Dạy học theo dự án (DHDA) là một hình thức dạy học quan trọng để thực hiện quan
điểm dạy học định hướng vào người học, quan điểm dạy học định hướng hoạt động
và quan điểm dạy học tích hợp. DHDA góp phần gắn lý thuyết với thực hành, tư
duy và hành động, nhà trường và xã hội, tham gia tích cực vào việc đào tạo năng lực
làm việc tự lực, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, tinh
thần trách nhiệm và khả năng cộng tác làm việc của người học.
1. 1. Khái niệm dự án và dạy học theo dự án
Thuật ngữ dự án, tiếng Anh là “Project”, có nguồn gốc từ tiếng La tinh và ngày nay được
hiểu theo nghĩa phổ thông là một đề án, một dự thảo hay một kế hoạch, trong đó đề án,
dự thảo hay kế hoạch này cần được thực hiện nhằm đạt mục đích đề ra. Khái niệm dự án
được sử dụng phổ biến trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế-xã hội: trong sản xuất, doanh
nghiệp, trong nghiên cứu khoa học cũng như trong quản lý xã hội…
Khái niệm dự án đã đi từ lĩnh vực kinh tế, xã hội vào lĩnh vực giáo dục, đào tạo không
chỉ với ý nghĩa là các dự án phát triển giáo dục mà còn được sử dụng như một phương
pháp hay hình thức dạy học. Khái niệm Project được sử dụng trong các trường dạy kiến
trúc-xây dựng ở Ý từ cuối thế kỷ 16. Từ đó tư tưởng dạy học theo dự án lan sang Phỏp
cũng như một số nước châu Âu khác và Mỹ, trước hết là trong các trường đại học và
chuyên nghiệp.
Đầu thế kỷ 20 các nhà sư phạm Mỹ đã xây dựng cơ sơ lý luận cho phương pháp dự án
(The Project Method) và coi đó là PPDH quan trọng để thực hiện quan điểm dạy học lấy
HS làm trung tâm, nhằm khắc phục nhược điểm của dạy học truyền thống coi thầy giáo là
trung tâm. Ban đầu, phương pháp dự án (PPDA) được sử dụng trong dạy học thực hành
các môn học kỹ thuật, về sau được dùng trong hầu hết các môn học khác, cả các môn
khoa học xã hội. Sau một thời gian phần nào bị lãng quên, hiện nay PPDA được sử dụng
phổ biến trong các trường phổ thông và đại học trên thế giới, đặc biệt ở những nước phát
triển.
Ở Việt Nam, các đề án môn học, đề án tốt nghiệp từ lâu cũng đã được sử dụng trong đào
tạo đại học, các hình thức này gần gũi với dạy học theo dự án. Tuy vậy trong lĩnh vực lý
luận dạy học, PPDH này chưa được quan tâm nghiên cứu một cách thích đáng, nên việc
sử dụng chưa đạt hiệu quả cao.
Có nhiều quan niệm và định nghĩa khác nhau về dạy học theo dự án. DHDA được nhiều

tự lực vào các giai đoạn của quá trình dạy học. Điều đó cũng đòi hỏi và khuyến
khích tính trách nhiệm, sự sáng tạo của người học. GV chủ yếu đóng vai trò tư
vấn, hướng dẫn, giúp đỡ. Tuy nhiên mức độ tự lực cần phù hợp với kinh nghiệm,
khả năng của HS và mức độ khó khăn của nhiệm vụ.
• Cộng tác làm việc: Các dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm, trong đó
có sự cộng tác làm việc và sự phân công công việc giữa các thành viên trong
nhóm. DHDA đòi hỏi và rèn luyện tính sẵn sàng và kỹ năng cộng tác làm việc
giữa các thành viên tham gia, giữa HS và GV cũng như với các lực lượng xã hội
khác tham gia trong dự án. Đặc điểm này còn được gọi là học tập mang tính xã
hội.
• Định hướng sản phẩm: Trong quá trình thực hiện dự án, các sản phẩm được tạo
ra. Sản phẩm của dự án không giới hạn trong những thu hoạch lý thuyết, mà trong
đa số trường hợp các dự án học tập tạo ra những sản phẩm vật chất của hoạt động
thực tiễn, thực hành. Những sản phẩm này có thể sử dụng, công bố, giới thiệu.
1. 3. Các dạng của dạy học theo dự án
DHDA có thể được phân loại theo nhiều phương diện khác nhau. Sau đây là một số cách
phân loại dạy học theo dự án:
1. a. Phân loại theo chuyên môn
• Dự án trong một môn học: trọng tâm nội dung nằm trong một môn học.
• Dự án liên môn: trọng tâm nội dung nằm ở nhiều môn khác nhau.
• Dự án ngoài chuyên môn: Là các dự án không phụ thuộc trực tiếp vào các môn
học, ví dụ dự án chuẩn bị cho các lễ hội trong trường.
1. b. Phân loại theo sự tham gia của người học: dự án cho nhóm HS, dự án cá nhân.
Dự án dành cho nhóm HS là hình thức dự án dạy học chủ yếu. Trong trường phổ
thông còn có dự án toàn trường, dự án dành cho một khối lớp, dự án cho một lớp
học.
2. c. Phân loại theo sự tham gia của GV: dự án dưới sự hướng dẫn của một GV, dự
án với sự cộng tác hướng dẫn của nhiều GV.
3. d. Phân loại theo quỹ thời gian: K.Frey đề nghị cách phân chia như sau:
• Dự án nhỏ: thực hiện trong một số giờ học, có thể từ 2-6 giờ học.

mô tả thành hai giai đoạn là đề xuất sáng kiến và thảo luận sáng kiến.
• Xây dựng kế hoạch thực hiện: trong giai đoạn này HS với sự hướng dẫn của GV
xây dựng đề cương cũng như kế hoạch cho việc thực hiện dự án. Trong việc xây
dựng kế hoạch cần xác định những công việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu,
kinh phí, phương pháp tiến hành và phân công công việc trong nhóm.
• Thực hiện dự án : các thành viên thực hiện công việc theo kế hoạch đã đề ra cho
nhóm và cá nhân. Trong giai đoạn này HS thực hiện các hoạt động trí tuệ và hoạt
động thực tiễn, thực hành, những hoạt động này xen kẽ và tác động qua lại lẫn
nhau. Kiến thức lý thuyết, các phương án giải quyết vấn đề được thử nghiệm qua
thực tiễn. Trong quá trình đó sản phẩm của dự án và thông tin mới được tạo ra.
• Thu thập kết quả và công bố sản phẩm : kết quả thực hiện dự án có thể được viết
dưới dạng thu hoạch, báo cáo, luận văn… Trong nhiều dự án các sản phẩm vật
chất được tạo ra qua hoạt động thực hành. Sản phẩm của dự án cũng có thể là
những hành động phi vật chất, chẳng hạn việc biểu diễn một vở kịch, việc tổ chức
một sinh hoạt nhằm tạo ra các tác động xã hội. Sản phẩm của dự án có thể được
trình bày giữa các nhóm sinh viên, có thể được giới thiệu trong nhà trường, hay
ngoài xã hội.
• Đánh giá dự án: GV và HS đánh giá quá trình thực hiện và kết quả cũng như kinh
nghiệm đạt được. Từ đó rút ra những kinh nghiệm cho việc thực hiện các dự án
tiếp theo. Kết quả của dự án cũng có thể đuợc đánh giá từ bên ngoài. Hai giai
đoạn cuối này cũng có thể được mô tả chung thành giai đoạn kết thúc dự án.
Việc phân chia các giai đoạn trên đây chỉ mang tính chất tương đối. Trong thực tế chúng
có thể xen kẽ và thâm nhập lẫn nhau. Việc tự kiểm tra, điều chỉnh cần được thực hiện
trong tất cả các giai đoạn của dự án. Với những dạng dự án khác nhau có thể xây dựng
cấu trúc chi tiết riêng phù hợp với nhiệm vụ dự án. Giai đoạn 4 và 5 cũng thường được
mô tả chung thành một giai đoạn (giai đoạn kết thúc dự án).
1. 5. Ưu điểm và nhược điểm của dạy học theo dự án
5.1. Ưu điểm
Các đặc điểm của DHDA đã thể hiện những ưu điểm của phương pháp dạy học này. Có
thể tóm tắt những ưu điểm cơ bản sau đây của dạy học theo dự án:

nhóm học sinh sẽ tạo ra một bài trình bày đa phương tiện, ấn phẩm hoặc trang Web nêu
rõ tầm quan trọng của điện trong các hoạt động nghề nghiệp và rút ra các bài học dựa trên
các tiêu chuẩn địa phương và mục tiêu bài học.
Bộ câu hỏi định hướng bài dạy / Curriculum-Framing Questions
• Essential Question: Câu hỏi khái quát
Tại sao chúng ta phải quan tâm đến trái đất?
• Unit Questions: Các câu hỏi bài học
Mối quan hệ giữa điện và trái đất?
Bằng cách nào ta có thể khai thác sức mạnh của trái đất?
Tại sao điện lại quan trọng như vậy?
Điện được sử dụng trong công việc ra sao?
• Content Questions: Các câu hỏi nội dung
Dòng điện là gì?
Các bộ phận của mạch điện bao gồm?
Định luật Ôm là gì?
Các bước tiến hành bài dạy / Instructional Procedures
Giới thiệu về Dự án và các nội dung cơ bản
Bắt đầu giới thiệu Dự án bằng cách đặt câu hỏi cho học sinh: “Điện và trái đất có mối
quan hệ như thế nào?”. Để học sinh chia sẻ ý kiến của mình. Trong quá trình thảo luận,
nêu bật các nguồn tài nguyên thiên nhiên được sử dụng để tạo ra dòng điện. Giải thích
rằng học sinh sẽ cần nghiên cứu về chúng trong dự án sau này.
Nêu câu hỏi bài học: “Tại sao điện lại quan trọng như vậy?”. Chia học sinh thành các
nhóm nhỏ và yêu cầu chúng dùng bản đồ khái niệm để trả lời câu hỏi bài học này. Nếu
bạn chọn hoạt động này, bạn có thể sử dụng Công cụ lý luận để xây dựng bản đồ khái
niệm.
Giới thiệu phần lớn các nội dung chủ yếu thông qua các hoạt động thí nghiệm thực tiễn,
bao gồm tĩnh điện và dòng điện, mạch nối tiếp và mạch song song, và định luật Ôm.
Tham khảo phần Tài nguyên Internet để tìm các trang web cung cấp các thực nghiệm cho
các khái niệm này.
Hỏi học sinh: “Bằng cách nào ta có thể khai thác sức mạnh của trái đất?”. Giải thích rằng

điện lại quan trọng?” và “Điện được sử dụng như thế nào trong công việc?” Mỗi nhóm
phải xác định đối tượng khán giả của mình là ai và sử dụng loại bài tập nào.
Để đảm bảo rằng học sinh hiểu tất cả các yêu cầu của dự án và chúng được đánh giá ra
sao, hãy phát Kế hoạch dự án Điện năng và Hướng dẫn đánh giá và thảo luận chi tiết mọi
tiêu chí trước lớp.
Tiếp theo đó, hãy yêu cầu học sinh bắt đầu tiến hành nghiên cứu các thông tin nghề
nghiệp. Việc này sẽ giúp chúng lựa chọn ra 1 nghề nghiệp để sau đó chúng sẽ xây dựng
các tài liệu quảng bá dành cho nghề nghiệp này. Hãy phân phát Bảng Tóm tắt Nghề
nghiệp . Giải thích rằng từng nhóm sẽ nghiên cứu ít nhất 3 nghề nghiệp có sử dụng điện
năng như một công cụ quan trọng và ý nghĩa trong công việc của họ. Tối thiểu, học sinh
sẽ:
• Xác định hoặc lý giải trong Bảng Tóm tắt điện được sử dụng như thế nào trong
mỗi nghề nghiệp
• Giải thích các kỹ năng khác mà mỗi nghề nghiệp đòi hỏi
• Kể ra những yếu tố tích cực và tiêu cực cho mỗi vị trí
• Đưa ra một gợi ý
Sau khi hoàn thành các bản tóm tắt, các nhóm lựa chọn loại nghề nghiệp mà từ đó chúng
sẽ thiết kế các tài liệu quảng bá. Nói cho học sinh biết rằng bước kế tiếp là chúng sẽ phải
xây dựng một kế hoạch quảng bá và nộp để giáo viên duyệt. Sau đó, học sinh sẽ chọn
thiết kế ấn phẩm, trang Web hay là bài trình bày đa phương tiện . Yêu cầu học sinh sử
dụng Kế hoạch dự án Điện năng và Hướng dẫn đánh giá để tham khảo trong quá trình
xây dựng kế hoạch dự án và tuyên truyền. Giải thích chi tiết và đặt thời hạn cho cả hai
mục này. Rồi cho học sinh thời gian để tạo ra một kế hoạch tổng thể. Hãy thu hút học
sinh vào quá trình đánh giá bằng cách để chúng tự đánh giá các kế hoạch dự án của mình
và các bạn khác. Nhắc nhở học sinh rằng đánh giá của chúng phải có các ý kiến mang
tính xây dựng.
Khi duyệt xong các bản kế hoạch, hãy cho học sinh nhiều thời gian để các nhóm học sinh
thiết kế các tài liệu quảng bá của mình. Sau đó, dành thời gian để mỗi nhóm chia sẻ các
tài liệu dự án của chúng trước lớp. Tiếp theo là một phỏng vấn toàn lớp.
Tóm tắt Dự án

dụng Kế hoạch dự án Điện năng và Hướng dẫn đánh giá (DOC 71KB) để cho điểm các
dự án. Hãy thu lại những bản tự đánh giá cá nhân và đánh giá của các bạn cùng lớp trước
khi sử dụng bản hướng dẫn cho điểm để đánh giá chính thức các dự án của học sinh. Việc
đánh giá tập trung vào phần nội dung cũng như phần bài luận trả lời những Câu hỏi định
hướng bài học.
* Tài liệu tham khảo:
• Nguyễn Văn Cường, Một số vấn đề chung về đổi mới PPDH ở trường THPT
– dự án phát triển GDTHPT