Ngày soạn:08/03/2010
Ngày dạy:13/03/2010
Người dạy: Trần Thị Quyên
Lớp dạy: 11C8
NHẬT KÝ TRONG TÙ CỦA HỒ CHÍ MINH
I. Mục tiêu cần đạt:
- Hiểu được hoàn cảnh sáng tác đặc biệt của nhật ký trong tù ( Ngục trung
nhật ký), từ đó hiểu thêm về quan điểm sáng tác văn học của Hồ Chí Minh.
- Nắm được nội dung tư tưởng cơ bản, đặc điểm bút pháp và phong cách
nghệ thuật của tập thơ. Từ đó hiểu hơn nhân cách cao đẹp của con người vĩ đại Hồ
Chí Minh.
II. Phương tiện và cách thức tiến hành
- Sử dụng SGK, SGV, Thiết kế bài giảng, Giáo án…
- Sử dụng các phương pháp như đọc hiểu, thuyết trình, phát vấn câu hỏi có
vấn đề kết hợp thảo luận nhóm.
III. Tiến trình lên lớp
1. Ổn định lớp
2. kiểm tra bài cũ
3. Bài mới
Dẫn vào bài:
Không chỉ là một vị lãnh tụ tài ba, Hồ Chí Minh còn là một trong những tác
gia tiêu biểu của nền văn học Việt Nam. Ngâm thơ ta vốn không ham/ Nhưng vì
trong ngục biết làm chi đây. Tuy không chủ ý viết văn, ngâm thơ, làm văn nghệ
nhưng thực sự Người đã để lại cho dân tộc ta một sự nghiệp văn học đồ sộ, đặc
biệt là thơ ca. Và một trong những tập thơ có giá trị lớn đó chính là Nhật ký trong
tù.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT
HĐ 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu :
- Khái quát sự nghiệp văn học
I. Hoàn cảnh ra đời của Nhật ký trong
tù

- Từ mùa thu năm 1942 – 1943
(27/8/1942 – 10/9/1943), tại nhà tù Quảng
Tây, Trung Quốc.
II. Một số điểm cần lưu ý về tập thơ
- Số lượng: 134 bài thơ chữ Hán
( bao gồm cả bài đề từ ở trang đầu)
- Quá trình sáng tác: Trong 13 tháng ở
tù, bốn tháng đầu : viết 103 bài,
9 tháng còn lại : 31 bài.
- Thể thơ: thơ tứ tuyệt (126 bài).
Thể thơ khác ( 8 bài)
- Đề tài:
+ Phê phán những hiện tượng ngang trái
trong xã hội và trong nhà tù Trung Quốc.
+ Những nỗi niềm và tâm trạng của nhà
thơ
+ Những giải bày về nhiệm vụ sang
Trung Quốc vì mục đích cách mạng mà bị
bắt oan.
+ Những bài thơ thù tiếp
- Tập thơ được đã được dịch
sang nhiều thứ tiếng trên thế
giới, được xuất bản ở nhiều
2
- GV: Nêu một số điểm cần
lưu ý của tập thơ ? ( Quá trình sáng
tác; thể thơ; chữ viết; đề tài
chính…).
HĐ 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu
giá trị nội dung và nghệ thuật.

- Một xã hội đen bạc, tàn bạo, vô nhân
tính.(Người bạn tù thổi sao, Em bé nhà
ngục Tân Dương…)
b. Bức chân dung tự họa của Hồ Chí
Minh
- Một tấm gương nghị lực phi
thường, một bản lĩnh vĩ đại không gì có
thể lung lạc được, một con người có thể
vượt lên rất cao trên mọi đau đớn thể xác,
phong thái ung dung, tâm hồn thanh thoát,
lạc quan
- Một tâm hồn yêu nước thiết tha và
khao khát tự do:

+ Thực chất là khao khát chiến đấu:
+ Hướng về tổ quốc:
“ Ngoại cảm “ trời hoa cơn nóng
lạnh
3
Mới đến nhà giam phải nạp tiền,
Lệ thường ít nhất năm mươi
nguyên!”
Nếu anh không có tiền đem nạp
Mỗi bước anh đi mỗi bước phiền
( Tiền vào nhà giam)
Hôm nay xiềng xích thay dây
trói…
( Đi Nam Ninh)
Đêm thu không đệm cũng không
chăn,/Gối quắp, lưng còng, ngủ

+ Luôn tự rèn luyện mình “Nghe tiếng giã
gạo “ Tự khuyên mình”;
+ Phong thái ung dung, tự tại, niềm tin
vào ngày mai tươi sáng.
- Một trái tim lớn, một trí tuệ hơn người,
một tâm hồn nhạy cảm với vẻ đẹp của
thiên nhiên và dễ xúc động trước cảnh
ngộ thương tâm của con người
 Tấm lòng nhân đạo cao cả cùa Hồ
Chí Minh. Một nhân cách cao đẹp vô
ngần. Một trái tim yêu thương bao la. Vừa
là một người chiến sỹ đồng thời là một thi
sỹ.
2. Giá trị nghệ thuật:
a. Tập thơ có sự kết hợp thành công các
mặt đối lập nhưng thống nhất giữa:
- vẻ đẹp cổ điển và tính chất hiện đại
4
+ Khoan hòa, độ lượng ngay
cả với những người trong hàng ngũ
kẻ thù nhưng còn có thiên lương.
trưởng ban họ Mạc; sở trưởng
Long An họ Lưu; Tiên sinh họ
Quách”.
+ Sự nhạy cảm và tinh tế trước
những biến thái của thiên nhiên:
Chiều tối; Ngắm trăng; Ốm nặng…
- Trí tuệ lớn: Nhận thức hiện
thực: những bất công vô lý của nhà
tù Quốc dân Đảng nhìn rộng ra là

tượng, sử dụng các hình ảnh, thi liệu
trong văn học cổ “ cánh chim, chòm
mây, trăng, hoa…”.
- Bút pháp chấm phá trong thơ cổ, phóng
bút ghi lấy linh hồn cảnh vật
+ Hình thức thơ chữ Hán và thể thơ tứ
tuyệt.
- Tính hiện đại:
+ Vượt lên hoàn cảnh tù đày, Người
luôn trong tư thế sẵn sàng, chủ động của
một con người hành động, nắm được qui
luật vận động của lịch sử ( Giải đi sớm;
Nghe tiếng giã gạo…)
+ Hình tượng thơ luôn vận động từ
bóng tối ra ánh sáng
+ Trên nền bức tranh thiên nhiên ấy,
5
cách mạng: Chiều tối; Giải đi sớm;
Không ngủ được…
- Câu hỏi nhóm 3: Hãy chứng
minh: Nhật ký trong tù là một tập
thơ phong phú, đa dạng, độc đáo về
phong cách nghệ thuật.
- Nhà thơ lớn bất đắc dĩ
- Trái ngược và thống nhất: chất
thép và chất tình, cổ điển và hiện đại,
châm biếm và trữ tình, chiến sỹ và
nghệ sỹ, lãng mạn và hiện thực
- Giọng thơ có lúc đùa vui nhẹ
nhàng, lúc đả kích sắc nhọn, khi tự

trị nghệ thuật cao.
6
4. Củng cố và dặn dò:
- Học bài, tìm tập thơ Nhật Ký trong tù để đọc, soạn bài đọc thêm Chiều
tối; Lai Tân.
Giáo viên hướng dẫn xét duyệt Giáo sinh thực tập
Trần Lam Sơn Trần Thị Quyên
7