHC
Website ua n, ch o sỏnh vai ch tht
I. CC BấN THAM GIA
1. T chc, c quan Chớnh ph
a. T chc, c quan Chớnh ph úng vai trũ l ngi to mụi trng,
th ch cho TMT
Cỏc c quan v t chc Chớnh ph ó bc u trin khai mt s hot ng liờn
quan ti TMT. Hot dng u tiờn l ch trỡ nghiờn cu cỏc vn k thut liờn
quan ti TMT. Cỏc hot ng khỏc bao gm xõy dng Phỏp lnh Thng mi
in t, D tho Ngh nh v chng thc in t, cỏc hot ng liờn quan ti
thanh toỏn in t, v.v
Bng 1
Mc tham gia TMT ca mt s c quan chớnh ph

TT

Nội dung hỗ
trợ

Cơ quan
Chính phủ

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
4

TT

Nội dung hỗ
trợ

Cơ quan
Chính phủ

Tình hình - Đánh giá
mình.
3
Thanh toán
điện tử
Ngân hàng
Nhà nớc
- Nghị định 44/NĐ-CP ngày 21/3/2002 của Chính phủ thừa
nhận hiệu lực pháp lý của chữ ký điện tử và chứng từ điện tử
trong Ngân hàng đã tạo điều kiện phát triển hệ thống thanh
toán điện tử liên ngân hàng với sự tham gia của các ngân
hàng thơng mại. Các lệnh truyền gửi trong thanh toán bù trừ
liên ngân hàng đã đợc thừa nhận giá trị pháp lý. Tuy nhiên,
hệ thống hoạt động cha hiệu quả.
- Cha có văn bản pháp lý tạo cơ sở hình thành đợc hệ thống
thanh toán điện tử với sự tham gia của doanh nghiệp và ngời
tiêu dùng.
4
Kê khai thuế

mại chủ trì.
- Dự án đã tiến hành nghiên
cứu các khía cạnh kỹ thuật
cơ bản của TMĐT thông
qua sự phối hợp của các
Bộ, Ngành liên quan nh
Bộ Bu chính viễn thông,
- Báo cáo tổng hợp của Dự
án đã đợc in thành sách
và phát hành rộng rãi làm
tài liệu tham khảo về các
khía cạnh kỹ thuật trong
TMĐT cho mọi đối tợng
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
5
TT Dự án Nội dung/ Mục tiêu Dự án Nhận xét, đánh giá
Bộ Công an, Bộ T pháp,
Ban Cơ yếu Chính phủ.
quan tâm.
2
Dự án Trạm giao dịch
TM trực tuyến Việt Nam
Nhật Bản do Cục xúc tiến
thơng mại (BTM) phối
hợp với Cục xúc tiến
thơng mại của Nhật Bản
tiến hành
- Thử nghiệm buôn bán qua
mạng giữa 19 doanh
nghiệp Việt Nam với

Công thơng và VDC
cùng triển khai.
- Cung cấp thông tin về:
hàng hoá (chủ yếu là đồ
thủ công mỹ nghệ), công
ty (ban đầu chỉ có 27
doanh nghiệp thủ công mỹ
nghệ).
- Cung cấp các dịch vụ:
truy cập, tìm kiến văn bản
pháp luật miễn phí; giúp
quảng cáo, giới thiệu sản
phẩm; đàm phán trực
tuyến; t vấn về TMĐT và
nghiệp vụ kinh doanh
ngoại thơng;
- Dịch vụ thanh toán điện
tử: phối hợp với ngân hàng
Công thơng ICB, hiện
dịch vụ này vẫn cha thực
hiện đợc;
- Dịch vụ chứng thực điện
tử: phối hợp với VDC triển
khai công nghệ chứng thực
của Verisign. Tuy nhiên,
phí xác nhận là khá cao
(7,0-7,5%/ giá trị giao
dịch).
- Đã đợc nghiên cứu hơn 2
năm, chính thức khai mạc:

4
Đề tài khoa học cấp nhà
nớc KC.01.05 do TTTM,
Bộ Thơng mại chủ trì
thực hiện.
Đề tài nghiên cứu một số
vấn đề công nghệ chủ yếu
trong TMĐT và triển khai
thử nghiệm ở một số Bộ,
Ngành và công ty.
Dự kiến nghiệm thu vào
tháng 9 năm 2003. Kết quả
của đề tài này là cơ sở khoa
học và thực tiễn để ứng dụng
TMĐT ở các doanh nghiệp
cũng nh làm cơ sở để xây
dựng chính sách phát triển
TMĐT của Việt Nam.
c. T chc, c quan Chớnh ph tham gia TMT vi t cỏch l ngi mua
hoc ngi cung cp hng hoỏ, dch v qua mng
Hiện nay, hình thức này đã bớc đầu đợc ứng dụng. Một số cơ quan chính phủ
đăng ký, mua các bản tin về kinh tế xã hội qua mạng của các hãng tin trong và
ngoài nớc.
Việc mua sắm thiết bị, hàng hoá, vật t cha đợc thực hiện qua mạng.

2. Doanh nghip tham gia TMT
a. Doanh nghip xõy dng Sn giao dch o bỏn hng hoỏ v dch v
Đã có khá nhiều doanh nghiệp xây dựng các Siêu thị ảo, Chợ trên mạng hay
Sàn giao dịch điện tử để bán hàng trực tiếp hay là nơi trung gian cho các khách
hàng mua bán với nhau và thu phí giao dịch.

L sn giao dch TMT cung cp cỏc tin ớch cho cỏc
t chc, cỏ nhõn tham gia TMT.
5

GolMart l siờu th chuyờn mua bỏn, cung cp vt t,
mỏy múc trang thit b- dựng vn phũng, hng in
t, vn phũng phm, hng tiờu dựng cho cỏc vn
phũng, cụng ty v gia ỡnh.
6 L mt sn giao dch TMT cung cp tin ớch cho
cỏc t chc, cỏ nhõn ng dng TMT.
7 Website mua bỏn u giỏ trc tuyn theo kiu Ebay
u tiờn ti Vit Nam. Cỏc t chc, cỏ nhõn cú th
u giỏ bỏn, u giỏ mua v bỏn theo lụ qua Website
ny.
8 Website ch dn thụng tin a lý, t vn quy hoch v
kinh doanh bt ng sn.
9 L website bỏn sỏch, vn phũng phm. Thit k p,
hon chnh. Cú phng thc giao nhn hng, thanh
toỏn phự hp vi iu kin thc t Vit Nam. L
mt kho d liu phong phỳ v tỏc gi - tỏc phm.
10 NetAsie Shopping gii thiu v bỏn mt s cỏc mt
hng Vit Nam trờn mng: Hoa, qu tng, sỏch, th
phỏp
11

Website cung cp tin tc s kin mi nht liờn quan
n doanh nghip.
11 Website bỏn buụn, bỏn l hng hoỏ
12 nphong-
vdc.com.vn

Website riêng. Hình 5 là một ví dụ minh hoạ cho Website của công ty trong
lĩnh vực này.
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
10
Hình 2. Website của Công ty sản xuất hàng tiêu dùng Bình Tiên (BITIS) \\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
11

Hinh 3. Website của Công ty Viettronics Tân Bình \\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
12

Hình 4. Website của Công ty Cổ phần sản xuất và xuất nhập khẩu quận 1 \\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
13

Hình 5. Website của Công ty du lịch Threeland Travel

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
14

Trong cỏc giao dch TMT ny doanh nghip cha th thc hin thanh toỏn qua
mng. Cỏc hot ng mua-bỏn hng qua mng vi cỏc khỏch hng nc ngoi cú
th thc hin c nu cỏc doanh nghip chp nhn s dng dch v th tớn dng

phn mm dnh cho Web v cỏc ng dng trc tuyn.

2 Cụng ty TNHH T vn Sao Vit l mt cụng ty t vn
chuyờn nghip trong lnh vc Thng mi in t,
cung cp cỏc gii phỏp v tờn min, thuờ ch trờn Web
server, thit k Website, cỏc gii phỏp Thng mi
in t, h thng e-mail cho cụng ty,
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
15
T
T
Tªn vµ ®Þa chØ Website Néi dông ho¹t ®éng

3 Phát triển phần mềm và website thương mại điện tử
4 -
connection.com
Liên quan đến các dich vụ Broadband Internet access
Provider,VoIP,Online services,e-Office,e-commerce

5 HI-TEK cung cấp và thiết kế các công nghệ nền tảng
cho sự phát triển TMĐT.
6 Cung cấp thông tin kỹ thuật, dịch vụ CNTT liên quan
đến TMĐT.
7 Cung cấp tên miền Website cho các công ty
8 Giới thiệu các công nghệ tin học - viễn thông, các tài
liệu kỹ thuật, phần mềm, diễn đàn trao đổi Công nghệ
thông tin, tin tức công nghệ tin học - viễn thông trong
và ngoài nước, đào tạo từ xa, các sản phẩm công nghệ
thông tin mới nhất, các dịch vụ Internet - Viễn thông,
Free Email

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
17
Dịch vụ thanh toán trực tuyến của Ngân hàng ngoại thơng Việt nam (NHNT):
tháng ngy 26/8/2003, NHNT đã chính thức khai trơng dịch vụ thanh toán điện tử
với tên gọi Vietcombank Cyber Bill Payment (V-CBP).
Dịch vụ V-CBP cho phép khách hàng (là chủ tài khoản mở tại NHNT, chủ thẻ
Connect 24) có thể sử dụng mạng Internet (qua trang Web:
www.vietcombank.com.vn
) hoặc thẻ Connect 24 (và trong tơng lai không xa sẽ
gồm cả điện thoại di động) để thực hiện các giao dịch:
- thanh toán cớc phí điện thoại
- chuyển tiền
- thanh toán phí bảo hiểm
- thanh toán các loại phí dịch vụ khác nh cớc phí Internet, tiền điện, nớc
- thanh toán tiền mua hàng hoá tại các siêu thị, cửa hàng.
Với V-CBP, hệ thống thanh toán của NHNT đợc kết nối trực tuyến với hệ thống
của các nhà cung cấp hàng hoá và dịch vụ, tạo điều kiện giao dịch trực tuyến,
nhanh chóng, chính xác và an toàn.
Theo hợp đồng giữa NHNT với các đối tác, trớc mắt khách hàng có thể thanh
toán phí cho các nhà cung cấp dịch vụ là Bu điện TP Hồ Chí Minh, Công ty bảo
hiểm nhân thọ Prudential, Công ty bảo hiểm AIA. Trong thời gian tới, nh thoả
thuận với đối tác cung ứng giải pháp công nghệ CDIT, số lợng các nhà cung ứng
dịch vụ cũng nh địa bàn đợc kết nối với V-CBP sẽ sớm đợc mở rộng.
Ngân hàng ACB cũng đã khai trơng dịch vụ tơng tự và đã đa vào sử dụng ở TP
Hồ Chí Minh, thậm chí thanh toán bằng cả Mobilphone. Ngân hàng Công thơng
Việt nam đã nghiên cứu thử nghiệm trong thời gian dài và chuẩn bị đa vào sử
dụng trong thời gian tới các dịch vụ tơng tự.
\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 9/22/2005
18
Hình 6. Website của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam