Phình động mạch chủ bụng -
Tai hoạ bất ngờ

Bệnh lý Phình động mạch chủ bụng xảy ra khi một đoạn động mạch chủ
bụng phình lên như một trái bóng hoặc cái túi nhỏ. Động mạch chủ bụng là mạch
máu lớn, cung cấp máu cho phần bụng, vùng chậu và 2 chân.
Nguyên nhân, Tần số xuất hiện và yếu tố nguy cơ
Nguyên nhân chính xác không được biết rõ, các yếu tố nguy cơ và điều
kiện thuận lợi cho việc hình thành phình động mạch chủ bụng là:
 Tăng huyết áp
 Thuốc lá
 Tăng cholesterol
 Béo phì
 Phế khí thủng
 Yếu tố di truyền
 Giới tính: nam
Phình động mạch chủ bụng có thể hình thành ở bất cứ người nào, nhưng
thường gặp nhất ở nam trên 60 tuổi, có một hay nhiều yếu tố nguy cơ kể trên.
Phình động mạch càng lớn, nguy cơ vỡ càng cao. Vỡ phình động mạch chủ bụng
thực sự là một cấp cứu y khoa. Bóc tách động mạch chủ xảy ra khi lớp nội mạc
động mạch rách và máu thoát vào thành động mạch. Việc này thường xảy ra hơn
đối với động mạch chủ ngực.

Triệu chứng
Túi phình phát triển từ từ trong nhiều năm và không gây ra triệu chứng rõ
rệt. Nếu túi phình lớn nhanh, rách ra (vỡ phình), hoặc máu chảy dọc theo thành
động mạch (bóc tách động mạch chủ), các triệu chứng có thể đến đột ngột.
Triệu chứng vỡ phình bao gồm:
 Cảm giác mạch đập ở vùng bụng
 Đau ở vùng bụng hoặc phía sau lưng – đau nhiều, đột ngột, kéo dài,
hoặc liên tục. Đau có thể lan xuống bẹn, mông và chân.

Ghép động mạch chủ bụng bằng miếng ghép Dacron sau cắt phình động
mạch

Phương pháp khác là đặt stent ghép nội mạc. Stent ghép nội mạc là một ống
làm bằng sợi kim loại giúp nâng đỡ mạch máu. Catheters được luồn vào động
mạch bẹn. Stent ghép được đưa vào động mạch qua catheter, và đặt cố định trong
lòng động mạch. Vì không có vết mổ lớn nên bịnh nhân rất mau hồi phục. Tuy
nhiên không phải tất cả các ca phình động mạch chủ bụng đều có thể được điều trị
bằng phương pháp này. - Tiên lượng: Tiên lượng tốt nếu phình động mạch được chữa bởi một bác
sĩ phẫu thuật nhiều kinh nghiệm trước khi có biến chứng vỡ. Khi vỡ túi phình
động mạch chủ bụng, tỉ lệ sống sót thấp hơn 40%.
- Biến chứng: Vỡ động mạch chủ; Shock giảm thể tích; Thuyên tắc động
mạch; Suy thận; Nhồi máu cơ tim; Tai biến mạch não; Bóc tách động mạch chủ
- Bệnh nhân cần lưu ý: Đến phòng cấp cứu ngay khi đau bụng dữ dội hoặc
bất cứ triệu chứng nào khác của túi phình động mạch.
- Phòng ngừa: Tập luyện thể dục, ăn uống tốt và an toàn, tránh thuốc lá sẽ
giảm nguy cơ hình thành túi phình động mạch. Nên khám sức khoẻ định kỳ. Khi
có yếu tố nguy cơ nên yêu cầu được tầm soát bằng siêu âm động mạch chủ bụng.

BS. ĐỒNG NGỌC KHANH
Chuyên khoa Tiêu hoá – BV Hoàn Mỹ Sài Gòn