Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học
hóa học

Huyện tân biên
Phần ii : hóa hữu cơ
Năm học : 2009 -2010
Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học
lớp 9
Vịng tỉnh
Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học
hoÁ HỮU CƠ

CHỦ ĐỀ 1 ; thiết lập công thức phân tử
• Hợp chất hữu cơ là hợp chất của cacbon ( Trừ C , CO , CO
2
, =CO
3
)
• Hợp chất hữu cơ thường có 4 nguyên tố chính : C , H , O, N
CTTQ : C
x
H
y
O
z
N
t
với x ≥ 1 ; y≥ 2 ; z ≥ 0 ; t ≥ 0 & x,y,z,t là những số
nguyên
A. hóa trị của nguyên tố trong HCHC
C : IV H : I

HÓA HỮU CƠ
mach
ho
Mach
vong
Ankan
C
n
H
2n+2
( n≥1)
Anken
C
n
H
2n
(n≥2)
Ankin
C
n
H
2n-2
(n≥2)
Xicloanka
n
C
n
H
2n
( n≥ 3)

2. et Etan Eten Etin
3. prop Propan Propen Propin
4. but Butan Buten Butin
5. pent Pentan Penten Pentin
6. hecx Hecxan Hecxen Hecxin
7. hept Heptan Hepten Heptin
8. oct Octan Octen Octin
9. non Nonan Nonen Nonin
10. dec Decan Decen Decin
• PHẢN ỨNG CHÁY CỦA HIDROCACBON
- C
x
H
y
+ ( x + y/ 4 ) O
2
x CO
2
+ ( y/2 ) H
2
O
- Ankan
C
n
H
2n+2
+ { ( 3n +1 )/ 2} O
2
nCO
2

x
H
y
O
z
ta cần :
2x +2 -y
+ Tính số liên kết pi : k = 2
 k =0  chỉ có 1 liên kết đơn ( không có mạch vòng )
 k=1  Có một liên kết đôi Hoặc 1 vòng no
 k =2  Có 2 liên kết đôi ( x ≥ 3 ) hoặc 1 liên kết ba ( x ≥ 2) hoặc một
vòng không no có 1 liên kết đôi ( x ≥ 3)
 k=4  có nhân thơm trong công thức phân tử .
• PHẢN ỨNG CHÁY CỦA RƯỢU
C
x
H
y
O
z
+ { x +y/4 –z/2 } O
2
xCO
2
+ (y/2) H
2
O

Trang 2
Tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa học

OXIT TẠO MUỐI OXIT KHÔNG TẠO
MUỐI
Oxit bazơ
( kim loại
+ oxi )
Oxit axit
( phi kim
+ oxi )
Oxit lưỡng
tính : oxit
của nhôm
Oxit không tạo muối
hay oxit trung tính :
NO , CO …
b. Lưu ý
Các kim loại khi kết hợp với Oxi ở mức hóa trị cao là oxit axit : CrO
3
tương ứng với axit H
2
CrO
4
, Mn
2
O
7
tương ứng với axit HMnO
4
….
5. Công thức tổng quát các dạng hợp chất của nguyên tố


hiđro
RH
( Rắn )
RH
2
( Rắn )
RH
3
(Rắn )
RH
4
( Khí )
RH
3
( Khí )
RH
2
( H
2
R )
( khí )
RH
( HR )
( Khí )
Hóa trị
cao nhất
với
hiđro
I II III IV V VI VII
Hợp

CHẤT VÔ CƠ
Đơn chất Hợp chất
Kim loại Phi kim Oxit Bazơ Axit Muối
Oxit bazơ Oxit axit
Muối`
Bazơ Axit
7. Hợp kim gang thép

GANG THÉP
HÀM LƯỢNG CACBON 2 – 5 % < 2 %
TÍNH CHẤT Giòn , không rèn ,không
dát mỏng được
Đàn hồi ,dẻo ,rèn ,dát
mỏng ,kéo sợi được ,cứng
SẢN XUẤT - Trong lò cao
- dùng CO khử oxit sắt ở
t
0
cao
- trong lò luyện thép
- Oxi hóa các nguyên tố
C , Mn ,Si ,S ,P ,… có
trong gang .
Oxit
baz
ơ
Oxit
axit
Oxit
lưỡng

n
m
M
Số mol
Khối lượng
Khối lượng mol
mol
gam
gam
n = V/22,4
V = n.22,4
V
n
Thể tích khí
Số mol
lít
mol
C
M
= n/V
n = C
M
.V
V = n/C
M
V
C
M
Thể tích dung dịch
Nồng độ mol

C% = m
ct
. 100 / m
dd
 m
ct
= m
dd
. C% / 100
 m
dd
= m
ct
.100 / C%
m
ct
Khối lượng chất tan gam
C
M
= 10D. C% /M
 C% = C
M
.M /10D
M
D
Khối lượng mol
Khối lượng riêng
gam
gam /ml
m

B
.100 / m
hh
m
hh
= m
A
+m
B
…
%A ;%B
m
hh
m
A
; m
B
% từng chất
Khối lượng hỗn hợp
Khối lượng từng chất
%
gam
gam
d =m
A
/m
B

d = M
A