MỚI RA TÙ , TẬP LEO NÚI - Hồ Chí Minh
1.TÁC GIẢ .
a) Tiểu sử
Hồ Chí Minh tên gọi thời niên thiếu là Nguyễn Sinh Cung .
Thời kì đầu họat dộng cách mạng tên Nguyễn Ái Quốc .Người sinh
ngày 19-5-1890 tại Kim Liên , Nam Đàn Nghệ An ,qua đời ngày 2-9-
1969. Song thân của Người là cụ Nguyễn Sinh Sắc và cụ Hòang Thị
Loan . Khi học và dạy học lấy tên là Nguyễn Tất Thành .
b) Quan điểm sang tác văn học
Xem văn nghệ là một họat động tinh thần phong phú phục vụ
có hiệu quả cho sự nghiệp cách mạng .
Đặc biệt chú ý đến đối tượng thưởng thức .Quảng đại quần chúng .
Tác phẩm văn chương phải có tính chân thật .Nhà văn phải chú ý đến
hình thức biểu hiện , tránh lối viết cầu kì , xa lạ , nặng nề . Hình thức
của tác phẩm phải trong sáng ,hấp dẫn , ngôn từ phải chọn lọc . Tác
phẩm văn chương phải thể hiện tinh thần dân tộc .
c) Sự nghiệp văn học .
Văn chính luận :chủ yếu với mục đíh đấu tranh chính trị .Tác
phẩm tiêu biểu :Nhân đạo , Đời sống thợ thuyền …đặc biệt là Tuyên
Ngôn Độc Lập .
Truyện và kí : Pari , Lời than vãn của bà Trưng Trắc ,…
Thơ ca :Nhật kí trong tù gồm 133 bài , Thơ Hồ Chí Minh gồm 86 bài ,
Thơ chữ Hán Hồ Chí Minh gồm 36 bài .
Trong đó nổi bật hơn hết là tập thơ Nhật Kí Trong Tù .Tập thơ
phản ánh tâm hồn và nhân cách cao đẹp của người chiến sĩ cách mạng
trong hòan cảnh thử thách nặng nề nhất của chốn lao tù , đồng thời tố
cáo bộ mặt tàn bạo của nhà tù Quốc dân đảng và xã hội Trung Quốc
thời Tưởng Giới Thạch .
2.TÁC PHẨM .
Phiên âm : Vân ủng trùng sơn , sơn ủng vân ,
Giang tâm như kính , tịnh vô trần;

mới thôi. Cuối cùng Bác chẳng những đi vững mà còn trèo được núi.
Lần đầu tiên lên đỉnh núi, Bác cao hứng làm bài thơ Tân xuất ngục
học đăng sơn.
b) Nội dung
Vẻ đẹp thiên nhiên và vẻ đẹp tâm hồn :
Thơ xưa thường chuộng thiên nhiên đẹp ,
Mây , gió , trăng , hoa , tuyết , núi , sông .
(Cảm tưởng đọc “Thiên
gia thi “)
Đây chính là câu thơ của Hồ Chí Minh . Thật vậy , thiên nhiên trong
bài thơ góp một vai trò rất quan
trong . Từ thuở xa xưa và cho đến tận bây giờ, thiên nhiên luôn luôn
là một nguồn cảm hứng để cha ông chúng ta sáng tác nên những bài
văn , những dòng thơ vượt thời gian , vượt không gian . Nó như
những cơn gió , nhè nhẹ xuyên vào trái tim mỗi người chúng ta , xoa
dịu đi những khó khăn , gian khổ mà dân tộc ta đã phải gánh chịu
ròng rã bao nhiêu năm trường . Thông qua những hình ảnh của núi
sông , đất trời bài thơ dẫn người đọc đến tâm trạng , suy tư của Bác .
Cũng mang một tâm trạng bồi hồi thương cảm , nhớ quê hương ,
thương bạn hiền đó mà Hồ Chí Minh đã thổ lộ hết những tâm tư ấy
qua bài “ Tân xuất ngục học đăng sơn” . Qua đó , chúng ta sẽ thấy
được nỗi niềm của Bác , một tâm trạng cô đơn một mình giữa đất trời
đang hướng về Tổ Quốc thân yêu , nơi có những người bạn hiền đang
ngày đêm mong mỏi tin của Bác.
Mở đầu cho sự bộc lộ dòng cảm xúc , Bác đã vẽ ra trước mắt
người đọc một phong cảnh thiên nhiên thật đơn sơ với nét đẹp cổ địển
nhưng mang đậm chất trữ tình và lãng mạn , nó đã được Bác vẽ nên
bằng ngòi bút văn chương , với những nét chấm phá đơn sơ nhưng lại
là linh hồn của thiên nhiên và tạo vật :
“Núi ấp ôm mây , mây ấp núi,

mà Người luôn dùng thiên nhiên để diễn tả tâm trạng của mình . Nếu
như hình ảnh núi mây ấp ôm nhau đã tạo một bức tranh đẹp thì nó lại
càng đẹp hơn khi có dòng sông êm đềm :
“ Lòng sông gương sáng , bụi không mờ”
Một dòng chảy nhẹ ngang chân núi ,và lòng sông trong như chiếc
gương phản chiếu mọi sự vật Nó như một tấm gương khổng lồ mà
thiên nhiên đã tạo ra để phản chiếu cảnh đẹp nên thơ , phản chiếu nền
trời in “mây” và “núi” đang hòa quyện vào nhau . Hơn thế nữa , qua
bút pháp tài tình của Bác , Bác đã diễn tả đây không phải là một dòng
sông bình thường , nhưng nó là một dòng sông trong vắt , không
vương một chút bụi trần , nước sông chảy đến đâu thì rửa sạch hết tất
cả những nhơ bẩn của cuộc đời đến đó , mang lại sự tươi mát , niềm
hanh phúc cho con người , nhất là người dân đất Việt thân yêu của
chúng ta , ví với tấm lòng trung trinh của Bác trong sáng tuyệt vời ,
trải rộng niềm tin và hy vọng cho cả dân tộc . Nếu như bức tranh thiên
nhiên trong bài thơ có nét chấm phá ở trên cao thì chính dòng sông đã
làm nên một nét chấm phá ở phía dưới . Chính điều đó đã làm cho câu
thơ trở nên hài hòa hơn .Ở đây có một đặc điểm mà ai trong chúng ta
cũng phải tự đặt cho mình một câu hỏi “tại sao” trong phần dịch thơ
Bác không viết dòng sông mà lại viết lòng sông, Phải chăng ở đây có
ngụ ý gì ?
Thật vây , chính khi viết “lòng sông” , tác giả muốn biểu hiện
rõ hơn cái cảm giác thẳm sâu của sông, trong một cái nhìn từ trên cao
xuống . Mặt khác , cách viết này còn gợi nên một hình ảnh đặc biệt
khác thường . Nó không chỉ là một lòng sông trong vắt mà nó còn
được hiểu như là một tấm lòng . Đó chính là tấm lòng của Bác , một
"lòng sông gương sáng" đang tự giãi bày dưới trời mây . Sau những
năm tháng tù đày, lầm lũi trong những cảnh đời khổ cực, Người vẫn
giữ trọn vẹn tấm lòng trung thành với đất nước, tâm hồn trong sáng
của người chiến sĩ cách mạng. Vì thế, giữa chốn non nước cao đẹp

cần lao . Nhiều tập hồi kí cho biết , những ngày mới ra tù , Bác Hồ rất
yếu , nhưng người quyết tâm tập leo núi để có sức khỏe , nhanh chóng
trở về Tổ quốc . Cuộc luyện tập như thế rất gian khổ , nhiều khi phải
bò , phải lết .Vậy mà trong thơ , hình ảnh của Người thật ung dung ,
đàng hòang , hiên ngang như thể đang dạo chơi ngọan cảnh vậy . Từ
đó ta mới thấy được tinh thần của một nhà cách mạng thật vĩ đại , có
thể vượt lên mọi đau đớn của thể xác , bất chấp mọi khó khăn thử
thách , đang dang tay chờ đón Bác trên những nẻo đường phía trước .
Phải chăng đây chính là chất thép mà Người hay đề cập :
“Nay ở trong thơ nên có thép
Nhà thơ cũng phải biết xung phong .”
( Cảm tưởng đọc “ Thiên
gia thi “ )
Câu thơ trên không hề có chữ “thép”, càng không hề lên giọng
“thép”. Nhưng dù có thế, hay đúng hơn, chính vì thế, mà bài thơ mang
chất thép tuyệt vời . Vì thế mà “ chất thép “ phải được hiểu một cách
linh họat như Hòai Tanh đã từng nói : " Khi Bác nói trong thơ nên
có thép, ta cũng cần phải hiểu thế nào là chất thép ở trong thơ. Có lẽ
phải hiểu rất linh hoạt mới đúng. Không phải cứ nói chuyện thép, lên
giọng thép, mới là có tinh thần thép".
Thật vậy , chất thép trong câu trên đã được thể hiện rất rõ thong
qua tinh thần và nghị lực của Bác . Trong một hoàn cảnh khó khăn
như của Bác Hồ lúc ấy, phải có một tinh thần gang thép mới có thể
vượt qua. Nhưng người ta, nếu có thể vượt qua, thì hẳn sẽ phải coi sự
vượt qua đó xứng đáng là một chiến công lớn lao, đáng để mình kiêu
hãnh.Điều đó càng cho ta thấy chất thép trong con người Bác thật phi
thường , chính vì Bác đã vượt qua những gian khổ phi thường đến thế
mà vẫn ung dung như không, vẫn không tỏ ra phải có một cố gắng
nào, không cần vận dụng đến một sức mạnh đặc biệt nào. Vì thế, càng
không lên giọng thép, bài thơ càng mang chất thép.Cùng với tinh thần

Hẹn bạn về khi lúa đỏ đồng ;
Nay gặt đã xong , cày đã khắp ,
Quê người tôi vẫn chốn lao lung .
(Nhớ bạn )
Tình bạn thật cao quý đối với con người . Nó gắn kết con người
với nhau . Khi chia tay vẫn hẹn ước gặp lại , nhưng cho dù không gặp
lại thì họ vẫn nhớ đến nhau , họ cảm thấy lao lung trong lòng khi hòan
cảnh không cho phép họ gặp lại . Nhưng cho dù gặp hay không nữa
thì tình bạn vẫn rất quan trọng và cao quý. Và có lẽ chính vì thế mà nó
đều được hầu hết các tác giả chọn làm đề tài để ngẫu hứng thành
thơ .Cũng vì thế mà ta lại bắt gặp nó trong bài thơ này . Khác hẳn với
các câu trên , khi đọc Câu thơ cuối cùng , đọc lên theo nguyên tác, sẽ
thấy có một âm điệu nghe rất thích. Có người từ câu thơ này đã liên
tưởng đến những câu thơ có từ thời Đường , Tống như :
Dao tri huynh đệ đăng cao xứ
(ở nơi xa cũng biết nơi anh em đang lên cao
đấy)
(Vơng Duy, thi sĩ đời
Đường)
Sự liên tưởng đó làm cho nỗi bồi hồi trong hai câu thơ càng trở
nên vô hạn vì trong nó như hiện về, như mơ màng đồng vọng tiếng
lòng nhớ tri kỉ của các thi nhân trên dưới nghìn năm trước.Thì ở đây
cũng thế , bài thơ gợi lên một nỗi buồn sâu kín , mà nói đúng hơn nỗi
buồn ấy xuất phát từ nơi tác giả . Đó chính là nỗi buồn phải xa cách
đất nước , bạn bè , đồng chí . Nhưng trong cảm xúc ấy lại có một niềm
vui kín đáo , niềm vui của một người luôn giữ vững ý chí sắt đá và
lòng trung kiên qua những giai đọan thử thách , niềm vui được giải
thóat , tự do , niềm vui hy vọng gặp lại bè bạn . Vì thế tòan bài thơ
mang một nét đẹp kì diệu . Nó là nét đẹp của niềm vui , của thiên
nhiên hòa lẫn với nét đẹp của con người , tâm hồn .tạo nên một bức