Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
* * *
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Họ và tên : Lê Ngọc Quyền
Năm sinh : 1978
Trình độ chuyên môn: Đại học
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường tiểu học Tân Thuận 2
* Tên đề tài: Tổ chức một số trò chơi toán học nhằm gây hứng thú học tập cho
học sinh.
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Bối cảnh của đề tài:
Trong chương trình giáo dục tiểu học hiện nay, môn Toán cùng với các môn
học khác trong nhà trường tiểu học có những vai trò quan trọng, trang bị cho học
sinh một số chuẩn kiến thức và kỹ năng cơ bản để các em áp dụng kiến thức và kỹ
năng đó vào học tập và cuộc sống.
Toán học là môn học tự nhiên có tính lôgic và tính chính xác cao, nó là chìa
khóa mở ra sự phát triển của các môn khoa học khác.
Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông
tin đã làm cho khả năng nhận thức của trẻ cũng vượt trội. Điều đó đã đòi hỏi những
nhà nghiên cứu giáo dục luôn luôn phải điều chỉnh nội dung, phương pháp giảng
dạy phù hợp với nhận thức của từng đối tượng học sinh nhằm không ngừng nâng
cao chất lượng giáo dục toàn diện góp phần đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài
cho quê hương, đất nước.
Đối với môn Toán ở tiểu học, nếu mỗi giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giải
theo các tài liệu đã có sẵn trong sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và thiết
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
1
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
kinh nghiệm về: “Tổ chức một số trò chơi toán học nhằm gây hứng thú học tập
cho học sinh”.
3. Phạm vi và đối tượng của đề tài:
Sáng kiến kinh nghiệm: “Tổ chức một số trò chơi toán học nhằm gây
hứng thú học tập cho học sinh” này được áp dụng cho học sinh lớp 4/1 điểm Tập
Trung, Trường TH Tân Thuận 2 năm học 2011 - 2012.
4. Mục đích của đề tài:
Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở Tiểu học theo phương
hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt
động cá thể phối hợp với học tập giao lưu. Hình thành và rèn luyện kỹ năng vận
dụng kiến thức vào thực tiễn.
Góp phần gây hứng thú học tập môn Toán cho học sinh, một môn học được
coi là khô khan và khó khăn, thì việc đưa ra trò chơi toán học nhằm để các em học
mà chơi, chơi mà học. Trò chơi toán học không những chỉ giúp các em lĩnh hội
được tri thức mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu các tri thức đó.
Tôi chọn đề tài nghiên cứu này nhằm giúp học sinh nắm kiến thức môn Toán
ngày càng vững vàng hơn, hăng say trong các giờ học toán, nâng cao chất lượng
giảng dạy và làm nền tảng vững chắc cho các lớp trên.
5. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:
Điểm mới trong kết quả nghiên cứu đề tài này là sự lựa chọn các trò chơi dạy
học toán phù hợp với đối tượng học sinh của lớp qua từng dạng bài.
B. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận:
Bậc tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho
việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh. Môn toán ở trường Tiểu học là
một môn độc lập, chiếm phần lớn thời gian trong chương trình học của học sinh.
Môn toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy
nghĩ, phương pháp suy luận lôgíc, thao tác tư duy cần thiết để con người phát triển
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
4
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
2. Thực trạng vấn đề:
Trong quá trình thực hiện nội dung và chương trình sách giáo khoa mới đã
nhiều năm, song việc hình thành các phương pháp giảng dạy phù hợp với nội dung
chương trình sách giáo khoa, phù hợp với các đối tượng học sinh vẫn còn nhiều
khó khăn, học sinh còn thụ động, chưa thực sự đáp ứng được các yêu cầu mà sách
giáo khoa mới đã định ra, chưa thích ứng cách học theo sách giáo khoa mới.
Trên thực tế, trong các giờ toán học, học sinh tiếp thu còn thụ động, nhất là
những học sinh ngại phát biểu, tiếp thu chậm. Cuối tiết học, học sinh thường uể oải,
ít tập trung chú ý vào bài vì đặc diểm của học sinh tiểu học là: “Dễ nhớ, mau quên,
chóng chán”. Học sinh thường hiếu động hơn khi hoạt động bằng tay, thích được sử
dụng đồ dùng trực quan.
Qua tìm hiểu một số đồng nghiệp ở trường, tìm hiểu học sinh, tài liệu tham
khảo. Tôi nhận thấy đa số giáo viên chưa vận dụng được việc đưa các trò chơi học
toán vào giảng dạy hoặc có đưa trò chơi học toán vào giờ học cũng chỉ trong những
giờ thao giảng. Sở dĩ có tình trạng trên là do giáo viên chưa hiểu hết được tác dụng
của trò chơi trong giờ học toán. Vì vậy mà giờ học toán còn khô khan, học sinh còn
thụ động trong học tập, một số học sinh yếu kém còn ngại học toán, đến giờ học
toán các em không hứng thú dẫn đến kết quả học tập không cao.
Mặc dù đã được tiếp thu các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học do
phòng giáo dục tổ chức. Song để tổ chức trò chơi trong các giờ dạy học sao cho
mang lại hiệu quả như giáo viên mong muốn quả là một điều không đơn giản. Nó
cần nhiều thời gian để đầu tư suy nghĩ, tìm tòi, chuẩn bị nguyên vật liệu Mặt khác
tổ chức trò chơi sao cho học sinh tiếp xúc cảm thấy hấp dẫn và thích thú thì phụ
thuộc hoàn toàn vào công tác tổ chức của người giáo viên. Đặc điểm về tư duy của
học sinh tiểu học chủ yếu là tư duy trực quan, vật thật hay thông qụa những hành
động cụ thể để hình thành khái niệm, kiến thức, kỹ năng. Học sinh tiểu học rất dễ
xúc động và thích tiếp xúc với mọi sự vật, hiện tượng nào đó nhất là những sự vật,
Trò chơi là loại phổ biến của hoạt động vui chơi là chơi theo luật, luật của
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
6
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
trò chơi chính là các quy tắc định rõ mục đích, kết quả và yêu cầu của hành động
trò chơi, luật của trò chơi có thể tường minh có thể không.
Trò chơi học tập là trò chơi mà luật của nó bao gồm các quy tắc gắn với kiến
thức kỹ năng có được trong hoạt động học tập, gần với nội dung bài học, giúp học
sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi, thông qua chơi học sinh được
vận dụng các kiến thức kỹ năng đã học vào các tình huống của trò chơi. Do đó học
sinh được thực hành luyện tập củng cố mở rộng kiến thức kỹ năng đã học. Như vậy
trong trò chơi học tập các kỹ năng môn toán được đưa vào trò chơi.
Chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh Tiểu học, có thể nói nó quan
trọng như ăn, ngủ, học tập trong đời sống các em. Chính vì vậy các em luôn tìm
mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để chơi. Được chơi các em sẽ
tham gia hết sức tự giác và chủ động. Khi chơi các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng
như niềm vui khi thắng lợi và buồn bã khi thất bại. Vui mừng khi thấy đồng đội
hoàn thành nhiệm vụ, bản thân các em thấy có lỗi khi không làm tốt được nhiệm vụ
của mình. Vì tập thể mà các em khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để
mang lại thắng lợi cho tổ, nhóm trong đó có mình. Đây chính là đặc tính thi đua rất
cao của các trò chơi. Vì vậy khi đã tham gia trò chơi, học sinh thường vận dụng hết
khả năng về sức lực, tập trung sự chú ý, trí thông minh và sự sáng tạo của mình.
Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp học
sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực. Giúp học sinh rèn luyện củng cố
kiến thức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích luỹ qua hoạt động chơi.
Trò chơi học tập rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, nhờ
sử dụng trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui và hấp
dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn.
Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục.
3.2 Tổ chức trò chơi trong môn toán lớp 4:
Thời gian tiến hành: thường từ 5 - 10 phút
- Đầu tiên là giới thiệu trò chơi:
+ Nêu tên trò chơi
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
8
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ luật chơi.
- Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm
những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh.
- Thưởng - phạt: Phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận thoải
mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh. Phạt
những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui (như chào các
bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò )
3.3 Giới thiệu một số trò chơi gây hứng thú học tập ở lớp 4:
Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi tiêu biểu mà tôi đã áp dụng trong
quá trình dạy toán cho học sinh lớp 4.
* Trò chơi 1: Ai đúng?- Ai sai? (Áp dụng cho các tiết học: Các số có sáu chữ số;
hàng và lớp )
Mục đích: Nắm vững cách đọc, cách viết, cấu tạo các số tự nhiên có nhiều chữ
số.
Chuẩn bị: GV chuẩn bị cho mỗi đội 10 tờ giấy khổ A
4
để trắng, 5 bút dạ. GV
phát cho mỗi em 2 tờ giấy và 1 bút dạ (chuẩn bị vào 1 tờ, ghi cách đọc của đội bạn
vào 1 tờ). Mỗi đội 5 em học sinh lên bảng đứng thành 1 hàng. Hai đội “bốc thăm”
giành quyền đọc trước.
Thời gian chơi: 5 - 7 phút
Cách chơi: GV cho hai đội chuẩn bị 2 phút, 5 em sẽ bàn nhau và mỗi em viết
sẵn một số có từ 6 - 9 chữ số vào một mặt của tờ giấy (viết to để ở dưới lớp cũng
nhìn thấy rõ; ghi cách đọc ở trên bằng chữ nhỏ, khi cầm giơ lên đối phương không
không ồn ào, xô lấn, làm lộn xộn, ghi 10 điểm. Xếp chậm, không thẳng hàng, mất
trật tự trừ 2 điểm . Đội nào xếp sai không ghi điểm. Sau 5 phút kết thúc trò chơi đội
nào nhiều điểm sẽ thắng cuộc .
* Trò chơi 3: Kết bạn (Áp dụng cho các tiết học: Nhân với 10, 100, 1000, Chia
cho 10, 100, 1000, ; Nhân nhẩm số có hai chữ số với 11)
Mục đích: Rèn luyện, củng cố kỹ năng tính nhẩm nhanh các phép tính nhân,
chia (số tròn chục, tròn trăm). Luyện tác phong nhanh nhẹn, tinh mắt.
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
10
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 10 đến 15 tấm bìa hình chữ nhật kích thước 10x15
cm, có dây đeo. Mỗi tấm đều ghi một phép tính hoặc kết quả tương ứng.
Ví dụ nội dung thẻ như sau:
365 x 10 76 x 1000 80 5030
8000 : 100 670 3650 76000
6700 : 10 603 x 100 50300 : 10 60300
Thời gian chơi: 5 - 7 phút.
Cách chơi: Học sinh xung phong lên rút thẻ của mình, sau đó tất cả đội tập hợp
thành vòng tròn, các em đeo thẻ trước ngực, mỗi em tự quan sát số thẻ của mình và
số thẻ của bạn. Tự tính nhẩm kết quả hoặc phép tính tương ứng với kết quả hoặc
phép tính ghi trên thẻ của mình.
Yêu cầu cả đội nhảy lò cò, vừa hát vừa vỗ tay cùng cả lớp: “Nhảy lò cò cho cái
giò nó khoẻ, đi xen kẽ cho nó khoẻ cái giò”. Khi giáo viên hô “Tìm bạn! tìm bạn!”
các em phải nhanh chóng tìm và chạy về với bạn đeo thẻ có kết quả hoặc phép tính
tương ứng với thẻ của mình. Những ai tìm đúng, tìm nhanh bạn mình nhất thì ghi
được 10 điểm. Bạn nào tìm sai thì phải tự nhẩm lại để tìm đúng bạn mình. Sau một
lượt giáo viên đổi thẻ lẫn lộn, sau đó cho các em tiếp tục chơi hoặc nhóm khác chơi
* Trò chơi 4: Phân tích số (Áp dụng cho các tiết học: Ôn tập các số đến 100 000;
Hàng và lớp )
Mục đích: Giúp học sinh củng cố cách phân tích số có nhiều chữ số thành tổng
a. 2 yến 7 kg = 27 kg
b. 4 tạ 50 kg = 450 kg
c. 8 tấn = 800 kg
d. 2 tấn 35 yến = 235 yến
e. 700 kg = 70 tạ
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
12
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
g. 5 kg 300 g = 5300 g
Thời gian chơi: 5 phút
Cách chơi: Mỗi nhóm cử 6 bạn , xếp thành 2 hàng dọc. Sau khi GV hô: “Trò
chơi bắt đầu” thì bạn số 1 sẽ chạy lên và điền Đ, S vào ô thứ nhất. Điền xong thì
bạn số 1 chạy về đưa bút cho bạn số 2 và cứ thế tiếp tục đến bạn số 6. Nếu chạy
trước khi bạn chưa chạy xuống đến nơi thì sẽ bị phạm luật. Mỗi đáp án đúng được
2 điểm, phạm lỗi trừ 1 điểm. Đội nào nhiều điểm hơn đội đó sẽ thắng cuộc.
* Trò chơi 6: Hái quả (Áp dụng cho các tiết học: Tìm phân số của một số; Ôn tập
về phân số cuối năm )
Mục đích: Giúp hs củng cố về tìm phân số của một số.
Chuẩn bị: Giáo viên vẽ 2 cây và đính mỗi cây 30 quả. Hai chiếc giỏ
Thời gian chơi: 5 phút
Cách chơi: Cho HS chơi theo đội. Giáo viên đính 2 cây quả lên bảng và học
sinh hái quả theo yêu cầu của giáo viên bỏ vào giỏ. Hai đội cử đại diện lên hái quả.
Đội nào hái đúng nhanh sẽ thắng cuộc.
Ví dụ: Yêu cầu học sinh hái
3
2
số quả có ở trên cây (lượt 1).
Lượt 2: Yêu cầu học sinh hái
5
2
6. Hình bên tên gọi là gì ? 5cm
Chu vi, diện tích em thì tính mau?
Thời gian chơi: 5 - 7 phút
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
14
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
Cách chơi: Chơi thi đua giữa cá nhân. Học sinh xung phong lên hái hoa và đọc
to, rõ ràng nội dung câu hỏi cho cả lớp cùng nghe sau đó mới trả lời kết quả. Nếu
bạn hái hoa trả lời chính xác, diễn đạt trôi chảy, gọn gàng, các bạn ở dưới lớp vỗ
tay thật to để cổ vũ cho bạn. Nếu bạn trả lời đúng kết quả nhưng diễn đạt chưa
mạch lạc, thì lớp vẫn vỗ tay khuyến khích bạn song nhỏ và ngắn hơn. Nếu bạn trả
lời sai giáo viên gợi ý vẫn không trả lời được thì phải nhảy cò cò về chỗ.
* Trò chơi 8: Nhận dạng hình (Áp dụng cho các tiết học: Hình bình hành; hình
thoi; Ôn tập về hình học cuối năm )
Mục đích: Giúp học sinh củng cố kỹ năng nhận diện một số hình học cơ bản
như hình vuông, hình chữ nhật, hình bình hành, hình thoi.
Chuẩn bị: 2 bảng phụ hoặc 2 tờ giấy rô ki có vẽ các như hình chữ nhật, hình
vuông, hình bình hành, hình thoi ở nhiều tư thế, vị trí khác nhau và một số hình
khác có hình dạng dễ lẫn lộn với hình chữ nhật hoặc hình vuông.
Học sinh chuẩn bị phấn màu hay bút dạ.
Ví dụ: Giáo viên chuẩn bị bảng phụ như sau: Hãy tô màu hình chữ nhật có trong
các hình vẽ dưới đây
Thời gian chơi: 5 phút
Cách chơi: Chia lớp thành hai nhóm cử 4 bạn đại diện chơi. Các bạn còn lại
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
15
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
làm cổ động viên cho đội mình.
Khi giáo viên hô: “Bắt đầu” thì bạn thứ nhất của nhóm lên nhận diện và tô màu
Số lượng học sinh yêu thích môn toán ngày một tăng lên.
Năm học 2011 – 2012 này tôi được phân công giảng dạy lớp 4/1. Lớp tôi có
28 học sinh trong đó: 12 em nữ, 16 em nam. Trong lớp chủ yếu là học sinh nông
thôn nghèo nên việc giao tiếp của các em còn hạn chế, không mạnh dạn tự tin. Vì
vậy ngay từ đầu năm tôi đã vạch ra kế hoạch phải làm sao cho lớp mình hoạt động
sôi nổi hơn trong giờ học, đặc biệt là trong giờ học toán. Tôi đã thiết kế các trò chơi
và đưa vào áp dụng trong các giờ học toán nhằm mục đích giúp các em học mà
chơi, chơi mà học. Từ đầu năm lớp học rất trầm, khi tôi đưa trò chơi vào trong các
giờ học toán thì không khí học tập khác hẳn, các em học tập tích cực hơn, những
em chậm chạp, nhút nhát như em Thuận, em Nguyên cũng năng động, tự tin hoà
nhập với các bạn hơn. Tôi nhận thấy rằng khi đưa các trò chơi vào các tiết học toán
không những giúp các em khắc sâu kiến thức mà còn giúp các em phát triển được
nhiều phẩm chất đạo đức như tình đoàn kết, thân ái, lòng trung thực, tinh thần trách
nhiệm. Kết quả cụ thể là:
Thời điểm TSHS Giỏi Khá Trung bình Yếu
Đầu năm 28 5 17.9% 8 28.6% 11 39.2% 4 14.3%
Cuối HKI 28 8 26.6% 11 39.2% 7 25% 2 9.2%%
Giữa HKII 28 10 35.7% 13 46.4% 5 17.9% 0 0
Qua kết quả đã đạt được như trên, tôi thấy số học sinh yếu đã không còn, số
học sinh khá giỏi tăng rõ rệt. So với năm học trước thì kết quả trên là kết quả đáng
mừng. Điều đó cho thấy những cố gắng đổi mới trong phương pháp dạy học của tôi
đã có kết rất tốt.
C. KẾT LUẬN
1. Bài học kinh nghiệm:
Trò chơi học tập là một loại hình hoạt động vui chơi có nhiều tác dụng trong
các giờ học của học sinh tiểu học. Trò chơi học tập tạo ta không khí vui tươi, hồn
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
17
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
nhiên, sinh động trong giờ học. Nó còn kích thích được trí tưởng tượng, tò mò, ham
được những ý kiến đóng góp, bổ sung của các cấp quản lí, của đồng nghiệp để tôi
hoàn thiện mình hơn, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.
Xin chân thành cảm ơn !
Tân Thuận 2 ngày 7 tháng 04 năm 2012
Người viết
Lê Ngọc Quyền
Lê Ngọc Quyền Trường TH Tân Thuận 2
19
Tổ chức một số trò chơi Toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Dạy học lấy học làm trung tâm
2. Phương pháp dạy học toán ở tiểu học
3. Trò chơi học tập cấp tiểu học
4. Các trò chơi học toán lớp 4
MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU Trang
1. Bối cảnh của đề tài 1
2. Lý do chọn đề tài 2
3. Phạm vi và đối tượng của đề tài 3
4. Mục đích của đề tài 3
5. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu 3
B. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận 3
2. Thực trạng vấn đề 5
3. Những giải pháp 6
4. Hiệu quả 16
C. PHẦN KẾT LUẬN
1. Bài học kinh nghiệm 17
2. Ý nghĩa 18