POLYP MŨI TRONG BỆNH LÝ XƠ HOÁ NANG
(Cystic Fibrosis and Nasal Polyposis)
(Kỳ 1)
TS. BS. Đặng Xuân Hùng
TÓM TẮT
Một trong những biểu hiện sớm của bệnh xơ hóa nang là polyp mũi
xoang, đây là bệnh di truyền mang tính lặn. Gần 67% xơ hóa nang có polyp mũi,
các triệu chứng bao gồm nghẹt mũi, mất mùi, sổ mũi và viêm mũi xoang ngày
càng nặng dần. Polyp có thể là hậu quả của tình trạng viêm mạn tính, tuy nhiên
nguyên nhân vẫn chưa được rõ ràng. Đi
ều trị bao gồm kháng sinh, steroids xịt mũi,
thuốc chống xung huyết và làm tan ch
ất nhầy, phẫu thuật
n
ội soi mũi xoang cần thiết khi điều trị bảo tồn thất bại.
Phẫu thuật kết hợp với điều trị nội khoa có khả năng kéo d
ài
thời gian tái phát, cải thiện chức năng phổi.
Bài viết này nh
ằm giới thiệu các triệu chứng,
thăm khám lâm sàng, hình
ảnh CT scan, nội soi mũi xoang
và tiên lượng bệnh. Cuối cùng đề cập đến các ph
ương pháp
mới đang được nghiên cứu trong điều trị.
GIỚI THIỆU BỆNH XƠ HÓA NANG
Năm 1938 Dorothy Hansine Andersen trong một bài viết dưới tiêu đề:
xơ hoá nang tụy tạng và mối liên quan với bệnh hồi tràng: lâm sàng và bệnh lý học

hóa nang khác hẳn với polyp không do xơ hóa nang. Về mặt mô bệnh học theo
Oppenheimer (1979) có sự khác biệt về độ dày và tẩm nhuận eosinophil ở màng
đáy giữa polyp xơ hóa nang và polyp không rõ nguyên nhân. Polyp xơ hóa nang
tẩm nhuận nhiều neutrophils hơn polyp không xơ hóa nang, tuy nhiên eosinophil
rất thay đổi ở cả hai nhóm.
DỊCH TỄ HỌC
 Tại Mỹ có trên 18.000 bệnh nhân.
 Tỉ lệ polyp/xơ hóa nang xấp xỉ 67%.
 Tuổi mắc bệnh cao nhất từ 4-12 tuổi.Tuổi sống trung bình khoảng
30 tuổi.
 Dinh dưỡng, thuốc điều trị và kỹ thuật chăm sóc tiên tiến đã giúp
người bệnh sống lâu hơn so với trước đây.
CHẨN ĐOÁN
 Polyp mũi xoang được đặc trưng bởi lớp niêm mạc trơn láng, màu
xanh nhợt nhạt, có cuống hoặc không có cuống, có thể gặp ở tất cả các vị trí trong
lòng xoang, thường nhất ở khe giữa. Thường có nhiều polyp, hai bên, các triệu
chứng liên quan đến sự tắc nghẽn đường dẫn lưu tự nhiên của xoang, nghẹt mũi,
thở miệng, đau hoặc nặng mặt, mất mùi và chảy mũi.
 Polyp mũi/viêm xoang mạn và bệnh lý phổi/tiêu hóa tái diễn cần
được nghĩ đến xơ hóa nang.
 Polyp mũi đơn thuần với viêm xoang tái diễn khó trị dứt điểm với
các kháng sinh chuẩn, có khi kèm với hen suyễn.
 85% xơ hóa nang được chẩn đoán ở 5 tuổi, tuy nhiên ở tuổi trẻ và
thanh niên cũng có thể mang gen xơ hóa nang chưa được phát hiện.
Phân tích chloride là xét nghiệm thường được sử dụng để chẩn đoán xơ
hóa nang. Có thể phân tích gen, xét nghiệm này nhạy cảm hơn có thể phát hiện các
trường hợp nhẹ.
70% xơ hóa nang do đột biến gen DF508.
Polyp xảy ra nhiều hơn ở kiểu di truyền đồng hợp tử hơn là đột biến gen
DF508, nhiều bằng chứng cho thấy xuất độ bệnh phổi và tiêu hóa thấp hơn khi có