Hội chứng cường chức
năng tuyến yên
(Kỳ 4)
2.4. Hội chứng Cushing phụ thuộc tuyến yên (Pituitary-dependent
Cushing’s syndrome).
2.4.1. Định nghĩa:
Hội chứng Cushing phụ thuộc tuyến yên hay còn gọi là bệnh Cushing do
cường tế bào ưa bazơ của thùy trước tuyến yên gây tăng tổng hợp ACTH, dẫn đến
những rối loạn bệnh lý ở tuyến yên và tăng tiết cortisol thứ phát ở lớp vỏ thượng
thận.
Hội chứng Cushing là danh pháp dùng chỉ tình trạng cường chức năng vỏ
thượng thận tiên phát, có thể do u vỏ thượng thận, dùng corticoid liều cao, kéo dài
hoặc khối u ngoài tuyến yên tiết ACTH.
2.4.2. Nguyên nhân:
+ U tuyến yên tiết ACTH.
+ Chấn thương sọ não.
+ Nhiễm khuẩn: viêm não-màng não.
+ Nhiễm độc.
+ Phụ nữ mang thai, sau đẻ.
+ Rối loạn nội tiết thời kỳ mãn kinh.
2.4.3. Cơ chế bệnh sinh:
Tăng tiết ACTH là yếu tố cơ bản trong cơ chế bệnh sinh bệnh Cushing.
Tăng nồng độ ACTH dẫn đến tăng cường chức năng lớp bó và lớp dưới của vỏ
thượng thận. Cường chức năng lớp bó gây tăng tiết glucocorticoid là nguyên nhân
gây ra các biểu hiện như tăng huyết áp, thưa xương, béo phì, rối loạn chuyển hoá
glucose. Cường chức năng lớp lưới vỏ thượng thận gây tăng tiết androgen là
nguyên nhân của các triệu chứng rối loạn chức năng buồng trứng, mụn cá, rậm
lông.
2.4.4. Lâm sàng:
Bệnh Cushing hay hội chứng Cushing đều có triệu chứng tương tự như
nhau.

Tăng huyết áp gặp ở 70 - 90% số bệnh nhân có hội chứng Cushing, tăng cả
huyết áp tâm thu và tâm trương.
+ Hệ thần kinh:
Nếu bệnh kéo dài có thể xuất hiện các triệu chứng bệnh lý bó tháp và thân-
tiểu não. Các biểu hiện này liên quan đến những biến đổi bệnh lý trong não do
tăng huyết áp và tăng áp lực nội sọ thứ phát. Khi có triệu chứng bệnh lý bó tháp
thường có tăng phản xạ gân xương kết hợp với liệt trung ương các dây thần kinh
VII, XII cùng bên hoặc tăng phản xạ gân xương một bên với liệt trung ương dây
VII, XII bên đối diện.
+ Các triệu chứng khác:
Do tăng tiết dịch dạ dày, tăng toan nên rất dễ bị loét dạ dày-tá tràng. Gan
nhỏ hơn bình thường, có thể teo gan và xơ gan.
Bệnh nhân dễ bị nhiễm khuẩn ở phổi, thận và tiết niệu do giảm sức đề
kháng của cơ thể.