Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 2A-2007
43
ảnh hởng của nhiệt độ và độ ẩm không khí lên
lợn F
1
(Y x MC) và Yorkshire nuôi thịt

Nguyễn Kim Đờng

(a)
,
Lê Văn Phớc

(b)Tóm tắt. Qua nghiên cứu chúng tôi nhận thấy có sự khác nhau rõ rệt về khí hậu giữa 2
mùa nóng và lạnh ở khu vực nghiên cứu. Diễn biến nhiệt độ không khí và trong chuồng
nuôi có chung một quy luật là nhiệt độ thấp vào buổi sáng, cao vào buổi tra và thấp về
chiều; độ ẩm không khí biến thiên theo chiều ngợc lại. Có tơng quan chặt chẽ giữa nhiệt
độ không khí và tần số hô hấp ở cả 2 loại lợn là chặt chẽ (R
2
>0,8). Tần số hô hấp tăng mạnh
khi nhiệt độ không khí >30
0

tác giữa kiểu gen và điều kiện ngoại cảnh.
Trong các điều kiện ngoại cảnh thì các yếu tố môi trờng, đặc biệt là nhiệt độ
và độ ẩm không khí là hai yếu tố thờng xuyên tác động lên con vật. Vấn đề là nhiệt
độ và độ ẩm ở các thái cực của chúng, đó là những giai đoạn nóng (trong mùa nóng)
và giai đoạn lạnh nhất (trong mùa lạnh) trong năm ảnh hởng nh thế nào đến con
vật.
Mối tơng tác giữa kiểu gen và mùa vụ ở lợn nuôi thịt nh thế nào là mục tiêu
trong nghiên cứu này của chúng tôi.
II. Vật liệu, nội dung và phơng pháp nghiên cứu
2.1. Vật liệu nghiên cứu
Lợn lai F
1
(Yorkshire x Móng Cái) và lợn thuần Yorkshire nuôi thịt bắt đầu
từ 75 ngày tuổi, khối lợng tơng ứng là 20kg/con và 30 kg/con. Lợn đực đợc thiến
và lợn cái không bị hoạn.
Thí nghiệm kéo dài 90 ngày. Trớc khi đa vào thí nghiệm tất cả lợn đã đợc
tiêm phòng các bệnh phổ biến nh phó thơng hàn, dịch tả, tụ huyết trùng và đợc
tẩy giun sán.
2.2. Nội dung nghiên cứu
- Diễn biến nhiệt độ và độ ẩm không khí ngoài trời và trong chuồng nuôi lợn
khu vực nghiên cứu.

Nhận bài ngày 19/6/2006. Sửa chữa xong 01/9/2006.
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 2A-2007

C và độ ẩm là 91,1%.
3.2. Diễn biến của nhiệt độ và độ ẩm không khí trong ngày
Nhiệt độ không khí trong ngày cả hai mùa nóng và lạnh là thấp nhất vào lúc
4 giờ sáng sau đó tăng dần và đạt cực đại vào lúc 13 giờ, sau đó nhiệt độ giảm dần về
chiều và tối. Lúc 4 giờ sáng nhiệt độ trung bình là 19,1
0
C (mùa lạnh) và 25,4
0
C (mùa
nóng). Lúc 13 giờ tra nhiệt độ trung bình là 23,5
0
C (mùa lạnh) và 33
0
C (mùa nóng).
Trong một ngày, độ ẩm không khí có sự biến thiên ngợc chiều với nhiệt độ
không khí, cao nhất lúc 4 giờ sáng (mùa lạnh 97%, mùa nóng 94%), thấp nhất lúc 13
giờ tra (mùa lạnh 81%, mùa nóng 61%).
3.3. Diễn biến của nhiệt độ và độ ẩm không khí chuồng nuôi lợn thí
nghiệm
Sự biến thiên của nhiệt độ và độ ẩm không khí chuồng nuôi đồng pha với
không khí ngoài chuồng nuôi, nhiệt độ có phần thấp hơn và độ ẩm cao hơn độ ẩm

Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 2A-2007
45

33/24
ẩm độ (%)
6 giờ
12 giờ
18 giờ

90 4
79 10
84 6

95/79
94/41
93/65

79 10
62 12
74 13

98/43
95/40
98/51
Nhìn chung, sự biến thiên nhiệt độ và độ ẩm không khí với các giá trị trung
bình, tối đa, tối thiểu trong chuồng nuôi tại khu vực nghiên cứu: Trong mùa nóng
nhiệt độ quá cao, trong mùa lạnh nhiệt độ không cao, song độ ẩm không khí luôn
vợt mức cho phép.
3.4. ảnh hởng của nhiệt độ không khí đến một số hoạt động sinh lý
của lợn thí nghiệm
3.4.1. ảnh hởng của nhiệt độ không khí đến tần số hô hấp của lợn thí nghiệm
* Lợn F
1

18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 38
Nhiệt độ không khí
(
0
C)
Tần số hô hấp (lần/phút)

Đồ thị 3.1. Tơng quan giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp ở lợn F
1
20-40 kg
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 2A-2007
46
Khi nhiệt độ không khí tăng từ 18 đến 38
0
C thì tần số hô hấp của lợn F
1
(MC
x Y) tăng khoảng 4,7 lần. Tơng quan giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp của
lợn F
1
(MC x Y) là chặt chẽ (R
2
= 0,8219).
* Lợn F

20
40
60
80
100
120
140
18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 38
Nhiệt độ không khí (
0
C)
Tần số hô hấp (lần/phút)

Đồ thị 3.2. Tơng quan giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp ở lợn F
1
40-90kg
* Đối với lợn Yorkshire có khối lợng 30-50kg: Lợn Yorkshire khối lợng
30-50kg khi nhiệt độ không khí tăng từ 18-20
0
C thì tần số hô hấp là 23-25
nhịp/phút; từ 20-30
0
C là 25-55 nhịp/phút. Khi nhiệt độ không khí tăng từ 30 lên
38
0
C thì tần số hô hấp của lợn tăng đến 55-104 lần/phút.
Khi nhiệt độ không khí tăng thêm 1
0
C cho thấy: trong khoảng từ 18-20
0

C là 25-55 nhịp/phút. Khi nhiệt độ không
khí tăng từ 30 lên 38
0
C thì tần số hô hấp của lợn tăng đến 55-104 lần/phút.
Y(30-50) = 0,1654x
2
- 5,2219x + 63,146
R
2
= 0,8841
0
20
40
60
80
100
120
140
18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 38
Nhiệt độ không khí (
0
C)
Tần số hô hấp (lần/phút)

Đồ thị 3.3. Tơng quan giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp ở lợn Yorkshire 30-50kg
Khi nhiệt độ không khí tăng thêm 1
0
C cho thấy: trong khoảng từ 18-20
0
C tần

0
C tần số hô hấp của loại lợn này tăng khoảng 4,5 lần. Tơng quan giữa
tần số hô hấp của lợn và nhiệt độ không khí là rất chặt chẽ (R
2
= 0,911). Kết quả này
cũng phù hợp với đặc điểm sinh lý của động vật có khối lợng lớn yêu cầu nhiệt độ
thích hợp thấp hơn so với động vật có khối lợng nhỏ.
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 2A-2007
48
Khi nhiệt độ không khí tăng 1
0
C trong khoảng 18-20
0
C tần số hô hấp chỉ tăng
0,3 nhịp/phút; 20-25
0
C tăng 2 nhịp/phút, 25-30
0
C tăng đến 5 nhịp/phút; 30-35
0
C
tăng 7,5 nhịp/phút và 35-38
0
C tăng 9,5 nhịp/phút. Nh vậy, khi nhiệt độ không khí

Nhìn chung, khi nhiệt độ không khí thấp < 25
0
C thì tần số hô hấp của các
nhóm lợn đều tăng cha đáng kể. Khi nhiệt độ không khí 25
0
C và tăng lên gần đến
nhiệt độ bình thờng của cơ thể thì phản ứng này là mãnh liệt. đặc biệt lợn khối
lợng càng lớn thì sự gia tăng tần số hô hấp càng mạnh. Nếu lợn F
1
tăng tần số hô
hấp mạnh khi nhiệt độ không khí tăng lên 27
0
C thì lợn Yorkshire đã tăng mạnh
ngay khi nhiệt độ không khí 25
0
C.
3.4.2. ảnh hởng của nhiệt độ không khí đến nhịp tim của lợn thí nghiệm
* Đối với lợn F
1
20-40kg: Trong khoảng nhiệt độ không khí từ 18
0
C đến
30
0
C nhịp tim của lợn F
1
(20-40kg) tăng nhanh từ 38 lên 89 nhịp/phút, khi
nhiệt độ không khí 30
0
C nhịp tim tiếp tục tăng nhng tăng chậm hơn.

20-40kg
Khi nhiệt độ không khí thêm 1
0
C trong khoảng 18-20
0
C nhịp tim của lợn tăng
5,5 nhịp/phút, 20-25
0
C tăng 4,5 nhịp/phút, 25-30
0
C tăng 3,5 nhịp/phút, 30-35
0
C tăng
2 nhịp/phút và 35-38
0
C tăng 1 nhịp/phút. Có tơng quan chặt chẽ giữa nhiệt độ
không khí và nhịp tim của lợn (R
2
= 0,7824).
* Đối với lợn F
1
khối lợng từ 40-90kg: Khi nhiệt độ không khí tăng thêm
1
0
C, trong khoảng 18-20
0
C nhịp tim tăng 5 nhịp/phút; 20-25
0
C tăng 4 nhịp/phút; 25-
30

1
40-90kg

Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 2A-2007
50
* Lợn Yorkshire khối lợng từ 30-50kg:
Y(30-50) = -0,057x
2
+ 5,907x - 25,057
R
2
= 0,707
0
20
40
60
80
100
120
18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 38
Nhiệt độ không khí
(
0
C)

chậm lại. Nh vậy, khi nhiệt độ không khí tăng từ 18 lên đến 38
0
C nhịp tim của lợn
Yorkshire khối lợng từ 50-100kg chỉ tăng khoảng 1,8 lần.
Tơng quan giữa nhiệt độ không khí và nhịp tim của lợn Yorkshire khối
lợng 50-100kg là tơng đối chặt chẽ (R
2
= 0,6159).
Y(50-100) = -0,0625x
2
+ 5,8789x - 25,911
R
2
= 0,6159
0
20
40
60
80
100
120
18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 38
Nhiệt độ không khí
(
0
C)
Nhịp tim (lần/phút)

Đồ thị 3.8.
ả

0
C (lợn F
1
20-
40kg), >27
0
C (lợn F
1
40-90kg và lợn Yorkshire 30-50kg); >25
0
C (lợn Yorkshire 50-100kg).
- Tơng quan giữa nhiệt độ không khí và nhịp tim ở các loại lợn là tơng đối
chặt chẽ (R
2
= 0,61-0,78). Mức độ tăng nhịp tim giảm khi nhiệt độ không khí >30
0
C
(lợn F
1
20-40kg), > 27
0
C (lợn F
1
40-90kg và lợn Yorkshire 30-50kg), > 25
0
C (lợn
Yorkshire 50-100kg). Tài liệu tham khảo

Animal Research 50, p. 507-521.
[9] Đài khí tợng thủy văn khu vực Trung Trung bộ, Trung tâm khí tợng thủy văn
Quốc gia (2002-2004), Đặc điểm khí tợng thủy văn khu vực Trung Trung bộ.

summary

effect of air temperature, humidity on F
1
(Y * MC)
and yorkshire fattening pigs
The results of study shows that: There is clearly difference of the weather
between hot and cold season in the research site. There is the same rule of changing of
temperature in the air and in the pig housing, it is low in the morning, high at noon
and low in the aftrnoon; the huminity is in contrary direction. There is tightly
correlaion between air temperature and respiration rhythm of two pig genotype
(R
2
>0,8). The respiration rhythm of pigs strongly increases when air temperature
>30
0
C (F
1
20-40kg), >27
0
C (F
1
40-90kg and Yorkshire 30-50kg); >25
0
C (Yorkshire 50-
100kg). The correlation between air temperature and heart rhythm of pigs is rather