A. Đặt vấn đề:
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng với đặc trưng là các kiến tạo đá vôi,
là một trong những mẫu hình riêng biệt và đẹp nhất về sự kiến tạo carxto
phức tạp ở Đông Nam Á, giàu tiềm năng du lịch được du khách thập phương
biết đến không chỉ nổi tiếng với nhiều hang động tuyệt đẹp, đa dạng sinh
học phong phú, những di tích nổi tiếng đã đi vào huyền thoại lịch sử dân tộc
mà còn hiện diện cả một vùng văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc
Đây là một khu rừng nguyên sinh nhiệt đới và á nhiệt đới có nhiều cây
lâu năm, nhiều loại chim, thú quí và hiếm, có những vết tích lịch sử của các
thời đại địa chất ở nước ta, đã trở thành cơ sở nghiên cứu khoa học, thực tập
về thực vật, động vật và lâm học nhiệt đới nhằm mục đích bảo vệ nguồn gen,
phục vụ nghiên cứu khoa học.
. Chính vì vậy có thể thấy rằng nơi đây có tiềm năng rất to lớn về mặt đa
dạng sinh học cũng như tiềm năng du lịch cần được khai thác và bảo tồn
một cách hợp lý .
Từ hiện trạng thực tế hiện nay của vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng , em
xin đưa ra một số giải pháp nhằm cải thiện những ảnh hưởng của con người
cả về mặt tiêu cực và mặt tích cực của cảnh quan sinh thái nơi đây .
Sinh viên thực hiện:
Bùi Thị Xuân Dung
1
B. Giới thiệu chung:
Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng được thành lập ngày 12 tháng 12
năm 2001 quyết định số 189/2001/QĐ – TTG của Thủ tướng Chính phủ trên
cơ sở khu bảo tồn thiên nhiên Phong Nha – Kẻ Bàng, nằm trong vùng sinh
sthái Bắc Trường Sơn, thuộc địa phận huyện Bố Trạch và Minh Hóa tỉnh
Quảng Bình. Là di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận vào năm
2003, và được đánh giá là một trong 238 vùng sinh thái quan trọng trên toàn
cầu.
1.Vị trí địa lí:
C còn từ tháng 12 đến
tháng 2 có nhiệt độ trung bình là 18
0
C
Lượng mưa trung bình hằng năm là 2000 – 2500mm với 88% lượng mưa
trong khoảng từ tháng 7 đến tháng 12. Độ ẩm tương đối là 84%.
3. Dân cư:
Trong khu vực vùng đệm của vườn quốc gia có dân của 12 xã với tổng
diện tích thuộc vùng đệm là 147945 km
2
thuộc huyện Minh Hóa ( các xã
Dân Hóa, Hóa Sơn, Trung Hoa, Thượng Hóa ); huyện Bố Trạch ( các xã Tân
Trạch, Thượng Trạch, Xuân Trạch, Phúc Trạch, Sơn Trạch, Hưng Trạch,
Phú Định ) và huyện Quảng Ninh (xã Trường Sơn ). Các khu vực dân cư này
chủ yếu sống ven các sông lớn như sông Chày, sông Son, và các thung lũng
có suối phía đông và đông bắc của vườn quốc gia. Các khu vực này thuộc
khu vực vùng sâu vùng xa của tỉnh Quảng Bình có điều kiện hạ taanfgcow
sở như đường giao thông, điện, giáo dục, y tế kém phát triển.Dân cư chủ yếu
sống chủ yếu bằng nghề nông, khai thác lâm sản.
4. Quy mô diện tích vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng:
Tổng diện tích là : 85.754 ha, được chia thành các phân khu chức năng
bao gồm :
- Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: 64.894 ha
3
- Phân khu phục hồi sinh thái : 17.449 ha
- Phân khu dịch vụ hành chính : 3.411 ha
5. Giá trị thẩm mĩ:
140 loài thú lớn, có 35 loài được mô tả trong Sách Đỏ Việt Nam và 19 loài
được liệt kê trong Sách Đỏ của IUCN; 356 loài chim, có 15 loài được ghi
trong Sách Đỏ Việt Nam, 19 loài được liệt kê có 18 loài được liệt kê trong
Sách Đỏ Việt Nam và 6 loài được đưa vào Sách Đỏ của IUCN; 259 loài
bướm; 162 loài cá, trong đó có 4 loài đặc hữu đối với Quảng Bình; 47 loài
ếch nhái.trong Sách Đỏ của IUCN; 99 loài bò sát và lưỡng cư, trong đó có 4
loài bò sát mới được phát hiện như Thằn lằn tai, Tắc kè Phong Nha, Rắn lục
5
Trường Sơn, Rắn mai gầm thành. So với các khu bảo tồn và vườn quốc gia
khác ở Việt Nam thì độ phong phú của các loài động vật ở Phong Nha-Kẻ
Bàng còn khá cao. Các loài quý hiếm, đặc biệt Linh trưởng có số lượng cao
nhất trong nước
C. Nội dung chính:
1. Tác động tích cực của con người tới vườn quốc gia Phong Nha -
Kẻ - Bàng :
Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng có một tiềm năng du lịch to
lớn.Đây là nơi duy nhất được 2 lần công nhận là di sản thế giới, là nơi thu
hút nhiều khách du lịch và là điểm lí tưởng của khách du lịch.
Hoạt động du lịch tạo ra những cơ hội và triển vọng thu hút các dự án
nghiên cứu, đầu tư hỗ trợ bảo tồn vườn quốc gia mặt khác cũng đã tạo ra
việc làm cho người dân và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của
họ.
Cùng với Thánh địa Mỹ Sơn, Phố cổ Hội An, Cố đô Huế, Di sản Thiên
nhiên Thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng, tuyến du lịch độc đáo “Con đường Di
sản Miền Trung” hình thành và lan rộng, tạo nên sức hấp dẫn đối với khách
du lịch.
6
Khu Phong Nha-Kẻ Bàng còn là nơi đã từng tồn tại và đang hiện
diện cả một hệ di tích lịch sử văn hoá có giá trị cho nhiều thời đại như
các di tích khảo cổ học thời tiền sử, văn hoá Chămpa và Việt cổ, di
Hiện nay Chính phủ Việt Nam đang lập hồ sơ khoa học Di sản thiên
nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng để đệ trình
UNESCO xem xét tiếp tục công nhận Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ
Bàng là Di sản thiên nhiên thế giới về tiêu chí đa dạng sinh học.
2. Tác động tiêu cực của con người tới vườn quốc gia Phong
Nha - Kẻ Bàng :
Có sự thiếu đồng bộ trong việc khai thác du lịch ở khu vực Phong
Nha - Kẻ Bàng là đơn vị sự nghiệp nhưng mới chỉ khai thác các giá
trị của di sản trong việc bán vé tham quan các điểm du lịch trong
Phong Nha – Kẻ Bàng. Các dịch vụ đi kèm như dịch vụ vận chuyển,
lưu trú, vui chơi giải trí, mua sắm, ăn uống,… phải phù hợp bên ngoài
nhưng tất cả còn rất hạn chế.
Mới chỉ khai thác 3 điểm du lịch: động Phong Nha, đông Tiên Sơn
và điểm du lịch sinh thái suối nước Nước Mooc thì việc phát triển du
8
lịch chưa tương xứng với tiềm năng du lịch của di sản thiên nhiên thế
giới.
Công tác quảng bá, cung ứng dịch vụ tiện ích cho khách du lịch đến
thăm vườn quốc gia hầu như chưa có, chủ yếu là khách nội địa, trong
đó lượng khách đến vườn quốc gia lần thứ 2 chỉ chiếm 10%
Việc bố trí đèn chiếu sáng trong các hang động vẫn chưa được thực
hiện một cách khoa học không làm nổi bật nét đẹp huyền ảo tự nhiên
của thạch nhũ. Bên trong động vẫn chưa bố trí hợp lí nhà vệ sinh dành
cho khách tham quan.
Núi đá tại khu vực vườn quốc gia bị dân địa phương khai thác, đục
đẽo để lấy đá bán khiến cho nhiều triền núi bị nham nhở còn chính
quyền địa phương thì làm ngơ
Kể từ khi trở thành di sản thiên nhiên thế giới, lượng khách du lịch
tới đây đã tăng vọt, các hoạt động của lâm tặc tình trạng săn bắt động
vật hoang dã là mối nguy cho vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng,
nhất Đông Nam Á và các di tích lịch sử gắn với con đường Hồ Chí
Minh huyền thoại…. Nếu phát triển đúng hướng và bền vững theo
tiêu chuẩn quốc tế thì đây sẽ là sản phẩm du lịch trọn gói khó ai theo
kịp.
Song song với việc duy trì, cải tạo vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ
Bàng thì công tác quản lí phải được nâng cao.
10
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được thành lập với ba mục tiêu
nhiệm vụ:
- Tổ chức bảo vệ nguồn tài nguyên rừng, các hệ sinh thái rừng phong phú
và đa dạng trong phạm vi ranh giới quy hoạch của vườn quốc gia
- Bảo tồn các giá trị khoa học đối với các hệ động thực vật điển hình của
khu vực miền Trung.
- Xây dựng và phát triển cơ sở vật chất của vườn quốc gia tạo điều kiện
cho việc nghiên cứu, bảo tồn hệ động thực vật điển hình miền Trung.
Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu
khoa học trong và ngoài nước, phục vụ việc đào tạo tham quan, học tập.
Để thực hiện các chức năng trên, luận chứng kinh tế - kỹ thuật đã xác định
các nhiệm vụ cụ thể của vườn quốc gia như sau:
- Thường xuyên nâng cao trình độ năng lực công tác quản lí cũng như cán
bộ thông qua tổ chuacs các lớp đào tạo làm công tác tuyên truyền giáo
dục quản lí, kiểm soát, nâng cao hiểu biết của người dân về tầm quan
trọng trong việc bảo tồn vườn quốc gia và bảo vệ nguồn tài nguyên rừng
- Coi quản lí vườn quốc gia không phải là nhiệm vụ của bất cứ cá nhân ,
đoàn thể nào mà là trách nhiệm của tất cả mọi người. Các cơ quan chức
năng địa phương, ban quản lí vườn quốc gia thắt chặt quản lí, phối hợp
chặt chẽ lực lượng kiểm lâm với người dân ngăn chặn nạn xâm hại
rừng, vận chuyển, buôn bán và tàng trữ các loại lâm sản, động vật
hoang dã cần được bảo tồn
- Ứng dụng khoa học kĩ thuật và quy mô xây dựng xúc tiến về vấn đề