I. VAI TRÒ CỦA GIAO THÔNG CÔNG
CỘNG TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN HỆ
THỐNG GIAO THÔNG TẠI CÁC ĐÔ
THỊ HIỆN ĐẠI
Hiện nay, tại các đô thị lớn, vấn đề phổ
biến nhất và cũng khó giải quyết nhất đối với
hệ thống giao thông là tình trạng ùn tắc giao
thông. Tốc độ cơ giới hóa quá nhanh là
nguyên nhân chủ yếu của vấn nạn này.
Khi xe máy, ô tô mới ra đời, nó đã trở
thành biểu tượng tự do của con người. Nó tạo
GIAO THÔNG CÔNG CỘNG: VAI TRÒ VÀ SỰ TƯƠNG TÁC
VỚI GIAO THÔNG CÁ NHÂN TRONG HỆ THỐNG
GIAO THÔNG ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TS. NGUYỄN THỊ BÍCH HẰNG
ThS. LÊ THỊ TUỆ KHANH
Bộ môn Cơ sở Kinh tế & Quản lý
Khoa Vận tải – Kinh tế
Trường Đại học Giao thông Vận tải
Tóm tắt: Gần đây, trên các phương tiện thông tin đại chúng xuất hiện hai luồng dự luận trái
chiều nhau về phát triển giao thông đô thị ở các thành phố lớn Việt Nam. Một luồng ủng hộ việc
hạn chế giao thông cá nhân nhằm tạo điều kiện phát triển giao thông công cộng. Có những ý kiến
rất quyết liệt bảo vệ quan điểm này và thẳng thắn “tuyên chiến với giao thông cá nhân”. Luồng ý

đường cao tốc được lựa chọn như là liều thuốc
đặc trị để chữa căn bệnh này. Nhưng kết quả
thu được đã không như mong đợi. Và cũng dễ
dàng thấy rằng, tốc độ mở rộng và xây dựng
mới các công trình giao thông không thể nào
theo kịp tốc độ sản xuất và sử dụng ô tô, xe
máy.
Tại các nước phương tây, khi mà các nỗ
lực trong việc xây dựng các công trình giao
thông gây lãng phí ngân sách vẫn không thể
giải quyết được vấn đề ùn tắc giao thông thì
người ta tìm đến một lối thoát: đó là phát triển
giao thông công cộng. Và hơn thế nữa, hiện
nay giao thông công cộng đã trở thành giải
pháp tối ưu, toàn diện để đáp ứng nhu cầu đi
lại của đại đa số dân cư thuộc các tầng lớp xã
hội khác nhau. Các kết luận này đã được các
chuyên gia ở các nước phương tây đưa ra từ
những năm 1980, khi mà ở Việt Nam cũng
như các nước XHCN chiếc ô tô, xe máy còn
là một khái niệm rất xa xỉ.
Đối với nước ta, sau một thời gian dài
giao thông công cộng không được quan tâm
phát triển đúng mức. Có những thời kỳ gần
như nó bị lãng quên hoàn toàn thì ngày nay,
cùng với tốc độ cơ giới hóa giao thông nhanh
chóng, vấn đề phát triển giao thông công cộng
để thay thế giao thông cá nhân ngày càng
mang tính thời sự. Tuy nhiên, sau một thời
gian dài con người gắn bó với phương tiện cá

trong điều kiện của thành phố Hồ Chí Minh,
nếu không hạn chế phương tiện cá nhân thì sẽ
rất khó phát triển giao thông công cộng. Thực tế hiện nay cho thấy, việc hạn chế giao thông
cá nhân khi hệ thống giao thông cộng cộng
còn kém phát triển sẽ rất khó thuyết phục
người dân. Rõ ràng, chính quyền thành phố
đang phải lựa chọn giữa hai giải pháp mang
tính bó buộc, loại trừ lẫn nhau: muốn phát
triển giao thông công cộng thì phải hạn chế
các phương tiện cá nhân. Ngược lại, muốn
hạn chế phương tiện giao thông cá nhân phải
phát triển hệ thống giao thông công cộng để
phục vụ nhu cầu đi lại của người dân. Bài toán
tương tác giữa hai loại hình giao thông cá
nhân và công cộng của thành phố Hồ Chí
Minh rất khó tìm ra lời giải.
II. GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT MỐI QUAN
HỆ TƯƠNG TÁC GIỮA GIAO THÔNG
CÔNG CỘNG VÀ GIAO THÔNG CÁ
NHÂN
Ở thành phố Hồ Chí Minh, nếu sử dụng
các biện pháp hành chính ngay lập tức để hạn
chế người dân sử dụng xe cá nhân chắc chắn
sẽ vấp phải những phản ứng trái chiều từ
người dân và sẽ có những ảnh hưởng lớn đến
đời sống xã hội. Việc chính quyền thành phố
cần làm lúc này không phải là lựa chọn giữa

cạnh đó, cần không ngừng hoàn thiện hoạt
động và nâng cao khả năng phục vụ của mạng
lưới xe buýt hiện nay nhằm tạo khả năng kết
nối với các tuyến Metro đang được xây dựng.
Hy vọng sau khi thực hiện giải pháp này hệ
thống giao thông cộng cộng của thành phố có
thể đáp ứng đến 50% nhu cầu đi lại của người
dân.
Giải pháp thứ hai là tạo sự liên kết giữa
hai hình thức giao thông cá nhân và công
cộng. Tại vùng đệm giữa khu vực hạn chế và
không hạn chế phương tiện cá nhân, cần có các
bãi gửi xe cá nhân để người dân có thể yên tâm
dùng phương tiện công cộng tới các điểm đến
của mình trong khu vực hạn chế xe cá nhân.
Đồng thời, cũng cần có các điểm cho thuê xe
máy, xe đạp để phục vụ cho người dân muốn
tới các điểm đến nằm ngoài khu vực hạn chế xe cá nhân sau khi họ rời phương tiện giao thông
công cộng. Giải pháp này đã được thực hiện tại
nhiều thành phố trên thế giới và đã thu được
những thành quả nhất định. Tất nhiên, do quỹ
đất giành cho giao thông của thành phố là rất ít
nên việc xây dựng các bãi gửi xe này sẽ khó
khăn. Nhưng nếu thành phố quyết tâm chắc
chắn vẫn sẽ làm được
Giải pháp thứ ba là thay đổi quan
niệm của người dân về phương tiện giao

phủ nhận rằng khả năng phục vụ của mạng
lưới xe buýt của thành phố Hồ Chí Minh hiện
nay đã được đa số hành khách đánh giá cao.
Trong số 8.000 hành khách được phỏng vấn,
67% đã tạm rời xa phương tiện cá nhân của
mình để sử dụng xe buýt do lộ trình các tuyến
buýt thuận lợi cho việc đi lại của họ; 15% đi
xe buýt do chi phí đi lại bằng phương tiện này
thấp; chỉ có 24% hành khách buộc phải đi xe
buýt do không có phương tiện nào khác thay
thế. Khi đánh giá về chất lượng phục vụ của
dịch vụ: 73% hành khách được hỏi trả lời họ
hài lòng về chất lượng dịch vụ; 22% đánh giá
chất lượng dịch vụ là tốt và chỉ có 5% hành
khách cho rằng chất lượng phục vụ còn kém.
Đây cũng có thể coi là cơ sở ban đầu để các
cán bộ viên chức có thể yên tâm “cùng xe
buýt” đi làm.
Giải pháp thứ tư thuộc về nhóm các
giải pháp hạn chế phương tiện cá nhân.
Đây là giải pháp mà thành phố có thể tham
khảo kinh nghiệm từ rất nhiều các thành phố
trên thế giới và điều chỉnh cho phù hợp với
điều kiện cụ thể của Việt Nam. Như đã trình
bày ở trên, việc hạn chế xe cá nhân ở nước ta
nếu tiến hành bằng các biện pháp hành chính
và áp dụng trên diện rộng sẽ rất khó thực hiện
và gây những xáo trộn không nhỏ trong xã
hội. Vì vậy, các phương pháp kinh tế nên
được lựa chọn để áp dụng và phạm vi áp dụng

Дис канд. техн. наук. - М., 1982, 289с.
[4]. PGS.TS. Từ Sỹ Sùa – Vận tải hành khách –
Trường Đại học GTVT-2003