CHƯƠNG III
CHƯƠNG III
TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN
TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN
Bài 5
Bài 5
TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN
TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN
(2 tiết)
(2 tiết)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
Nắm được:
- Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và các
quan hệ trong xã hội.
- Bộ máy chính quyền phong kiến được hình thành,
củng cố từ thời Tần - Hán cho đến thời Minh - Thanh. Chính
sách xâm lược chiếm đất đại của các hoàng đế Trung Hoa.
- Những đặc điểm về kinh tế Trung Quốc thời phong
kiến: Nông nghiệp là chủ yếu, hưng thịnh theo chu kỳ, mầm
mống kinh tế TBCN đã xuất hiện nhưng còn yếu ớt.
- Văn hoá Trung Quốc phát triển rực rỡ.
2. Tư tưởng
- Giúp HS thấy được tính chất phi nghĩa của các cuộc
xâm lược của các triều đại phong kiến Trung quốc.
- Quý trọng các di sản văn hoá, hiểu được các ảnh
hưởng của văn hoá trung quốc đối với Việt Nam.
3. Kỹ năng
- Trên cơ sở các sự kiện lịch sử, giúp HS biết phân tích và
rút ra kết luận.

tựu văn hoá rực rỡ.
Để hiểu được quá trình hình thành chế độ phong kiến ra
sao? Phát triển qua các triều đại như thế nào? Sự hưng thịnh
về kinh tế gắn với chính trị thế nào? Tại sao có các cuộc khởi
nghĩa nông dân vào cuối các triều đại. Những thành tựu văn
hoá rực rỡ của Trung quốc là gì? Bài học hôm nay giúp các
em nắm bắt được những vấn đề trên.
3. Tổ chức các hoạt động trên lớp
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS
cần nắm vững
Hoạt động 1: hoạt động cá
nhân
- Trước hết GV gợi lại cho HS
nhớ lại kiến thức đã học ở bài các
quốc gia cổ đại phương Đông, về
các giai cấp cơ bản trong xã hội,
sau đó đặt câu hỏi:
- Việc sử dụng công cụ bằng
sắt ở Trung quốc vào thế kỷ V
TCN có tác dụng gì?
Cho HS cả lớp xem sơ đồ treo
bảng và gọi một HS trả lời, các
HS khác bổ sung cho bạn.
 Chế độ phong kiến
thời tần - Hán
Quý tộc
Quý tộc
Nông
dân

thành như thế nào? Tại sao nhà
Tần lại thống nhất được Trung
Quốc?
Cho HS đọc SGK, gọi một HS
trả lời và các em khác bổ sung.
GV củng cố và chốt ý: Trên lưu
a. Sự hình thành nhà Tần
- Hán:
- Năm 221 - TCN, nhà
Tần đã thống nhất Trung
Quốc, vua Tần tự xưng là
Tần Thuỹ Hoàng.
- Lưu Bang lập ra Nhà
Hán 206 - 220 TCN.
Đến đây chế độ phong
kiến Trung Quốc đã
được xác lập.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS
cần nắm vững
vực Hoàng Hà và Trường Giang
thời cổ đại có nhiều nước ngỏ
thường chiến tranh xâu xé thôn
tính lẫn nhau làm thành cục diện
Xuân Thu chiến quốc. Đến thế kỷ
IV - TCN, Nhà Tần có tiềm lực
kinh tế, quân sự mạnh hơn cả đã
lần lượt tiêu diệt các đối thủ. Đến
năm 221- TCN, đã thống nhất
Trung quốc, vua Tần tự xưng là

cần nắm vững
cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta
chống lại sự xâm lược của Nhà
Tần, Nhà Hán? (gợi ý VD cuộc
khởi nghĩa của nhân dân ta chống
quân Tần TCN, cuộc khởi nghĩa
Hai Bà trưng chống quân Hán
năm 40…).
- Chính sách xâm lược
của nhà Tần - Hán: xâm
lược các vùng xung
quanh, xâm lược Triều
Tiên và đất đai của người
Việt cổ.
Hoạt động 2: Hoạt động theo
nhóm
- GV nêu câu hỏi cho từng
 Sự phát triển chế độ
phong kiến dưới thời
Đường
Hoàng đế
Thừa tướng
Thái uý
Các chức
quan
khác
Các quan
văn
Các quan
võ

- Cuối cùng GV nhận xét và
chốt ý:
+ Nhóm 1: Sau Nhà Hán,
Trung Quốc lâm vào tình trạng
loạn lạc kéo dài, Lý Uyên dẹp
được loạn, lên ngôi Hoàng đế, lập
ra Nhà đường (618 - 907).
- Kinh tế nhà Đường phát triển
hơn các triều đại trước đặc biệt
a. Về kinh tế:
+ Nông nghiệp: chính
sách quân điền, áp dụng
kỹ thuật canh tác mới,
chọn giống … dẫn tới
năng suất tăng.
+ Thủ công nghiệp và
thương nghiệp phát triển
thịnh đạt: có các xưởng
thủ công (tác phường)
luyện sắt, đóng thuyền.
→ Kinh tế thời Đường
phát triển cao hơn so với
các triều đại trước.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS
cần nắm vững
trong nông nghiệp có chính sách
quân điền (lấy ruộng đất công và
ruộng đất bỏ hoang chia cho nông
dân. Khi nhận ruộng nông dân

con em thân tín xuống
các địa phương).
- Mâu thuẫn xã hội dẫn
đến khởi nghĩa nông dân
thế kỷ X khiến cho nhà
Đường sụp đổ.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS
cần nắm vững
sự đô hộ của nhà Đường.
+ Nhóm 3: Cuối triều đại Nhà
Đường, mâu thuẫn xã hội giữa
nông dân với địa chủ quan lại
ngày càng gay gắt dẫn đến khởi
nghĩa nông dân và nhà Đường
sụp đổ.
Hoạt động 3: Hoạt động tập thể
và cá nhân
GV đặt câu hỏi cho cả lớp:
Nhà Minh, nhà Thanh được
thành lập như thế nào?
- Cho HS tìm hiểu SGK và trả
lời, gọi một HS trả lời, HS khác
bổ sung.
- GV nhận xét và chốt ý: sau
nhà Đường đến nhà Tống, nhà
Nguyên.
- Phong trào khởi nghĩa nông
dân của Chu Nguyên Chương đã
thành lập nhà Minh (1638 -

vua triều Minh đã thi hành nhiều
biện pháp nhằm khôi phục, phát
triển kinh tế. Đầu thế kỷ XVI
quan hệ sản xuất TBCN đã xuất
hiện trong các ngành nông
nghiệp, thủ công nghiệp, thương
nghiệp. Các thành thị mọc lên
nhiều và rất phồn thịnh. Bắc
Kinh, Nam Kinh không chỉ là
trung tâm chính trị mà còn là
trung tâm kinh tế lớn.
- GV có thể giải thích thêm: Sự
thịnh trị của Nhà Minh còn biểu
hiện ở lĩnh vực chính trị: ngay từ
khi lên ngôi, Minh Thái Tổ đã
quan tâm đến xây dựng chế độ
quân chủ chuyên chế TW tập
quyền (quyền lực ngày càng tập
mầm mống kinh tế
TBCN:
+ Thủ công nghiệp: xuất
hiện công trường thủ
công, quan hệ chủ -
người làm thuê.
+ Thương nghiệp phát
triển thành thị mở rộng
và phồn thịnh.
c. Về chính trị: Bộ máy
Nhà nước phong kiến
ngày càng tập quyền.

Gọi 1 HS trả lời, các HS bổ
trung trong tay nhà vua.
- Mở rộng bành trướng ra
bên ngoài trong đó có
sang xâm lược đại Việt
nhưng đã thất bại nặng
nề.
d. Chính sách của nhà
Thanh:
- Đối nội: Ap bức dân
tộc, mua chuộc địa chủ
người Hán.
- Đối ngoại: thi hành
chính sách "bế quan toả
cảng".
→ Chế độ phong kiến
Nhà Thanh sụp đổ năm
1911.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS
cần nắm vững
sung sau đó GV nhận xét, chốt ý:
Người Mãn Thanh khi vào Trung
Quốc lập ra nhà Thanh và thi
hành chính sách áp bức dân tộc,
bắt người Trung Quốc ăn mặc và
theo phong tục người Mãn, mua
chuộc địa chủ người Hán, giảm
thuế cho nông dân nhưng mâu
thuẫn dân tộc vẫn tăng dẫn đến

Nho giáo đã trở thành công cụ
thống trị về mặt tinh thần với
quan niệm về vua - tôi, cha - con,
chồng - vợ, nhưng về sau Nho
Giáo càng trở lên bảo thủ, lỗi thời
và kìm hãm sự phát triển của xã
hội.
- Phật giáo cũng thịnh hành
nhất là thời Đường. Thời Đường,
vua đường đã cử các nhà sư sang
Ấn Độ lấy kinh phật như cuộc
hành trình đầy gian nan vất vả
của nhà sư Đường Huyền Trang.
+ Nhóm 2: bắt đầu từ thời Tây
Hán, sử học đã trở thành lĩnh vực
độc lập, người đặt nền móng là
Tư Mã Thiên với bộ sử ký.
Văn học: Thơ phát triển mạnh
a. Tư tưởng:
- Nho giáo giữa vai trò
quan trọng trong hệ tư
tưởng phong kiến công
cụ tinh thần bảo vệ chế
độ phong kiến, về sau
Nho giáo càng trở lên
bảo thủ, lỗi thời và kìm
hãm sự phát triển của xã
hội.
- Phật giáo cũng thịnh
hành nhất là thời Đường.

Khoa học kỹ thuật: Người
Trung Quốc đạt được nhiều thành
tựu rực rỡ trong lĩnh vực hàng hải
như bánh lái, la bàn, thuyền
buồm nhiều lớp. Nghề in, làm
giấy, gốm, dệt, luyện sắt, khai
thác khí đốt cũng được người
Trung Quốc biết đến khá sớm
(GV có thể cho HS quan sát các
d. Khoa học kỹ thuật:
Đạt được nhiều thành tựu
trong lĩnh vực hàng hải,
nghề in làm giấy, gốm,
dệt, luyện sắt và kỹ thuật
phục vụ cho chế độ
phong kiến.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS
cần nắm vững
tranh sưu tầm về đồ gốm, sứ,
hàng dệt, cho HS nhận xét và GV
phân tích cho HS thấy trình độ
cao của người Trung Quốc trong
việc sản xuất ra những sản phẩm
này).
- GV cho Hs xem tranh Cố
cung Bắc Kinh và yêu cầu HS
nhận xét. Sau đó GV có thể phân
tích cho HS thấy uy quyền của
chế độ phong kiến, nhưng đồng