Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức trò chơi toán học lớp 3
A. đặt vấn đề
I. Lời mở đầu.
Trong chơng trình giáo dục tiểu học hiện nay, môn Toán cùng với các môn
học khác trong nhà trờng tiểu học có những vai trò góp phần quan trọng đào tạo nên
những con ngời phát triển.
Toán học là môn học tự nhiên có tính lôgic và tính chính xác cao, nó là chìa
khóa mở ra sự phát triển của các môn khoa học khác.
Đối với môn Toán ở tiểu học, nếu mỗi giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giải
theo các tài liệu đã có sẵn trong sách giáo khoa, trong các sách hớng dẫn và thiết kế
bài dạy một cách dập khuôn, máy móc thì sẽ làm cho học sinh học tập một cách thụ
động. Điều đó sẽ khiến cho việc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu tẻ nhạt
và kết quả học tập không cao. Nó là một trong những nguyên nhân gây cản trở việc
đào tạo các em thành những con ngời năng động, tự tin, sáng tạo sắn sàng thích ứng
với những đổi mới diễn ra hàng ngày.
Nh chúng ta đã biết: Học sinh tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén, sắc
sảo, có óc tởng tợng phong phú. Đó là tiền đề tốt cho việc phát triển t duy toán học.
Nhng các em cũng rất dễ bị phân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căng thẳng hay quá tải.
Hơn nữa, học sinh ở bậc tiểu học nói chung, học sinh khối 1,2,3 nói riêng cơ thể các
em còn đang trong thời kỳ phát triển hay nói cụ thể hơn là các hệ cơ quan còn cha
hoàn thiện vì thế sức dẻo dai của cơ thể còn thấp nên trẻ không thể ngồi lâu trong
phòng học cũng nh làm một việc gì đó trong thời gian dài. Vì vậy muốn giờ học có
hiệu quả thì đòi hỏi ngời giáo viên phải đổi mới phơng pháp dạy học tức là kiểu dạy
học:Lấy học sinh làm trung tâm, hớng tập trung vào học sinh, trên cơ sở hoạt
động của các em.
Yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phơng pháp dạy học
môn toán ở bậc tiểu học theo hớng phát huy tính tịch cực, chủ động sáng tạo của
học sinh. Vì vậy ngời giáo viên phải gây đợc hứng thú học tập cho các em bằng cách
lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập. Trò chơi học tập là một hoạt
động mà các em hứng thú nhất. Các trò chơi có nội dung toán học lí thú và bổ ích
phù hợp với nhận thức của các em. Thông qua các trò chơi, các em sẽ lĩnh hội những

lớp 3a. Tổng số học sinh của lớp là 24 em, có 11 em nữ. Các em phân bố rãi rác ở
các thôn. Ngay từ đầu năm học mới, sau khi nhận lớp tôi đã bắt tay ngay vào khảo
sát, tìm hiểu học sinh. Hết mỗi học kì, tôi đều tổng kết, đánh giá chất lợng.
Năm học 2008 2009 lớp 3a do tôi trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạyđã có
kết quả nh sau:
Giáo viên: Lê Thị Liên
2
Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức trò chơi toán học lớp 3
Loại Đầu năm học Học kì I Cuối năm học
Giỏi 2 em = 9,0% 2 em = 9,0% 3 em = 13,6%
Khá 5 em = 22,7% 7 em = 31,8% 7 em = 31,8%
TB 10 em = 45,6% 10 em = 45,6% 12 em = 50,1%
Yếu 5 em = 22,7% 3 em = 13,6% 1 em = 4,5%
Qua kết quả trên, tôi nhận thấy: Sau một năm học, kết quả học tập của các em
có tăng sau từng học kì tuy nhiên số lợng học sinh khá giỏi còn tăng quá ít, số học
sinh yếu giảm chậm. Trong giờ học các em học còn uể oải, nắm kiến thức còn chậm
khiến giáo viên phải mất nhiều công sức trong việc cũng cố kiến thức vào những giờ
tăng buổi. Nừu nh các em không học 10 buổi/ tuần thì tôi nghĩ kết quả khó có thể
đạt đợc nh vậy.
Từ thực trạng trên, để công việc đạt hiệu quả tốt hơn, giúp các em có hứng thú
trong học tập, nâng cao chất lợng giáo dục trong nhà trờng, tôi đã mạnh dạn cải tiến
nội dung, phơng pháp trong giảng dạy, đa những kiến thức đợc coi là khô khan của
môn toán thành những trò chơi học tập nhằm mục đích giúp các em học mà chơi,
chơi mà học. Trò chơi toán học không những chỉ giúp các em lĩnh hội đợc tri thức
mà còn giúp các em cũng cố và khắc sâu các tri thức đó.
B. Giải quyết vấn đề
I. các giải pháp thực hiện
1. tổ chức trò chơi trong môn toán lớp 3
Để trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức và thiết kế
trò chơi phải đảm bảo những nguyên tức sau:

+ Hớng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ luật chơi.
- Nhận xét kết quả chơi, thái độ của ngời tham dự, giáo viên có thể nêu thêm
những tri thức đợc học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh.
- Thởng phạt: Phân minh, đúng luật chơi, sao cho ngời chơi chấp nhận thoải
mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh. Phạt
những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui (nh chào các bạn
thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò )
2. giới thiệu một số trò chơi gây hứng thú học tập ở lớp 3:
Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi tiêu biểu mà tôi đã áp dụng trong quá
trình dạy toán cho học sinh lớp 3.
a. Những trò chơi cũng cố nội dung số học và đại số.
Trò chơi 1: Đoàn kết .
- Mục đích: Rèn luyện kỹ năng tính nhẩm nhanh:
Thời gian chơi: 5- 7 phút
Giáo viên: Lê Thị Liên
4
Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức trò chơi toán học lớp 3
- Cách chơi : Giáo viên hô: Đoàn kết, đoàn kết
Giáo viên hô: Kết 3 x 2 Hoặc 14 9, 8 + 3
Học sinh phải nhẩm nhanh đợc kết quả và kết thành nhóm theo yêu cầu
Luật chơi: Ai nhanh đợc tuyên dơng, Ai chậm phải bị phạt tùy theo yêu cầu của
lớp.
* Trò chơi này tôi áp dụng vào những tuần đầu của lớp 3 vì khi nhận lớp tôi thấy
một số em khả năng tính nhẩm còn quá yếu. Khi tổ chức trò chơi này, tôi thấy giờ
học có hiệu quả hơn, những em trớc đây ngại học, không chú ý, để ý gì tới tiết học
nay lại thành tích cực nhất. Nh em Hùng, em Hiếu, ngay cả giờ ra chơi cũng th-
ờng chơi một mình không gần gủi với bạn bè nay lại hăng hái tham gia, mạnh dạn
ôm chầm kết thành nhóm khi có hiệu lệnh. Gần cuối tiết học tôi quan sát thấy các
em mạnh dạn, tự tin hơn. Sự hứng thú của học sinh, sự hòa nhập của học sinh nhút
nhát, sự chú ý học tập của các em trong giờ học toán đã kích thích tôi tìm tòi,

Luật chơi: GV cho hai đội chuẩn bị 2 phút, 5 em sẽ bàn nhau và mỗi em viết
sẵn một số có từ 4 5 chữ số vào một mặt của tờ giấy(viết to để ở dới lớp cũng
nhìn thấy rõ; ghi cách đọc ở trên bằng chữ nhỏ, khi cầm giơ lên đối phơng không
nhìn thấy). Mặt còn lại ghi cách đọc một số nào đó,cũng ghi cách viết ở góc trên
bằng cỡ chữ nhỏ. Hết thời gian 2 phút, cô hô: Lần thứ nhất bắt đầuthì đội đợc đi
trớc sẽ nêu cách đọc số của mình chuẩn bị (mỗi số đọc to 2 lần), đội kia phải viết lại
đợc. Sau khi đọc đủ 5 số, thì đổi vai trò ngợc lại. Lần thứ 2 thì đội đi trớc phải nhìn
các số của đội kia viết rồi đọc to cho cả lớp nghe và đổi vai trò ngợc lại. Sau khi 2
đội kết thúc đọc và viết, GV và cả lớp sẽ làm trọng tài để kiểm tra kết quả. Đội đọc
phải giơ đáp án lên, đội viết phải giơ kết quả. Cứ mỗi ý (đọc, viết) đúng 10 điểm,
đọc chậm, vấp sửa lỗi trừ đi 2 điểm. Nếu làm đáp án sai trừ 5 điểm, đội nào nhiều
điểm hơn sẽ thắng cuộc và đợc tuyên dơng trớc lớp.
* Nh chúng ta đã biết, học sinh lớp 3 mới chỉ đọc, viết và tính toán đối với các số
có 4, 5 chữ số. Bởi vậy phần này rất quan trọng đối với các em. Tuy nhiên ở năm
học trớc, khi dạy tới phần này, tôi thấy học sinh khi đọc, viết thờng hay lẫn lộn, sai
nhiều. Một số em yếu của lớp do không tập trung nên hay đọc, viết sai. Năm học
này sau mỗi bài mới, tôi tổ chức ngay cho các em chơi trò chơi học tập trên. Tôi
nhận thấy không khí lớp học sôi nổi hẳn lên, các em còn yếu cũng xung phong đọc,
viết trong nhóm của mình. Khi đợc GV tuyên dơng, gơng mặt các em rạng ngời, ánh
lên niềm vui khiến cho chúng tôi cảm thấy thật sự vui vì đã khơi dậy đợc trong các
em niềm đam mê học tập, giúp các em tự vợt qua đợc chính bản thân mình.
b. Các trò chơi cũng cố vấn đề đo đại lợng.
Trò chơi 4: Trổ tài mua sắm.
Giáo viên: Lê Thị Liên
6
Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức trò chơi toán học lớp 3
Yêu cầu: Ngời chơi cần có kỹ năng tính toán với 4 phép tính, nắm vững một số
đơn vị(tờ) tiền Việt Nam hiện nay. Biết ứng dụng để trao đổi hàng hóa khi cần thiết.
Biết một vài nguyên tắc tổi thiểu khi trao đổi.
Thời gian chơi: 8 10 phút.

Yêu cầu: Ngời chơi cần biết cách xem giờ, nấm vững nguyên tắc quay của kim
đồng hồ, có tinh thần hợp tác ý thức tổ chức, tác phong nhanh nhẹn.
Chuẩn bị: GV chuẩn bị chọn 2 đội, mỗi đội 18 em. Yêu cầu mỗi em tự chuẩn bị
cho mình 1 cái mũ, 12 em mang mũ hình bông hoa đừng làm trụ quay của kim giờ
phút.
Luật chơi: 2 đội sẽ xếp thành vòng tròn nh sau:
Giáo viên hô: Hai đội chú ý. Bây giờ là 15 giờ đúng hãy mau thể hiện, hãy mau
thể hiện. Giáo viên và 2 bạn chọn đợc làm th kí quan sát ghi kết quả thể hiện của 2
đội (các chữ số ngồi im, trục kim ngồi im, thực chất chỉ có 5 bạn gồm kim ngắn 2
bạn, kim dài 3 bạn là di chuyển). Khi giáo viên hô chú ý thì 5 bạn đứng dậy, nghe
giáo viên hô xong thì nhẹ nhàng di chuyển sao cho tới vị trí cần thiết thì ngồi xuống.
Cứ nh vậy sau 3 (4) lần chơi giáo viên và các bạn th kí tổng kết xem đội nào di
chuyển kim nhanh, gọn, đúng (đúng cả giờ và phút), mỗi lần 10 điểm; nếu quay
đúng giờ nhng lúng túng, lộn xộn trừ 2 điểm. Đội nhiều điểm hơn sẽ thắng. Đội nào
thua cuộc phải đọc 3 lần bài: Tích tắc tích tắc, đồng hồ luôn nhắc, từng phút
từng giờ, quý hơn vàng ngọc .
* Chúng ta đã biết ở lớp 2 các em đã đợc học về giờ đúng, lên lớp 3 các em tiếp
tục học hỏi về xem giờ (chính xác đến từng phút). Trò chơi này các em thể hiện sự
nhanh nhẹn, linh hoạt, khéo léo trong tính toán và vận động đồng thời củng cố về kỷ
năng xem đồng hồ cho các em.
c. Các trò chơi cũng cố nội dung hình học
Trò chơi 6: Về đúng nhà mình.
Mục đích: Ôn tập về các công thức tính chu vi, công thức tính diện tích các hình
(toán 3). Thời gian chơi 5 7 phút.
Giáo viên: Lê Thị Liên
8
Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức trò chơi toán học lớp 3
Chuẩn bị: Các miếng hình vẽ có hình ngôi nhà vẽ hình chữ nhật, hình vuông,
hình tứ giác, hình tam giác.
Các miếng bìa có ghi các công thức sau:

Diện tích chữ nhật là gì?
Lấy dài tức thì có ngay.
Chu vi chữ nhật dễ thay!
Lấy nhân 2 là thành.
Thế còn diện tích hình vuông?
Lấy cạnh .tức thì hiện ra.
Trò chơi 7: Ai tinh ai nhanh ai khéo .
Đây là dạng trò chơi kích thích trí thông minh của các em, trớc khi tổ chức
các dạng trò chơi này tôi hớng dẫn các em về nhà chuẩn bị mỗi em một bộ (7 mảnh)
theo kích thớc nh sau:
8 cm 8 cm

8 cm

8 cm
Yêu cầu 1: Hãy dùng 7 mảnh ghép đã cho ghép lại
thành một hình vuông nh hình vẽ (H
1
).
2.Tìm cách chuyển vị trí của 2 mảnh để
Giáo viên: Lê Thị Liên
10
Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức trò chơi toán học lớp 3
tạo thành một hình chữ nhật.
3. Tìm cách chuyển vị trí của 2 mảnh để
tạo thành một hình tam giác. ( H1)
Thời gian chơi: 5 7 phút.
Luật chơi: chơi đồng đội 3 ngời. Các em phân công mỗi ngời một yêu cầu, ai xong
trớc thì giúp bạn, phần nào khó bàn nhau. Tổ chức thi đua trớc sự cổ vũ của giáo
viên và các bạn trong lớp. Đội xong trớc sẽ giơ cờ hiệu xin trả lời. Mỗi ý 10 điểm;

Ngay từ đầu năm học mới, sau khi nhận lớp tôi đã thử nghiệm ngay những ý tởng
của mình. Những kết quả mà các em đạt đợc sau những lần thi do nhà trờng, Phòng
GD, sở GD ra đề đã cho thấy công sức tôi bỏ ra có kết quả nhất định. Năm học
2009 2010 lớp 3b do tôi chủ nhiệm và trực tiếp giảng dạy có kết quả nh sau:
Loại Giữa kì I Học kì I
Giỏi 2 em = 9,0% 3 em = 13,6%
Khá 7 em = 31,8% 7 em = 31,8%
TB 10 em = 45,6% 12 em = 54,6%
Yếu 3 em = 13,6% 0 em = 0 %

Qua kết quả đã đạt đợc trên, tôi thấy số học sinh yếu đã không còn, số học
sinh khá giỏi tăng. So với năm học trớc thì kết quả trên là kết quả đáng mừng. Điều
đó cho thấy những cố gắng đổi mới trong phơng pháp dạy học của tôi đã có kết quả
khả quan. Những thầy cô giáo trờng bạn trong lần thanh tra trờng khi dự giờ lớp tôi
cũng đã công nhận lớp học sôi nổi, nắm vững kiến thức đã học. Đó chính là động
lực giúp tôi tiếp tục theo đuổi ý tởng của mình.
II. bài học kinh nghiệm.
Phải nói rằng, việc dạy học toán dới dạng trò chơi toán học là rất cần thiết và
phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh tiểu học. Thực tế đã cho thấy hình thức tổ
chức trò chơi toán học dễ đợc học sinh hởng ứng và tích cực tham gia. Dạy học theo
hình thức này rất đúng với phơng pháp đổi mới phơng pháp dạy học của ngành giáo
dục hiện nay. Quả thật, với hình thức dạy học này,ngời giáo vịên chỉ là ngời tổ chức,
hớng dẫn, còn học sinh thực sự là ngời thực hiện thi công.
Thế nhng, để dạy học theo phơng pháp này, ngoài việc su tầm các trò chơi, ngời
giáo viên phải tự nghiên cứu, tìm tòi sáng tạo ra những trò chơi mới phù hợp với bài
dạy và học sinh của mình.
Để sáng tác ra các trò chơi mới đơn giản, dễ chuẩn bị, dễ tổ chức mà mang lại
hiệu quả cao thì cần chú ý những điểm sau:
Giáo viên: Lê Thị Liên
12

trò chơi cho các môn học khác nh môn: Tiếng việt, Đạo đức, Tự nhiên xã hội, Thủ
công Mặc dù ch a thật phong phú, cha đáp ứng hết đợc nhu cầu dạy học theo hớng
đổi mới hiện nay, nhng qua những kết quả mà học sinh đã đạt đợc trong quá trình
Giáo viên: Lê Thị Liên
13
Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức trò chơi toán học lớp 3
học tập tôi cảm thấy vui khi mình góp phần mang lại niềm hăng say, sự sôi nổi trong
học tập cho các em.
Tôi rất mong nhận đợc những ý kiến đóng góp, bổ sung của hội đồng khoa
học, của các đồng nghiệp để tôi hoàn thiện mình hơn góp phần nâng cao chất lợng
dạy và học.
Luận thành, ngày 20 tháng 02 năm 2010
Ngời viết sáng kiến
Lê Thị Liên

Giáo viên: Lê Thị Liên
14