Bài 26
Bài 26
TÌNH HÌNH XÃ HỘI Ở NỮA ĐẦU THẾ KỶ
TÌNH HÌNH XÃ HỘI Ở NỮA ĐẦU THẾ KỶ
VÀ CUỘC ĐẤU TRANH CUA NHÂN DÂN
VÀ CUỘC ĐẤU TRANH CUA NHÂN DÂN
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong yêu cầu HS nắm được.
1. Kiến thức
- Giúp HS hiểu đầu thế kỷ XIX tình hình chính trị, xã
hội Việt Nam dần dần trở lại ổn định, nhưng mâu thuẫn giai
cấp vẫn không dịu đi.
- Mặc dù nhà Nguyễn có một số cố gắng nhằm giải
quyết những khó khăn của nhân dân nhưng sự phân chia giai
cấp ngày càng cách biệt, bộ máy quan lại sa đoạ, mất mùa
đói kém thường xuyên xảy ra.
- Cuộc đấu tranh của nhân dân diễn ra liên tục và mở
rộng ra hầu hết cả nước, lôi cuốn cả một bộ phận binh lính.
2. Tư tưởng
- Bồi dưỡng kiến thức trách nhiệmvới nhân dân, quan tâm
đến đời sống cộng đồng.
3. Kỹ năng
- Tiếp tục rèn kỹ năng phân tích, tổng hợp, nhận xét đánh
giá.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
- Bản đồ Việt Nam.
- Một số câu thơ, ca dao về cuộc sống của nhân dân ta
dưới thời Nguyễn.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

xã hội cũ, tăng cường tính chuyên
chế nhằm bảo vệ quyền thống trị
của mình.
- Trong bối cảnh Lịch sử đó các
giai cấp trong xã hội Việt Nam
không có gì thay đổi song tình
hình các giai cấp và mối quan hệ
giữa các giai cấp trong xã hội ít
nhiều có sự biến đổi.
- HS nghe, ghi nhớ.
- GV yêu cầu HS nghe theo
SGK để thấy được sự phân hoá
các giai cấp trong xã hội Việt
Nam dưới thời Nguyễn.
- HS theo dõi SGK.
- GV chốt ý:
GV có thể giảng giải thêm về
tình hình của các giai cấp trong
xã hội thời Nguyễn.
Triều đình nhà Nguyễn đã cố
gắng hoàn chỉnh bộ máy song
không ngăn chặn được sự phát
triển của tệ tham quan ô lại.
+ Dưới thời Nguyễn hiện tượng
quan lại tham nhũng sách nhiễu
nhân dân rất phổ biến. GV có thể
* Xã hội:
- Trong xã hội sự phân chia
giai cấp ngày càng cách
biệt:

- GV bổ sung chốt ý:
Minh hoạ: Nhà nước chia vùng
để đánh thuế rất nặng, tô tức của
địa chủ cũng khá cao. Mỗi năm
một người dân đinh phải chịu 60
ngày lao động nặng nhọc.
GV đọc bài vè của người
đương thời nói về nỗi khổ của
người dân trong sách hướng dẫn
GV phần tư liệu tham khảo trang
* Đời sống nhân dân:
- Dưới thời Nguyễn nhân
dân phải chịu nhiều gánh
nặng.
+ Phải chịu cảnh sưu cao,
thuế nặng.
+ Chế độ lao dịch nặng nề.
+ Thiên tai, mất mùa, đói
kém thường xuyên.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần
nắm vững
126.
- GV phát vấn: Em nghĩ thế
nào về đời sống của nhân dân ta
dưới thời Nguyễn? So sánh với
thế kỷ trước.
- GV có thể gợi ý: thời Lê sơ
có câu ca: Thời vua Thái Tổ,
Thái Tông… còn thời nhà

nắm vững
tóm tắt những nét chính về phong
trào đấu tranh của nhân dân và
binh lính dưới thời Nguyễn.
- HS dựa vào SGK tự tóm tắt
vào vở ghi những nét chính về
phong trào.
- GV: Sau khi HS tự tóm tắt,
GV yêu cầu một HS tự trình bày
phần minh đã làm vào vở và gọi
tiếp HS khác nhận xét, bổ sung.
- GV đưa ra thông tin phản hồi
của mình để giúp HS hoàn thiện
phần tự học của mình thông tin
phản hồi của GV có thể đưa lên
trên máy chiếu hoặc viết vào khổ
giấy A
o
treo trên bảng.
- GV có thể đàm thoại HS về
Phan Bá Vành và Cao Bá Quát:
+ Phan Bá Vành thủ lĩnh phong
trào nông dân ở Bắc Kỳ, người
làng Minh Giám (Vũ Thư – Thái
Bình), giỏi võ. Năm 1821 – 1822
vùng Châu thổ Sông Hồng gặp
đói lớn, trong khi đó Nhà nước
phong kiến và bọn địa chủ cường
hào lại tăng cường bóc lột, nhân
dân Nam Định, Thái Bình, Hải

Nghĩa quân đi đến đâu đều lấy
của nhà giàu chia cho dân nghèo
vì vậy được nhiều người hưởng
ứng, khởi nghĩa lan rộng. Năm
1826 Minh Mạng huy động lực
lượng đàn áp khởi nghĩa, vì vậy
nghĩa quân phải rút về xây dựng
căn cứ ở Trà Lũ (Nam Định).
Năm 1827 quân triều đình tấn
công Trà Lũ, Phan Bá Vành bị
giết, khởi nghĩa thất bại. Làng trà
Lũ bị tàn phá.
+ Cao Bá Quát (1808 – 1855).
Quê ở Phú Thuỵ – Gia Lâm – Hà
Nội. Năm 1831 đổ cử nhân, thuở
nhỏ sống nghèo nhưng nhân cách
cứng rắn, nổi tiếng văn hay chữ
tố. Nhưng mấy lần thi hội đều
phạm quy nên bị đánh hỏng; năm
1841 làm quan Bộ lễ tại Huế.
Năm 1847 làm ở Viện hàn Lâm,
sớm nhận rõ bộ mặt xấu xa của
vua quan triều đình, ông từ quan.
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần
nắm vững
Cao Bá Quát là nhà thơ lớn,
người đương thời ca ngợi “văn
như Siêu, Quát vô Tiền Hán”.
Ông để lại hàng nghìn bài thơ

ra đặc điểm của phong trào?
- HS dựa vào phong trào, so
sánh trả lời.
- GV bổ sung, kết luận về đặc
điểm của phong trào.
- HS nghe, ghi chép .
- Đặc điểm:
+ Phong trào đấu tranh của
nhân dân nổ ra ngay từ đầu
thế kỷ khi nhà Nguyễn vừa
lên cầm quyền.
+ Nổ ra liên tục, số lượng
lớn.
+ Có cuộc khởi nghĩa quy
mô lớn và thời gian kéo dài
như khởi nghĩa Phan Bá
Vành, Lê Văn Khôi.
Hoạt động 5:
- GV giảng giải: Do tác động
của phong trào nông dân và do
tình hình chung của xã hội các
dân tộc ít người đã nổi dậy đấu
tranh.
- HS nghe, ghi nhớ về nguyên
nhân các dân tộc nổi dậy đấu
tranh là do:
+ Tác động của phong trào
nông dân trên khắp cả nước.
+ Các dân tộc ít người nói
riêng và nhân dân ta dưới thời

định nền thống trị, và đã có cống hiến nhất định trên một số
lĩnh vực, nhất là lĩnh vực văn hoá, song trong bối cảnh thế
giới và đất nước đặt ra những thách thức, yêu cầu phải tự
cường thì nhà Nguyễn đã không đáp ứng và làm cho các mâu
thuẫn xã hội càng gian tăng, phong trào đấu tranh phản đối
chính quyền diễn ra liên tục làm cho xã hội Việt Nam thời
Nguyễn, như một học giả phương tây nhận xét: “đang lên
cơn sốt trầm trọng”.
5. Dặn dò
- HS học bài, ôn tập Lịch sử Việt Nam cổ – trung đại.
- Làm bài tập trong SGK.