LI M U
Sau khi đổi mới đất nớc, yêu cầu về xây dựng và phát triển nền kinh tế đợc
Đảng và Nhà nớc đặt lên hàng đầu. Mọi đờng lối chủ trơng lúc này đều hớng tới
xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, tự chủ và độc lập làm tiền đề để củng cố và
ổn định về chính trị. Trong đó, kế toán đợc xác định là một công cụ quan trọng để
quản lí nền kinh tế, muốn có một hệ thống kế toán trong sạch, vững mạnh thì
chúng ta phải không ngừng phát triển và hoàn thiện công tác kiểm toán. Sớm nhận
thức đợc điều đó, năm 1991 Bộ Tài chính đã ra quyết định cho phép thành lập các
công ty chuyên hoạt động trong lĩnh vực kế toán và kiểm toán.
Hoạt động kiểm toán là một loại hình rất mới mẻ ở Việt Nam, tuy gặp rất nhiều
khó nhăn và thách thức từ những chuyển đổi của nền cơ chế thị trờng nhng kiểm
toán Việt Nam đã phát triển hết sức nhanh chóng. Hiện nay Việt Nam đã có trên
160 Công ty Kiểm toán đợc thành lập với nhiều hình thức sở hữu khác nhau.
Công ty Dịch vụ T vấn Tài chính Kế toán và Kiểm toán ( tên tiếng Anh là
Auditing and Accounting Financial Consultancy Service Company Limited, viết tắt
là AASC) là một trong những Công ty Kiểm toán đợc thành lập đầu tiên ở nớc ta.
Là một doanh nghiệp Nhà nớc ra đời từ rất sớm, AASC có đợc những lợi thế riêng
trong những năm đầu phát triển của mình. Nhng trong điều kiện hiện nay, trớc sự
cạnh tranh gay gắt của các Công ty Kiểm toán nớc ngoài trong xu thế hội nhập và
toàn cầu hóa, các Công ty kiểm toán trong nớc nói chung và AASC nói riêng đang
đứng trớc rất nhiều khó khăn. Tuy không còn sự hỗ trợ đặc biệt từ Nhà nớc, nhng
AASC vẫn không ngừng phát triển và lớn mạnh, những đóng góp của công ty cho
nền kinh tế và ngân sách Nhà nớc ngày càng tăng. Đây chính là lí do em chọn
AASC làm nơi thực tập và nghiên cứu cho Chuyên đề thực tập của mình.
Khoản mục Doanh thu nói chung và Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
nói riêng luôn là chỉ tiêu đợc quan tâm hàng đầu trên BCTC, các kết luận về tính
1
trung thực và hợp lí của khoản mục doanh thu sẽ là cơ sở để đánh giá hiệu quả
SXKD của DN, đặc biệt là đối với các DN SX. Các hoạt động kiểm toán khác nh
kiểm toán hoạt động bán hàng- thu tiền, kiểm toán chi phí và giá vốn hàng bán,
đều hớng tới mục tiêu cuối cùng là khẳng định doanh thu đạt đợc có chính xác và
toán và Kiểm toán Việt Nam, ngày 15/08/2001 - chủ tịch nớc đã có Quyết định số
737/2005/QĐ/CTN tặng thởng huân chơng Lao động Hạng nhì cho AASC và
Huân chơng Lao động hạng ba cho Giám đốc AASC. Ngày 27/07/2001 - Thủ tớng
Chính phủ đã có Quyết định số 922/QĐ/TTg tặng thởng Cờ thi đua và Bằng khen
cho nhiều tập thể và cá nhân. Ngày 25/08/2005 Thủ tớng Chính phủ đã có quyết
định số 860/QĐ-TTg về việc phong tặng chiến sỹ thi đua toàn quốc cho một đồng
chí phó Giám đôc AASC và ngày 05/07/2005 ký Quyết định số 632/QĐ-TTg về
việc tặng Bằng khen của Thủ tớng chính phủ cho 02 tập thể phòng và một số cá
nhan của công ty.
AASC là doanh nghiệp đầu tiên của Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực t vấn tài
chính kế toán kiểm toán độc lập vinh dự đợc hai lần Chủ tịch nớc tặng phần thởng
cao quý Huân chơng Lao đọng Hạng nhì và Hạng Ba. Ban Giám đốc Công ty cũng
vinh dự đợc Nhà nớc tặng thởng Huân chơng Lao động và danh hiệu Chiến sỹ thi
đua toàn quốc.
3
Mục tiêu hoạt động
Với quan điểm vì lợi ích cao nhất của khách hàng, mục tiêu hoạt động của
AASC là cung cấp các dịch vụ chuyên ngành và các thông tin đáng tin cậy nhằm
giúp khách hàng ra các quyết định quản lý, tài chính và kinh tế một cách có hiệu
quả. Hơn thế nữa, với kinh nghiệm thực tiễn về chuyên ngành, gần gũi với khách
hàng, tận tình, thông thạo nghiệp vụ, AASC am hiểu các yêu cầu, các khó khăn mà
khách hàng gặp phải khi tiến hành kinh doanh tại Việt Nam. Dựa trên cơ sở này,
AASC sẽ hỗ trợ khách hàng giải quyết tốt cac vấn đề mà ít có một tổ chức dịch vụ
chuyên ngành nào có thể làm đợc.
Đội ngũ nhân viên
Để hoạt động thành công và có hiệu quả chúng tôi luôn coi trọng vấn đề trình
độ và kinh nghiệm đội ngũ nhân viên, hiện nay AASC có gần 200 cán bộ, kiểm
toán viên, thầm định viên và kỹ thuật viên đợc đào tạo đại học và trên đại học
chuyên ngành tài chính, ngân hàng - kế toán và kiểm toán, kỹ thuật xây dựng, công
nghệ thông tin và thẩm định giá ở trong nớc và ở nớc ngoài, trong đó có 47 kiểm
5
Tư vấn
tài chính
thuế
phát hành và kinh doanh chứng khoán; AASC đợc Ngân hàng Nhà nớc chấp thuận
là tổ chức kiểm toán độc lập đợc phép kiểm toán các tổ chức tín dụng trong nớc.
AASC là 1 trong 2 Công ty Kiểm toán Việt Nam cùng với 4 Công ty Kiểm toán
Quốc tế hoạt động tại Việt Nam đợc phép tham gia kiểm toán các dự án tài trợ bởi
các tổ chức quốc tế nh Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu á
( ADB) và các tổ chức khácvv. Ngoài ra, AASC còn vinh dự là một Công ty
Kiểm toán nằm trong danh sách chọn lọc đợc tham gia dự thầu hầu hết các Dự án
tài trợ bởi nguồn vốn của các tổ chức Chính phủ và phi Chính phủ.
Tháng 7 năm 2005, AASC đợc chính thức công nhận là thành viên của mạng lới
Quốc tế về Kế toán và Kiểm toán INPACT. AASC và các thành viên của INPACT
cam kết hợp tác và phát triển với mục tiêu đem đến cho khách hàng những dịch vụ
chuyên ngành đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Năng lực và tính chuyên nghiệp của AASC còn đợc thừa nhận tại tất cả các
doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế xã hội hoạt động tại Việt Nam nh các tập đoàn
kinh tế, các Tổng Công ty 90, 91, các doanh nghiệp các thành phần kinh tế khác
vv
Khách hàng
Do chất lợng dịch vụ cung cấp, hiện nay AASC đã có hàng nghìn khách hàng
hoạt động trên mọi lĩnh vực. Góp phần vào sự phát triển chung của đất nớc và cam
kết đảm bảo chất lợng các dịch vụ cung cấp cho từng khách hàng, AASC luôn là
ngời bạn đồng hành, luôn chia sẻ kinh nghiệm của mình với khách hàng và sự
thành công của khách hàng luôn là mục tiêu phấn đấu của AASC.
Với trình độ và những kinh nghiệm thực tiễn, AASC sẽ là đơn vị đi tiên phong,
dẫn đầu trong hoạt động cung cấp dịch vụ chuyên ngành kiểm toán, kế toán, t vấn
6
Tư vấn
thuế
có nhiều doanh nghiệp Nhà nớc hầu hết là các tập đoàn kinh tế lớn, các Tổng Công
ty 91; Tổng Công ty 90, Các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài; các Ngân hàng
thơng mại, các tổ chức, các đơn vị hành chính sự nghiệp, các doanh nghiệp khác
trong phạm vi cả nớc.
Đặc biệt Công ty có rất nhiều kinh nghiệm trong dịch vụ kiểm toán báo cáo tài
chính cho các dự án do các tổ chức tài chính quốc tế tài trợ. Một số dự án tiêu biểu
mà AASC đã cung cấp dịch vụ trong thời gian qua là:
Dự án tăng cờng Năng lực cho Kiểm toán nhà nớc Việt Nam
Dự án Phát triển ngành lâm nghiệp
Dự án chăm sóc sức khỏe nhân dân các tỉnh Tây Nguyên
Dự án Nâng cấp đô thị Thành phố Hải Phòng
Dự án nâng cấp đô thị Thành phố Nam Định
Dự án Cơ sỏ hạ tầng nông thôn dựa vào cộng đồng
Dự án Phát triển du lịch đồng bằng sông Mê Kong
Dự án Cấp nớc Hải Phòng
Dự án Giáo dục Kỹ thuật và dạy nghề
Dự án cải thiện môi trờng đô thị miền Trung
Dự án Bổ sung chất sắt vào nớc mắm
Dự án nâng cao năng lực của Hội điều dỡng Việt Nam
Dự án Cấp nớc Bắc Ninh
Dự án phòng chống bệnh SARS
Dự án An toàn giao thông đờng bộ Việt Nam
8
Qua hoạt động kiểm toán, Công ty đã giúp các doanh nghiệp khắc phục những
điểm còn tồn tại, hoàn thiện hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ, từ đó
nâng cao chất lợng công tác quản lý tài chính và điều hành doanh nghiệp.
Kiểm toán Báo cáo Quyết toán vốn đầu t
Thực hiện chủ trơng của Đảng và Nhà nớc về thực hành tiết kiệm chống lãng
Dịch vụ t vấn
Với kinh nghiệm thực tiễn sâu sắc, AASC đã thực hiện đa dạng nhiều loại hình
dịch vụ t vấn đợc khách hàng đánh giá cao nh:
T vấn lập Báo cáo tài chính doanh nghiệp; t vấn lập báo cáo dự án; t vấn lập
báo cáo quyết toán vốn đầu t; lựa chọn mô hình kế toán doanh nghiệp; t vấn
chọn hình thức kế toán; t vấn soạn thảo hồ sơ thành lập doanh nghiệp; t vấn
thực hiện các thủ tục đăng ký kế toán, t vấn xây dựng quy chế tài chính;
thuế; t vấn tính và lập bảng kê khai thuế; t vấn chọ phơng án đầu t; t vấn
thẩm định giá trị tài sản; t vấn về cổ phần hóa doanh nghiệp; t vấn soạn thảo
hồ sơ mời thầu; t vấn chấm và lựa chọn hồ sơ thầu, t vấn quản trị tài chính
doanh nghiệp.
AASC đã khảo sát, nghiên cứu đa ra các ý kiến t vấn hoặc trực tiếp xây dựng
giúp các doanh nghiệp sắp xếp lại tổ chức sản xuất kinh doanh, tổ chức quản
lý, soạn thảo và hớng dẫn thực hiện các qui định về quản trị - kinh doanh,
10
phân cấp quản lý, phân cấp tài chính, thực hiện cơ chế khoán phù hợp với
từng loại hình hoạt động của các doanh nghiệp.
Dịch vụ xác định giá trị doanh nghiệp và t vấn cổ phần hóa
Thực hiện chủ trơng của Đảng và Nhà nớc về việc chuyển đổi hình thức sở hữu
các doanh nghiệp Nhà Nớc sang công ty cổ phần, từ năm 2003 đến nay AASC đã
có những bớc phát triển vợt bậc trong mọi hoạt động cung cấp dịch vụ xác định giá
trị doanh nghiệp và t vấn cổ phần hóa.
AASC đã cung cấp dịch vụ cho phần lớn các doanh nghiệp thuộc Bộ Công
nghiệp, Bộ Xây dựng, Bộ Kế hoạch và Đầu t, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông
thôn, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Thuong mạicác thành viên của Tổng công ty L-
ơng thực miền Nam, tổng Công ty Xuất nhập khẩu xây dựng Vinaconex, tổng
Công ty Điện lực Việt Nam, tổng Công ty Hàng Hải, TCT Hàng Không, TCT Lắp
máy Việt Nam, TCT Xi măng Việt Nam, TCT Thủy tinh và gốm XD, TCT Dâu tơ
tằmUBND thành phố Hà nội, UBND TP Hồ Chí Minh, UBND tỉnh Hải Dơng,
Quảng Ninh, Lạng Sơn, Tiền Giang, Cà Mauvà đợc đông đảo khách hàng trên cả
AASC đã soạn thảo và ban hành Quy chế quản lý tài chính, quy chế quản lý nội bộ
cho nhiều doanh nghiệp góp phần thiết thực giúp doanh nghiệp có cơ sở để thực
hiện đúng các quy định về tài chính và kế toán.
1.3 . Văn phòng và các chi nhánh của AASC
Website Công ty: /> Trụ sở chính
Địa chỉ : Số 1 Lê Phụng Hiểu, Hoàn Kiếm, Hà Nội
ĐT : 84-4-8241990/1
Fax : 84-4-8253973
Email :
Chi nhánh TP Hồ Chí Minh
Địa chỉ : số 27 Lam Sơn, phờng 2, TP HCM
ĐT: 84-8-5265796/7
Fax: 84-8-8435590
Văn phòng đại diện tại Quảng Ninh
Địa chỉ: Số 2 Nguyễn Văn Cừ, phờng Hồng Hải TP Hạ Long -
Quảng Ninh
ĐT: 84-033-0627571
Fax: 84-033-627572
13
Mạng lới INPACT
INPACT Quốc tế
Địa chỉ: Audrey House - 16/20 Ely Place London -EC1N 6SN -Anh
ĐT : +44 20 7404 7604
Fax: + 44 20 7831 5233
Email:
INPACT Châu Mỹ
Địa chỉ : PO Box 495 Frederick-MD 21705-0495-Hoa Kỳ
ĐT: + 1 301 694 8580
Fax: + 1 301 694 5804
Emaill :
Công việc này đợc thực hiện sau khi công ty đã thu thập đợc đầy đủ thông tin
về khách hàng. Trong hợp đồng phải nêu rõ quyền lợi và trách nhiệm pháp lí của
mỗi bên, đồng thời trong giai đoạn này phải xác định đựoc một thông tin quan
trọng là giá phí của dịch vụ mà công ty cung cấp cho khách hàng.
B ớc 3: Lập kế hoạch và ch ơng trình kiểm toán.
Đây là một khâu đặc biệt trong quy trình kiểm toán, là cơ sở để tiến hành cung
cấp dịch vụ kiểm toán cho khách hàng. Công việc này đợc thực hiện sau khi đã thu
thập đợc các thông tin về khách hàng ở giai doạn 1. Căn cứ vào các tài liệu, kiểm
toán viên sẽ tiến hành lập kiểm toán chi tiết cho từng công việc, cụ thể:
o Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng nhằm xác định mức
trọng yếu và đánh giá ban đầu rủi ro kiểm toán của từng khoản mục trên Báo cáo
tài chính.
16
o Tổng hợp rủi ro liên quan đến số d tài khoản và sai sót tiềm tàng để xác
định mục tiêu , nội dung kiểm toán cho từng khoản mục: xác định phơng pháp
kiểm toán, các thủ tục kiểm tra chi tiết, các thử nghiệm cơ bản
o Tổng hợp và phổ biến kế hoạch kiểm toán: yêu cầu của công việc này là
phải xác định đợc thời gian, phạm vi của cuộc kiểm toán, lực lợng tham gia, thời
gian hoàn thành kiểm toán
Nếu việc lập kế hoạch và thiết kế chơng trình kiểm toán đợc thực hiện một
cách khoa học sẽ bảo đảm cho cuộc kiểm toán đợc thực hiện với chất lợng cao.
B ớc 4: Thực hiện kiểm toán:
Sau khi đã lập kế hoạch và thiết kế chơng trình kiểm toán phù hợp với từng
khách hàng, kiểm toán viên sẽ tiến hành các thực hiện kiểm toán.
Rà soát đánh giá thực hiện các thử nghiệm kiểm soát nội bộ.
Để có những đánh giá ban đầu về mức độ tin cậy của hệ thống kiểm soát nội bộ, về
việc tuân thủ các chế độ, chuẩn mực kế toán cũng nh các quy định khác có liên
quan, kiểm toán viên sẽ tiến hành xem xét hệ thống kế toán, phân tích môi trờng
kiểm soát chung, các thủ tục kiểm soát đợc sử dụng ở khách hàng
Sau khi thu thập đợc thông tin và có những đánh giá về hệ thống kiểm soát nội
Kiểm toán viên chính sẽ tổng hợp các tài liệu do trợ lí thu thập, dựa vào óc xét
đoán nghề nghiệp và kinh nghiệm để đa ra những ý kiến điều chỉnh cuối cùng về
báo cáo kế toán của khách hàng. ý kiến của kiểm toán viên sẽ đợc trình lên ban
kiểm soát để phê duyệt
o Ban Kiểm soát.
18
Ban kiểm soát có trách nhiệm thẩm tra lại xem ý kiến điều chỉnh mà kiểm toán
viên đa ra có chính xác và hợp lí hay không. Ban kiểm soát phải gồm những thành
viên có trình độ và năng lực kiểm toán, có khả năng nhận diện những sai phạm mà
kiểm toán viên chính không phát hiện ra. ý kiến của Ban Kiểm soát sẽ đợc trình lên
Ban Giám đốc thẩm định và phê duyệt.
o Ban Giám đốc.
Đây là cấp soát xét cuối cùng trong quy trình kiểm soát tại công ty AASC. Sau
khi Ban Giám đốc kiểm tra lại kết quả kiểm toán, công ty sẽ phát hành báo cáo
kiểm toán để gửi cho khách hàng.
Quá trình soát xét này đợc phản ánh trong hồ sơ kiểm toán của công ty, nó đợc
coi là một giấy làm việc và làm cơ sở quan trọng đảm bảo chất lợng của cuộc kiểm
toán đã thực hiện.
Phần II. Thực trạng kiểm toán khoản mục doanh thu trong kiểm toán Báo
cáo tài chính tại công ty dịch vụ t vấn tài chính kế toán và kiểm toán.
2.1. Giới thiệu về khách hàng kiểm toán.
Để tìm hiểu toàn diện về quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu tại Công ty
AASC, em đã lựa chọn 2 khách hàng có những đặc điểm kinh doanh khác nhau để
tìm hiểu và phân tích, đó là Công ty Cổ phần ABC và Công ty Xuất nhập khẩu
XYZ.
Công ty Cổ phần ABC là đơn vị đợc chuyển đổi từ một DNNN, đợc thành lập
theo Quyết định của UBND Thành phố Hà Nội ngày năm 1995.
Vốn điều lệ: 15.758.636đ. Trong đó, vốn NN: 10.550.632đ- Chiếm 73.3%
Vốn khác: 4.208.004đ- Chiếm 26.7%
Ngành nghề kinh doanh của đơn vị là:
Quy trình kiểm toán khoản mục Doanh thu của Công ty AASC cũng đợc tiến
hành theo 3 bớc:
- Lập kế hoạch kiểm toán.
- Thực hiện kiểm toán.
- Kết thúc kiểm toán.
Tuy nhiên tùy thuộc vào đặc điểm của từng khách hàng: là khách hàng mới hay
khách hàng truyền thống, tùy thuộc vào hệ thống kế toán có đợc tổ chức chặt
chẽ và khoa học không, hệ thống kiểm soát nội bộ có hoạt động hữu hiệu
khôngmà các bớc công việc phải thực hiện trong mỗi giai đoạn của quy trình
kiểm toán khoản mục doanh thu cũng khác nhau. Do hạn chế về thời gian, em
chỉ xin tìm hiểu về kiểm toán khoản mục Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch
vụ trên Báo cáo tài chính tại AASC.
2.2.2. Lập kế hoạch kiểm toán
2.2.2.1. Kí kết hợp đồng kiểm toán.
Trớc khi tiến hành kí kết hợp đồng, kiểm toán viên cũng nh Công ty kiểm toán
phải tiến hành đánh giá một cách kĩ lỡng đồng thời phải có đợc những hiểu biết
nhất định về khách hàng. Việc thận trọng trong lựa chọn khách hàng sẽ đảm bảo
khi hợp đồng đợc kí kết, Công ty sẽ cung cấp đợc những dịch vụ với uy tín và chất
lợng cao nhất.
Với những khách hàng mới, khi nhận đợc th mời kiểm toán, Trởng phòng sẽ
tìm hiểu lí do mời kiểm toán của khách hàng, tiến hành thu thập các thông tin sơ
bộ nh giá phí của cuộc kiểm toán, thời gian kiểm toán, phạm vi kiểm toán, nghành
nghề kinh doanh, đặc điểm về hệ thống kế toán, Một thông tin quan trọng mà
kiểm toán viên phải tìm hiểu trớc khi tiến hành kiểm toán là tìm hiểu xem đơn vị
21
đã từng tiến hành kiểm toán cho năm tài chính nào hay cha? Nếu có, vì sao lại có
sự thay đổi kiểm toán viên. Đây là những thông tin cần thiết đảm bảo cho tính khả
thi của hợp đồng kiểm toán.
Đối với khách hàng truyền thống, trớc khi tiến hành kí kết hợp đồng kiểm toán
cho năm tài chính tiếp theo, Công ty cần dựa trên các Báo cáo kiểm toán đã phát
và 4 trợ lí kiểm toán.
Sau khi đã lựa chọn đợc đội ngũ nhân sự tham gia kiểm toán, Công ty sẽ tiến
hành thu thập các thông tin quan trọng nh:
Thu thập thông tin cơ bản về khách hàng.
Thu thập thông tin về Ban lãnh đạo.
Thu thập thông tin về quá trình phát triển.
Thông tin về các đối tác thờng xuyên.
Thông tin về các khoản đầu t ra bên ngoài.
2.2.2.3. Đánh giá tính trọng yếu và rủi ro trong kiểm toán khoản mục
doanh thu trên BCTC.
Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán thì đánh giá tính trọng yếu và rủi ro
kiểm toán đợc coi là một trong những công việc quan trọng nhất. Đặc biệt với
khoản mục doanh thu, đây là chỉ tiêu nhạy cảm nhất trên BCTC, là chỉ tiêu đợc
quan tâm hàng đầu của các nhà đầu t, là cơ sở đánh giá hiệu quả SXKD của DN,
do vậy các DN luôn có xu hớng trình bày gian lận khoản mục này trên báo cáo của
mình.
Bảng 3: Mức trọng yếu với các khoản mục đợc quy định tai AASC
23
Chỉ tiêu
Mức trọng yếu
Tỉ lệ
Min Max
Tổng tài sản 0.8% 1.0%
TSLĐ&ĐTDH 1.5% 2.0%
Doanh thu 0.4% 0.8%
Lợi nhuận trớc thuế 4.0% 8.0%
Bảng 4: Bảng ớc lợng mức trọng yếu đối với khoản mục Doanh thu
bán hàng và cung cấp dịch vụ
Chỉ tiêu
Số liệu
toán sử dụng là phần mềm EFECT . Còn Công ty Xuất nhập khẩu XYZ mới chỉ
ứng dùng phần mềm Fast từ năm 2007.
Sau khi đã thu thập thông tin về hệ thống kế toán của khách hàng, Công ty tiến
hành tìm hiểu và đánh giá HTKSNB.
Đối với khoản mục doanh thu, kiểm toán viên sẽ tiến hành đánh giá nh sau
Biểu 3: Đánh giá HTKSNB tại Công ty Xuất nhập khẩu XYZ
25
Copyright: Tài liệu đại học ©