Di truyền, sự tương tác giữa di
truyền và môi trường - yếu tố
quyết định chiều cao của con
người
Nhân bài viết Chiều cao thân thể -
Di truy
ền và hoàn cảnh của nhóm
tác gi
ả Viện Khoa học Thể dục Thể
thao đăng trên Tạp chí Hoạt động
Khoa học số 4.2006, GS Nguyễn
Văn Tuấn đã có một số bình luận
rất đáng chú ý về vấn đề: Di truyền
hay hoàn cảnh, cái nào chiếm vai
trò quan trọng hơn. Khác với một
số ý kiến của nhóm nghiên cứu
thuộc Viện Khoa học Thể dục Thể
thao, những nghiên cứu của nhóm
tác giả Nguyễn Văn Tuấn lại cho
những kết quả chứng minh vai trò
ưu th
ế của di truyền. Nâng cao chất
lượng hệ thống y tế công cộng ở
nông thôn nước ta phải đặt thành
một trọng tâm hàng đầu để cải tiến
thể lực của dân tộc - m


Đã có một phát biểu cho rằng: “So
với người trưởng thành ở Nhật Bản
cùng nhóm tuổi thì ngư
ời Việt Nam
vẫn còn thấp hơn 10 cm” [1]. Thật
ra, tôi có lý do đ
ể cho rằng, có lẽ đó
là một phát biểu sai. Xin nhắc lại
để nhấn mạnh: Rất sai.

Trong một nghiên cứu trên gần
2.500 phụ nữ Nhật Bản[2] trong độ
tuổi từ 18 đến 79 cho thấy, chiều
cao trung bình được ghi nhận là
153,4 cm. Một nghiên cứu trên
1.400 phụ nữ Việt Nam trong cùng
độ tuổi (do chúng tôi tiến hành ở
Việt Nam) cho thấy, chiều cao
trung bình là 153,9 cm.
Ở nam giới,
chiều cao trung bình của người
Nhật là 164,5 cm. Nghiên cứu trên
gần 700 đàn ông Việt Nam của
chúng tôi cho thấy, chiều cao trung
bình là 164,3 cm[3]. Nếu xem xét
đến những dao động về chọn mẫu,
chúng ta dễ dàng thấy chiều cao
của người Việt Nam tương đương
(chứ không thể nói rằng thấp hơn)


Để chứng minh cho ý kiến này, tôi
xin trình bày kèm theo đây biểu đồ
tương quan về chiều cao của các
cặp sinh đôi một hợp tử (còn gọi là
monozygotic twins, tức là hai
người có cùng gen) và các cặp sinh
đôi hai hợp tử (dizygotic twins, hai
người có khác gen) dưới đây.

Như chúng ta nhìn thấy trong biểu
đồ phía trái, các cặp sinh đôi có
cùng gen rất giống nhau về chiều
cao; ngược lại, các cặp sinh đôi hai
hợp tử không hoàn toàn gi
ống nhau
về chiều cao. Điều này cho thấy, rõ
ràng r
ằng các yếu tố di truyền đóng
vai trò rất quan trọng trong việc
quyết định chiều cao của một cá
nhân.

Các chuyên gia trong lĩnh vực dinh
dưỡng thì cho rằng, cần phải nâng
cao chế độ dinh dưỡng cho người
dân; các chuyên gia về thể lực thì
tin rằng, khuyến khích người dân
vận động hơn nữa là biện pháp để
nâng chiều cao cho dân tộc. Có lẽ

chỉ trong giai đoạn trước dậy thì;
còn giai đoạn sau dậy thì, các yếu
tố di truyền đóng vai trò quan tr
ọng
hơn môi trường.

Như vậy, không thể quá kỳ vọng
vào việc can thiệp bằng dinh dư
ỡng
và thể dục thể thao mà xem nh
ẹ yếu
tố di truyền. Chúng ta không thể
phát triển chiều cao tương đương
với người Âu, Mỹ trong vòng 20
năm, bởi vì cấu trúc gen của chúng
ta không tương đương với cấu trúc
gen của người Âu Mỹ. Ngay cả
giữa các sắc dân người Âu, Mỹ
cũng có khác biệt về chiều cao, nh
ư
người Hà Lan thường cao hơn
người Mỹ và người Pháp khoảng 3-
6 cm, dù chế độ dinh dưỡng chẳng
khác nhau giữa các sắc dân này.
Chúng ta không thể thành Phù
Đổng Thiên Vương trong vòng vài
mươi năm được.

Trong y sinh học, người ta phát
hiện rằng, yếu tố X có liên hệ với

òn quá kém
so với thành phố[3]. Ngo
ài ra, phân
tích chiều cao của người dân tại 47
huyện và quận ở Nhật Bản trong
thời gian 1892-1941 cho thấy rõ
rằng, tình trạng bất bình đ
ẳng trong
hệ thống chăm sóc sức khỏe chính
là một nguyên nhân lớn dẫn đến sự
khác biệt về chiều cao của dân
số[4].

Nâng cao chiều cao và thể lực của
người Việt Nam là một mục tiêu
lâu dài. Chúng ta có lý do để tin
rằng, chiều cao của người Việt
Nam sẽ còn tăng trong tương lai,
nhưng chúng ta không nên kỳ vọng
đạt cho bằng chiều cao của người
Tây phương, vì cấu trúc di truyền
của chúng ta khác họ. Nếu kết quả
nghiên cứu trong quá khứ là một
chỉ đường thì việc nâng cao hệ
thống y tế công cộng ở nông thôn
nước ta cần phải đặt thành một
trọng tâm hàng đầu để cải tiến thể
lực của dân tộc. Chúng ta không
cần thiết phải chi ra hàng trăm tỷ
đồng để đi tìm câu trả lời m