163
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 51, 2009 NGHIÊN C
ỨU PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI
TRÊN
ĐNA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Hoàng Quang Thành, Phan Khoa Cương
Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
TÓM TẮT
Kết quả nghiên cứu thực tế tại tỉnh Thừa Thiên Huế đã chỉ ra những yếu kém của các
trang trại trên địa bàn: đất đai manh mún và phân tán, khó khăn của các chủ trang trại trong
việc tiếp cận các nguồn tài chính, mức đầu tư thấp cho móc thiết bị phục vụ sản xuất. Để nâng
cao hiệu quả của kinh tế trang trại không những chỉ phải hoàn thiện các yếu tố bên trong của
hệ thống trang trại mà còn đòi hỏi phải có sự kết hợp đúng đắn, hữu hiệu giữa các chính sách
quốc gia và chính sách vùng về nông nghiệp, nông thôn.
I. Đặt vấn đề
V
ới lịch sử phát triển hàng trăm năm trên thế giới, kinh tế trang trại trở thành
m
ột trong những hình thức tổ chức sản xuất phổ biến và hiệu quả nhất trong nông
nghi
ệp trên thế giới, nhất là tại các nước có nền nông nghiệp tiên tiến. Ở Việt Nam, từ
khi th
ực hiện đường lối đổi mới, trên nền tảng kinh tế tự chủ của hộ nông dân đã hình
thành các trang tr
ại được đầu tư vốn, lao động với trình độ công nghệ và quản lý cao
h

Theo quan
điểm hệ thống, khi nghiên cứu phát triển kinh tế trang trại đòi hỏi
m
ỗi một trang trại cần phải được xem là một thực thể thống nhất cấu thành bởi các phân
h
ệ, các phần tử khác nhau trong mối quan hệ tương thuộc, chi phối và ràng buộc lẫn
nhau và s
ự tác động qua lại giữa nó với môi trường bên ngoài. Theo quan điểm này,
trang tr
ại với tư cách là một hệ thống được cấu thành bởi: phân hệ sản xuất, phân hệ
kinh t
ế, phân hệ xã hội, phân hệ quản lý và phân hệ pháplý.

Hiệu quả sử dụng
vốn
Cấp độ thứ hai
Chi phí, kết quả sản xuất kinh doanh và mức độ hoà nhập thị truờng
Phân hệ kinh tế
Mức độ hoà nhập thị trường
Chi phí sản xuất kd
Giá trị sản lượng
Thu nhập
Giá trị sản phNm hàng

hoá
Tỷ trọng sản phNm hàng

hoá

Tỷ trọng đầu vào hàng hoá
Cấp độ thứ nhất
Mức độ đáp ứng các nguồn lực và phương thức điều hành hạt động của trang trại
Phương thức điều hành các hoạt động
Phân hệ sản xuất Phân hệ xã hội Phân hệ quản lý Phân hệ pháp

lý
Các yếu tố vật chất
- Đất đai
- Máy móc, thiết bị
- Vốn
- Vật tư
- Kỹ thuật
Lao động

Thực trạng hoạt động của mỗi một phân hệ này cũng như của trang trại xét một
cách tổng thể được thực hiện chủ yếu qua tổng hợp và phân tích các số liệu sơ cấp được
thu thập qua điều tra phỏng vấn trực tiếp 75 chủ trang trại thuộc 4 mô hình là trang trại
trồng cây hằng năm, trang trại trồng cây lâu năm, trang trại chăn nuôi và trang trại kinh
doanh tổng hợp tại 3 huyện Phú Vang, Phú Lộc và A Lưới của tỉnh Thừa Thiên Huế.
Việc lựa chọn địa bàn nghiên cứu có tính đến tính đại diện của chúng về đặc điểm địa lý,
điều kiện kinh tế và xã hội của vùng.
III. K
ết quả nghiên cứu
V
ề mặt pháp lý, các trang trại ở Thừa Thiên Huế chưa thực sự được nhìn nhận
và đối xử công bằng với các loại hình tổ chức kinh doanh khác. Điều đó đã gây không ít
khó khăn cho các chủ trang trại trong việc tiếp cận các nguồn lực cũng như thiết lập và
vận hành hữu hiệu các quan hệ kinh tế với các loại hình chủ thể khác trong quá trình
hoạt động của nó. Điều này thể hiện sự cần thiết phải bổ sung các điều khoản quy định
rõ quyền và nghĩa vụ cụ thể đối với các trang trại với tư cách là những chủ thể thực hiện
hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế thị trường.
Chất lượng hoạt động của phân hệ quản lý trong các trang trại ở Thừa Thiên Huế
chưa đáp ứng được đòi hỏi của sản xuất hàng hoá - đặc trưng cơ bản nhất của kinh tế
trang trại. Mặc dù cơ bản đã chuyển sang sản xuất hàng hoá, các trang trại trên địa bàn
tỉnh có trình độ quản lý rất thấp mang tính đặc trưng của hình thức sản xuất nhỏ, tự
cung, tự cấp trước đây. Hầu hết các quyết định từ xác định phương hướng sản xuất, đầu
tư, kỹ thuật công nghệ đến tiêu thụ sản phNm đều được đưa ra một cách tự phát, cảm
tính dựa vào kinh nghiệm cá nhân hoặc áp dụng rập khuôn theo người khác. Đại bộ
phận các trang trại hoạt động thiếu chiến lược và kế hoạch kinh doanh, thiếu kiến thức
về quản trị, thiếu thông tin thị trường, đặc biệt là các thông tin dự báo. Đối với các chủ
trang trại trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế ngoài kiến thức về kinh tế, kỹ thuật, thị
trường cần thực sự quan tâm hơn nữa đến việc nâng cao kiến thức về quản lý để định
hướng, tổ chức và điều hành có hiệu quả các hoạt động sản xuất kinh doanh của trang
trại.

hơn từ một đơn vị giá trị sản xuất. Nhìn chung, trang trại ở Thừa Thiên Huế thể hiện rõ
tính chất sản xuất hàng hoá của nó qua giá trị và tỷ trọng sản phNm hàng hoá (96%) của
nó. Tuy vậy, các yếu tố đầu vào hàng hoá của trang trại vẫn còn chiếm tỷ trọng thấp.
Qua so sánh một số chỉ tiêu cơ bản giữa các trang trại với các nông hộ trên địa
bàn nghiên cứu cho thấy, các trang trại ở Thừa Thiên Huế có quy mô sản xuất lớn hơn
nhiều so với kinh tế nông hộ cả về các yếu tố sản xuất chủ yếu: lớn hơn 5,75 lần về diện
tích đất đai sử dụng, 6,69 lần về vốn sản xuất, 4 lần về giá trị máy móc thiết bị sở hữu,
2,5 lần về số lượng lao động thường xuyên, cả về kết quả sản xuất: 5,76 lần giá trị sản
lượng, 6,64 lần về thu nhập. Kinh tế trang trại sử dụng có hiệu quả hơn các yếu tố sản
xuất, tuy nhiên, sự khác biệt về mức độ hiệu quả giữa kinh tế trang trại và kinh tế nông
hộ trên địa bàn cho đến nay vẫn chưa rõ nét do mâu thuẫn giữa một bên là sản xuất hàng
hàng hoá với quy mô tương đối lớn và một bên là trình độ tổ chức quản lý, phương tiện
máy móc và kỹ thuật canh tác lạc hậu, tính tự phát trong các quyết định được đưa ra, sự
mất cân đối giữa các yếu tố sản xuất 167
Bảng 1: Một số chỉ tiêu so sánh giữa kinh tế trang trại (TT) và kinh tế nông hộ (NH)
Chỉ tiêu Đơn vị
Theo vùng
Bình quân
Đồng bằng Bán sơn địa Miền núi
TT NH TT NH TT NH TT NH
TT /
NH
I. Các yếu tố nguồn lực bình quân một trang trại
1. Diệ
n tích
bình quân
ha 2,95 0,77 4,75 0,84 6,62 0,96 5,00 0,87 5,75

6,25 5,56 - 4,35 - 7,02 1,75 4,01
6. Số
máy
cày/100 ha
Máy/100
ha
4,24 8,18 1,18 - 0,66 - 1,40 1,38 1,02
7. Chi ph
í
bình quân
Tr. đồng 63,32

14,74

70,49

11,96 52,06 8,04 61,04

11,16 5,47
8.
Chi phí bq/
ha
Tr.đồng/ha

21,45

19,14

14,84


12,91

23,25

10,60

17,77 2,41 20,39

7,63 2,67
11. Diệ
n tích
bq/ lao động
ha/
lao động
0,85 0,43 0,99 0,41 1,05 0,45 0,99 0,43 2,30
II. Kết quả sản xuất và tình hình sản xuất hàng hoá bình quân một trang trại
1. Giá trị sả
n
lượng
Tr. đồng

84,10

18,89

94,92

15,87

79,18 11,25 85,53

% 97,48

48,01

95,13

41,90

95,66 36,01

95,98

42,31

2,27 168
III. Hiệu quả kinh tế và hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất
1.Giá trị sả
n
lượng/diện tích

Tr.
đồng/ha
28,49

24,53

19,98

Tr.đồng/lđ

6,01 2,33 5,10 1,93 4,29 1,49 4,87 1,84 2,65
3.Giá trị sả
n
lượng/lđ g.đình

Tr.đồng/lđ

33,73

10,61

33,66

7,82 25,01 5,23 30,60

7,39 4,14
4.Thu nhậ
p/lđ
gia đình
Tr.đồng/lđ

8,33 2,33 9,43 1,93 8,57 1,49 8,76 1,84 4,76
5.Giá trị sả
n
lượng/vốn
Lần 1,07 0,82 0,85 0,74 0,71 2,17 0,83 0,97 0,86
6.Thu nhập/vốn


1. Niên giám thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2005, 2006
2. Hoàng Quang Thành, Phan Khoa Cương. Nghiên cứu phát triển kinh tế trang trại ở địa
bàn miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế. Báo cáo đề tài Khoa học cấp Bộ, 2003. 169
3. Dixon, J, A. Gulliver and D. Gibbon. Farming Systems and porvety. Improving farmers
livelihoods in a changing world, FAO and World Bank, 2001.
4. Hoang Quanh Thanh. Status and Problems in the Development of farms in the Thua
Thien Hue, Socialist Republic of Vietnam. Agricultural Economics and Management
Magazine, National Center for Agrarian Sciences. No.6-2007, p.54-63.
5. Hoang Quanh Thanh. Development of farm Agriculture in Vietnam. Agricultural
Economics and Management Magazine, National Center for Agrarian Sciences. No.1-
2008, p.53-63.

THE STUDY ON DEVELOPMENT OF FARM ECONOMIC
IN THE PROVINCE THUA THIEN HUE
Hoang Quang Thanh, Phan Khoa Cuong
College of Economics, Hue University

SUMMARY
The result from the empiric research in the province Thua Thien Hue confirmed the
weaknesses of farms in Vietnam: small size of parcels and land fragmentation, difficulties with
the access to financial sources, small share of investment for machines and equipment, which is
an expression of the low level of mechanizaton of farms. For increasing the effectiveness it is
important that not only the inner-elaboration of the farm system elements is developed, but the
purposeful regional and national agrarian politics should cooperate as well.