TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH
BỘ MÔN: KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG
LỚP: AU003_2_131_D03
KHÁI NIỆM GIAN LẬN VÀ CÁC LOẠI GIAN LẬN LIÊN QUAN HOẠT
ĐỘNG KINH DOANH ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN CỦA NHTM
GVHD: Thầy Đặng Đình Tân
Cô Vũ Tuyết Nhung
DANH SÁCH NHÓM
Đào Châu Minh Khang
Bùi Ngọc Hà
Trần Quang Khải
Nguyễn Văn Đô
Nguyễn Hoàng Nam
Nguyễn Thị Hương
Nguyễn Nhất Huân
Phạm Hoàng Oanh
Dương Thị Hương
Lương Thị Giang
Bộ môn Kiểm toán Ngân hàng
TPHCM, Tháng 10/2013
MỤC LỤC
2
Bộ môn Kiểm toán Ngân hàng
1. Khái niệm gian lận
1.1. Gian lận theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam. (Áp dụng
theo chuẩn mực kiểm toán mới có hiệu lực từ 01/01/2014)
Chuẩn mực kiểm toán số 240: Trách nhiệm của kiểm toán viên liên quan đến
gian lận trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính,có đề cập một số vấn đề liên quan
đến gian lận như sau:
1.1.1. Khái niệm
- Đoạn 11:

tài sản, ví dụ vì hoàn cảnh kinh tế khó khăn;
(2) Cơ hội rõ ràng để thực hiện hành vi gian lận có thể tồn tại khi một
cá nhân cho rằng có thể khống chế kiểm soát nội bộ, ví dụ vì cá nhân đó có một
vị trí đáng tin cậy hoặc biết rõ về các khiếm khuyết cụ thể của kiểm soát nội bộ;
(3) Các cá nhân có thể biện minh cho việc thực hiện hành vi gian lận.
Một số cá nhân có thái độ, tính cách hoặc hệ thống các giá trị đạo đức cho phép
họ thực hiện một hành vi gian lận một cách cố ý. Tuy nhiên, ngay cả khi không
có các điều kiện như vậy thì những cá nhân trung thực cũng có thể thực hiện
hành vi gian lận khi ở trong môi trường có áp lực mạnh.
A3. Việc lập báo cáo tài chính gian lận có thể được thực hiện thông qua các
hành vi sau:
(1) Xuyên tạc, làm giả (bao gồm cả việc giả mạo chữ ký), hoặc sửa
đổi chứng từ, sổ kế toán có chứa đựng các nội dung, số liệu được dùng để lập
báo cáo tài chính;
(2) Làm sai lệch hoặc cố ý không trình bày trong báo cáo tài chính
các sự kiện, giao dịch hoặc các thông tin quan trọng khác;
(3) Cố ý áp dụng sai các nguyên tắc kế toán liên quan đến các số liệu,
sự phân loại, cách thức trình bày hoặc thuyết minh.
1.2. Một số nghiên cứu khác về gian lận
1.2.1. D. W. Steve Albrecht.
4
Bộ môn Kiểm toán Ngân hàng
Ông là nhà tội phạm học làm việc tại trường Đại học Brigham Young (Mỹ).
Ông cùng với 2 đồng sự Keith Howe và Marshall Rommey đã tiến hành phân tích
212 trường hợp gian lận vào những năm 1980 dưới sự tài trợ của Hiệp hội các nhà
sáng lập nghiên cứu về kiểm toán nội bộ. Ông đã xuất bản tác phẩm: “Chôn vùi
gian lận, viển cảnh của kiểm toán nội bộ”.
Mười (10 ) dấu hiệu về tổ chức cho thấy khả năng gian lận xuất hiện cao
nhất:
- Đặt quá nhiều lòng tin vào nhân viên chủ chốt.

Mức trích lập dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán được tính theo công thức
sau:
Mức dự
phòng giảm giá
đầu tư chứng
khoán
=
Số lượng
chứng khoán bị
giảm giá tại thời
điểm lập báo cáo
tài chính
x
Giá
chứng khoán
hạch toán trên sổ
kế toán
-
Giá
chứng khoán
thực tế trên thị
trường
Ở đây điểm cần chú ý là đối với các loại chứng khoán chưa được niêm yết trên
thị trường.
+ Đối với các Công ty đã đăng ký giao dịch trên thị trường giao dịch của các
công ty đại chúng chưa niêm yết (UPCom) thì giá chứng khoán thực tế trên thị trường
được xác định là giá giao dịch bình quân trên hệ thống tại ngày lập dự phòng.
+ Đối với các Công ty chưa đăng ký giao dịch ở thị trường giao dịch của các
công ty đại chúng thì giá chứng khoán thực tế trên thị trường được xác định là giá
trung bình trên cơ sở giá giao dịch được cung cấp tối thiểu bởi ba (03) công ty chứng

truyền thông tin này ra người bên ngoài trước một khoảng thời gian ngân
hàng tiến hành giao dịch. Sau đó bằng cách thực hiện liên tục các giao dịch
để làm cho giá chứng khoán đó tăng hoặc giảm vào thời điểm ngân hàng tiến
hành giao dịch.
Ảnh hưởng: các khoản đầu tư chứng khoán trên BCTC sẽ không
được phản ánh đúng giá trị phù hợp,ảnh hưởng đến việc trích lập dự phòng
của ngân hàng
2.1.5. Lập công ty ảo
Một số công ty ảo có thể được lập ra bởi những kẻ lừa đảo ( có thể là
nhân viện hoặc người ngoài ngân hàng ) và được lấy tên của những công ty
có thật. Sau đó những công ty này sẽ bán ra cổ phiếu, khiến cho nhà đầu tư
hoặc ngân hàng nghĩ họ đang mua chứng khoán của những công ty thật.
Cuối cùng những kẻ lừa đảo sẽ chiếm đoạt số tiền đó.
7
Bộ môn Kiểm toán Ngân hàng
Ảnh hưởng: trên BCTC, giá trị của các khoản đầu tư/kinh doanh
chứng khoán này sẽ được ghi nhận nhưng trên thực tế là không tồn tại
2.2. Gian lận từ bên ngoài
Cố ý làm sai lệch thông tin (làm giá chứng khoán)
Cố ý làm sai lệch thông tin có nghĩa là vì mục đích lợi nhuận,doanh
nghiệp phát hành chứng khoán đã thổi phồng tình hình kinh doanh của
doanh nghiệp lên, hoặc che giấu kết quả kinh doanh không tốt để phát hành
chứng khoán giá cao. Nếu ngân hàng không có tìm hiểu kĩ thông tin,hoặc có
sự tiếp tay từ bên trong ngân hàng khi thẩm định các chứng khoán bị đầu tư
thì ngân hàng sẽ bị thua lỗ trong trường hợp này.
Ảnh hưởng: các khoản đầu tư chứng khoán trên BCTC sẽ không
được phản ánh đúng giá trị hợp lí. Ngân hàng cũng không thể có căn cứ
chính xác để tiến hành trích lập đầy đủ dự phòng.
3. Ví dụ thực tiễn về gian lận
3.1. Gian lận liên quan đến việc chứng khoán hóa các khoản

Mỹ trong năm 2008.
9
Bộ môn Kiểm toán Ngân hàng
TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Chuẩn mực kiểm toán số 240: Trách nhiệm của kiểm toán
viên liên quan đến gian lận trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính
(Ban hành kèm theo Thông tư số 214/2012/TT-BTC ngày 06 tháng 12
năm 2012 của Bộ Tài chính).
• Thông tư 228/2009 TT-BTC: Hướng dẫn chế độ trích lập
và sử dụng các khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tổn thất các
khoản đầu tư tài chính, nợ phải thu khó đòi và bảo hành sản phẩm, hàng
hóa, công trình xây lắp tại doanh nghiệp
•
of-america-bi-kien-gian-lan-chung-khoan
•
8-ngan-hang-nghi-ngo-gian-lan-2705196.html
10